Xe điện giúp châu Âu giảm phụ thuộc dầu mỏ và tăng cường an ninh năng lượng như thế nào?

Theo CleanTechnica, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá năng lượng leo thang, một phân tích mới từ tổ chức Transport & Environment (T&E) cho thấy xe điện đang đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ nền kinh tế và người tiêu dùng châu Âu khỏi những cú sốc giá nhiên liệu.

Chi phí khổng lồ từ sự phụ thuộc dầu mỏ

Theo báo cáo của T&E, riêng lĩnh vực ô tô con đã khiến Liên minh châu Âu (EU) phải chi tới 67 tỷ EUR mỗi năm cho nhập khẩu dầu mỏ — tương đương khoảng 1,8 triệu tỷ VND. Giao thông đường bộ hiện là nguyên nhân lớn nhất gây ra sự phụ thuộc vào dầu mỏ của châu Âu, với lượng tiêu thụ lên tới khoảng 1 tỷ thùng dầu nhập khẩu mỗi năm.

Đây là con số đáng báo động, đặc biệt khi giá dầu có thể biến động mạnh do các yếu tố địa chính trị mà châu Âu không thể kiểm soát.

Xe điện — "lá chắn" trước biến động giá nhiên liệu

Tin tích cực là gần 8 triệu xe điện đang lưu hành tại EU dự kiến sẽ giúp tiết kiệm khoảng 46 triệu thùng dầu trong năm 2025, tương đương 2,9 tỷ EUR (khoảng 78.000 tỷ VND) chi phí nhập khẩu dầu được tránh.

Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo là sự khác biệt về chi phí vận hành giữa xe xăng và xe điện, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng năng lượng:

• Chi phí hàng tháng của xe xăng: khoảng 140 EUR (khoảng 3,8 triệu VND)
• Chi phí hàng tháng của xe điện: khoảng 65 EUR (khoảng 1,75 triệu VND)
• Khi khủng hoảng năng lượng xảy ra, tài xế xe xăng phải trả thêm 38 EUR/tháng, trong khi tài xế xe điện chỉ tăng thêm 7 EUR/tháng

Nói cách khác, người đi xe xăng chịu mức tác động từ biến động giá năng lượng cao gấp 5 lần so với người đi xe điện.

Bài học từ cuộc khủng hoảng năng lượng 2022

Báo cáo cũng nhắc lại bài học đắt giá từ năm 2022, khi giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng. Trong giai đoạn đó, các tài xế châu Âu đã phải trả thêm tổng cộng 55 tỷ EUR tại các trạm xăng, trong khi các công ty nhiên liệu hóa thạch thu về lợi nhuận lên tới 104 tỷ EUR.

Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn tạo ra sự bất bình đẳng lớn trong chuỗi giá trị năng lượng.

Hậu quả nếu EU giảm tốc điện hóa

T&E cảnh báo rằng nếu EU làm suy yếu các mục tiêu trong Gói chính sách ô tô (Automotive Package), hậu quả sẽ rất nghiêm trọng:

• Lượng dầu nhập khẩu có thể tăng thêm 640 triệu thùng trong giai đoạn 2026–2035
• Chi phí phát sinh thêm lên tới 45 tỷ EUR (khoảng 1,2 triệu tỷ VND)

Ngược lại, nếu đặt mục tiêu điện hóa tham vọng hơn, EU có thể tránh nhập khẩu gần 2,2 triệu thùng dầu trong thập kỷ tới và tiết kiệm khoảng 150 tỷ EUR chi phí nhiên liệu.

T&E kêu gọi EU không được làm suy yếu mục tiêu giảm CO2 cho ô tô vào năm 2030, đồng thời duy trì lộ trình chấm dứt bán xe xăng và diesel mới vào năm 2035.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ châu Âu hoàn toàn có thể áp dụng cho Việt Nam — quốc gia vẫn đang phụ thuộc lớn vào xăng dầu nhập khẩu cho giao thông. Mỗi khi giá dầu thế giới tăng, người tiêu dùng Việt Nam là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Sự phát triển mạnh mẽ của VinFast cùng hệ thống trạm sạc xe điện ngày càng được mở rộng trên toàn quốc đang tạo nền tảng để Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Theo dữ liệu từ TramSac.me, hơn 42.500 trạm sạc đã được cập nhật trên bản đồ, cho thấy hạ tầng sạc đang phát triển nhanh chóng.

Việc chuyển đổi sang xe điện không chỉ giúp giảm ô nhiễm môi trường mà còn là chiến lược an ninh năng lượng quan trọng cho Việt Nam trong dài hạn.

Tổng kết

Phân tích từ T&E một lần nữa khẳng định rằng xe điện không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là công cụ bảo vệ kinh tế trước biến động địa chính trị. Với chi phí vận hành thấp hơn và khả năng "miễn nhiễm" tốt hơn trước các cú sốc giá dầu, xe điện đang ngày càng trở thành lựa chọn hợp lý cho cả người tiêu dùng lẫn các nhà hoạch định chính sách.

Nguồn: CleanTechnica