Toyota ngày càng phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc cho xe điện — tác động vượt xa doanh số bán hàng

Theo Electrek, dù Toyota có phủ nhận, hãng xe Nhật Bản đang ngày càng phụ thuộc vào các nhà cung cấp linh kiện nội địa Trung Quốc để cạnh tranh trong thị trường xe điện khốc liệt nhất thế giới. Với ước tính gần 90% linh kiện trong một số mẫu xe điện Toyota bán tại Trung Quốc được mua từ nguồn nội địa, tác động của chiến lược này đang vượt xa khỏi bài toán doanh số.

Cú sốc mang tên bZ3X

Doanh số xe điện toàn cầu (BEV) đã vượt mốc 4 triệu chiếc trong quý IV/2025, trong đó riêng Trung Quốc chiếm gần 3 triệu chiếc. BYD và CATL kiểm soát hơn 55% thị phần pin xe điện toàn cầu trong năm 2025. Trong bối cảnh đó, Toyota đã tìm ra cách để cạnh tranh — bằng việc "nội địa hóa" triệt để.

Mẫu bZ3X có giá khởi điểm chỉ 109.800 nhân dân tệ (khoảng 375 triệu VND, tương đương $15.000), trở thành mẫu xe năng lượng mới bán chạy nhất trong phân khúc liên doanh tại Trung Quốc từ tháng 9/2025 đến tháng 1/2026. Các nhà phân tích gọi đây là "cú sốc bZ" — khi một thương hiệu Nhật Bản lâu đời bất ngờ chen chân được vào cuộc chơi xe điện giá rẻ vốn do các hãng Trung Quốc thống trị.

Bí quyết nằm ở việc gần 90% linh kiện của bZ3X được ước tính có nguồn gốc từ Trung Quốc. Với hơn 80.000 chiếc bán ra trong năm đầu tiên, chiến lược này rõ ràng đã phát huy hiệu quả về mặt thương mại.

Tác động đến chuỗi cung ứng truyền thống

Tuy nhiên, thành công của bZ3X lại đang gây ra những chấn động lớn đối với hệ thống nhà cung cấp truyền thống của Toyota — được biết đến với cái tên "Toyota Keiretsu" (hệ thống cung ứng liên kết đặc trưng của các tập đoàn Nhật Bản). Trong nhiều thập kỷ, mạng lưới này là xương sống của chuỗi sản xuất Toyota, nhưng giờ đây đang bị đe dọa nghiêm trọng khi hãng chuyển dần sang linh kiện Trung Quốc.

Các mẫu xe tiếp theo như bZ5 và mẫu flagship bZ7 tiếp tục xu hướng này, dù bZ7 hiện chỉ sử dụng khoảng 30% linh kiện Trung Quốc. Toyota còn đang lên kế hoạch xuất khẩu công nghệ xe điện phát triển tại Trung Quốc sang Đông Nam Á — một động thái có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực ASEAN, bao gồm Việt Nam.

Không chỉ riêng Toyota

Toyota không phải hãng xe duy nhất đi theo hướng này. Nissan đang xuất khẩu xe điện phát triển tại Trung Quốc sang châu Âu thông qua liên doanh với Dongfeng. Honda gần đây thừa nhận không thể cạnh tranh với các hãng xe điện Trung Quốc, cho rằng họ không thể "cung cấp sản phẩm có giá trị tương xứng với chi phí" so với các đối thủ mới. Chi phí tái cấu trúc của Honda ước tính lên đến 2,5 nghìn tỷ yên (khoảng 390.000 tỷ VND, tương đương $15,7 tỷ).

Các hãng lớn khác như Volkswagen, Mercedes-Benz, Ford, GM và Stellantis cũng đang ngày càng phụ thuộc vào công nghệ xe điện từ Trung Quốc, cho thấy đây là xu hướng không thể đảo ngược của ngành ô tô toàn cầu.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng Toyota xuất khẩu công nghệ xe điện "made in China" sang Đông Nam Á đặc biệt đáng chú ý với thị trường Việt Nam. Hiện tại, VinFast đang dẫn đầu phân khúc xe điện nội địa, nhưng nếu Toyota mang các mẫu bZ giá rẻ với linh kiện Trung Quốc vào Việt Nam, cuộc cạnh tranh sẽ trở nên gay gắt hơn rất nhiều.

Điều này cũng đặt ra câu hỏi về hạ tầng trạm sạc. Nếu nhiều hãng cùng tham gia thị trường xe điện Việt Nam, nhu cầu về trạm sạc công cộng sẽ tăng đột biến, tạo cơ hội nhưng cũng là thách thức cho việc phát triển hệ thống sạc đồng bộ trên cả nước.

Mặt khác, việc linh kiện Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong xe điện toàn cầu có thể giúp giảm giá thành xe điện nói chung, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Việt Nam khi chi phí sở hữu xe điện ngày càng tiệm cận xe xăng truyền thống.

Tổng kết

Chiến lược "nội địa hóa" tại Trung Quốc của Toyota cho thấy sức ảnh hưởng ngày càng lớn của chuỗi cung ứng xe điện Trung Quốc đối với toàn bộ ngành ô tô thế giới. Đây không chỉ là câu chuyện về doanh số — mà là sự chuyển dịch quyền lực trong chuỗi giá trị sản xuất ô tô toàn cầu. Với kế hoạch mở rộng sang Đông Nam Á, Việt Nam sẽ sớm cảm nhận được tác động trực tiếp từ xu hướng này.

Nguồn: Electrek