Chạy xe bằng nhiên liệu sinh học tiên tiến đắt hơn sạc xe điện tới 79% — phân tích mới từ T&E

Theo CleanTechnica, một phân tích mới từ tổ chức Transport & Environment (T&E) vừa đưa ra kết luận rõ ràng: vận hành ô tô bằng nhiên liệu sinh học tiên tiến (advanced biofuels) đắt hơn đáng kể so với sạc xe điện. Cụ thể, dầu thực vật hydro hóa — hay HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) — loại nhiên liệu sinh học phổ biến nhất được quảng bá như giải pháp thay thế xăng dầu truyền thống — có chi phí vận hành cao hơn tới 79% so với xe điện.

Chi phí thực tế: xe điện rẻ hơn rõ rệt

Theo số liệu từ T&E, chi phí sạc xe điện trung bình tại EU chỉ khoảng 7 euro cho mỗi 100 km (tương đương khoảng 200.000 VND). Trong khi đó, chạy xe bằng HVO nguyên chất tốn tới 13 euro cho cùng quãng đường (khoảng 370.000 VND) — đắt hơn gần gấp đôi.

Đáng chú ý hơn, các loại nhiên liệu sinh học thế hệ mới từ rác thải đô thị hoặc phế liệu cellulose — những công nghệ còn chưa trưởng thành — thậm chí có chi phí cao hơn 80–110% so với xe điện chạy pin.

Bà Émilie Casteignau Bernardini, Giám đốc chính sách xe cộ của T&E, nhận định: "Sạc xe điện rẻ hơn rất nhiều so với đổ đầy bình nhiên liệu sinh học tiên tiến."

Cuộc chiến chính sách tại châu Âu

Phân tích này được công bố trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô châu Âu, cùng với chính phủ Đức và Ý, đang vận động hành lang để nới lỏng mục tiêu giảm phát thải CO2 của EU. Họ muốn xe chạy xăng sử dụng nhiên liệu sinh học tiên tiến được tính là xe không phát thải (zero emission) — điều mà T&E cho là sai lầm nghiêm trọng.

Các mục tiêu CO2 hiện tại của EU là động lực chính thúc đẩy các hãng xe sản xuất xe điện giá rẻ hơn cho người tiêu dùng. Nếu nới lỏng, T&E cảnh báo rằng:

• Chi phí nhiên liệu của người lái xe châu Âu sẽ tăng 60% vào năm 2050
• Tổng thiệt hại lên tới 500 tỷ euro (khoảng 14.000 nghìn tỷ VND) trong giai đoạn 2025–2050 so với quy định hiện hành

Nguồn cung hạn chế và nguy cơ gian lận

Ngoài chi phí cao, nhiên liệu sinh học tiên tiến còn đối mặt với vấn đề thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng. Nghiên cứu trước đó của T&E chỉ ra rằng nếu EU cho phép nhiên liệu sinh học trong quy định xe hơi 2035, tổng nhu cầu sẽ gấp 2 đến 9 lần so với lượng có thể sản xuất bền vững.

Để hình dung mức độ phi thực tế: một chiếc xe chạy bằng mỡ động vật sẽ cần lượng mỡ tương đương 120 con lợn mỗi năm, còn dầu ăn đã qua sử dụng đòi hỏi 25 kg khoai tây chiên mỗi ngày cho một xe.

Tình trạng gian lận cũng đáng báo động: 80% dầu ăn đã qua sử dụng trong nhiên liệu sinh học EU là nhập khẩu, và Malaysia từng xuất khẩu lượng dầu ăn cũ gấp 3 lần khả năng thu gom thực tế — dấu hiệu rõ ràng của gian lận.

Áp lực giá còn tăng thêm khi ngành hàng không cũng cạnh tranh mua nhiên liệu sinh học theo quy định ReFuelEU, với mức phạt gấp đôi chênh lệch giá giữa nhiên liệu hóa thạch và nhiên liệu sinh học.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Phân tích của T&E một lần nữa khẳng định xu hướng toàn cầu: xe điện là giải pháp kinh tế và bền vững hơn so với các nhiên liệu thay thế cho động cơ đốt trong. Đây là tín hiệu tích cực cho thị trường Việt Nam, nơi hạ tầng trạm sạc xe điện đang được mở rộng nhanh chóng.

Với VinFast đang dẫn đầu cuộc chuyển đổi điện khí hóa và mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc ngày càng dày đặc, người tiêu dùng Việt Nam có lợi thế rõ ràng khi chọn xe điện thay vì trông chờ vào các giải pháp nhiên liệu sinh học vốn đắt đỏ và thiếu hụt nguồn cung. Việt Nam cũng không có hạ tầng phân phối HVO, nên nhiên liệu sinh học tiên tiến càng không phải lựa chọn khả thi trong ngắn hạn.

Xe điện còn giúp người dùng ít chịu ảnh hưởng từ biến động giá dầu — khi giá dầu vượt 100 USD/thùng, chi phí đổ xăng tăng gấp 5 lần so với mức tăng chi phí sạc điện.

Tổng kết

Nghiên cứu của T&E cho thấy nhiên liệu sinh học tiên tiến là một "ngõ cụt" công nghệ cho ô tô — đắt đỏ, thiếu nguồn cung, dễ bị gian lận và không mang lại lợi ích khí hậu đáng kể. Thay vì nới lỏng tiêu chuẩn phát thải để ưu ái nhiên liệu sinh học, các nhà hoạch định chính sách nên tập trung đẩy mạnh điện khí hóa giao thông — con đường vừa rẻ hơn cho người tiêu dùng, vừa hiệu quả hơn cho môi trường.

Nguồn: CleanTechnica | Nghiên cứu gốc: Transport & Environment