Châu Âu trả giá đắt vì phụ thuộc dầu mỏ: "Phí bảo hiểm địa chính trị" khi giá dầu vượt 100 USD/thùng

Theo CleanTechnica, giá dầu thô Brent vừa vượt ngưỡng 100 USD/thùng (khoảng 2,5 triệu VND) vào đầu tháng 3/2026, đẩy châu Âu vào tình thế phải trả một khoản "phí bảo hiểm địa chính trị" (geopolitical premium) khổng lồ do sự phụ thuộc quá lớn vào dầu mỏ nhập khẩu. Phân tích từ tổ chức Transport & Environment (T&E) cho thấy đây là hệ quả trực tiếp của bất ổn tại Trung Đông — và là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang năng lượng sạch và xe điện.

Xung đột Trung Đông đẩy giá dầu tăng sốc

Cuối tháng 2/2026, Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích phối hợp quy mô lớn nhằm vào Iran. Iran đáp trả bằng các đợt tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào các mục tiêu tại Israel cùng nhiều quốc gia lân cận trong khu vực.

Điều đáng lo ngại nhất là các cơ sở sản xuất và lọc dầu bị tấn công, cùng với việc gần như toàn bộ hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Đây là tuyến vận chuyển nhiên liệu hóa thạch then chốt từ Trung Đông đến châu Âu và các nước phía Đông như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản.

Hệ quả là vào ngày 9/3 và 12/3, giá dầu thô Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng — mức giá mà thế giới chưa chứng kiến kể từ năm 2022.

Châu Âu mất hàng trăm tỷ euro vì phụ thuộc dầu mỏ

Theo dữ liệu của T&E, năm 2023, Liên minh châu Âu (EU) đã chi 427 tỷ euro (khoảng 11.500 nghìn tỷ VND) cho năng lượng nhập khẩu — tương đương hơn 1 tỷ euro mỗi ngày.

Để so sánh, vào năm 2022 — lần gần nhất giá dầu vượt 100 USD/thùng do xung đột Nga-Ukraine — chi phí nhập khẩu năng lượng của EU lên tới 604 tỷ euro, nhiều hơn khoảng 500 triệu euro mỗi ngày so với mức bình thường.

Phân tích của T&E về "phí bảo hiểm giá dầu" năm 2022 cho thấy người lái xe châu Âu đã phải chi thêm 55 tỷ euro (khoảng 1.480 nghìn tỷ VND) tại các trạm xăng — một con số khổng lồ đổ thẳng vào túi các tập đoàn dầu mỏ.

Lợi nhuận của các "ông lớn" dầu khí cũng tăng vọt. Năm 2022, tổng lợi nhuận của 5 tập đoàn dầu mỏ hàng đầu thế giới — Chevron, ExxonMobil, BP, Shell và TotalEnergies — đạt gần 200 tỷ USD (khoảng 5.100 nghìn tỷ VND). Với giá dầu một lần nữa vượt 100 USD/thùng, kịch bản lợi nhuận kỷ lục có thể lặp lại.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam tuy không phụ thuộc dầu mỏ nhập khẩu ở mức độ như châu Âu, nhưng giá xăng dầu trong nước vẫn chịu tác động trực tiếp từ biến động giá dầu thế giới. Thực tế, giá xăng tại Việt Nam đã tăng mạnh trong những ngày gần đây, khiến lượng tìm kiếm xe điện tăng gấp 3 lần và các showroom xe máy điện rơi vào tình trạng cháy hàng.

Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất cho lợi thế kinh tế của xe điện: chi phí vận hành thấp hơn nhiều so với xe xăng và không bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu. Với mạng lưới hơn 42.000 điểm sạc trên toàn quốc (theo dữ liệu từ TramSac.me), hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện, giúp người dùng yên tâm chuyển đổi.

VinFast cũng đang đẩy mạnh chương trình "Thu xăng đổi điện" — một chiến lược đúng thời điểm khi giá xăng leo thang. Người tiêu dùng Việt Nam có thể tham khảo danh sách trạm sạc trên TramSac.me để tìm điểm sạc gần nhất trước khi quyết định chuyển đổi sang xe điện.

Tổng kết

Bài học từ châu Âu rất rõ ràng: phụ thuộc vào dầu mỏ không chỉ là rủi ro kinh tế mà còn là rủi ro an ninh quốc gia. Mỗi lần xung đột địa chính trị bùng phát, người tiêu dùng là đối tượng chịu thiệt hại nặng nề nhất, trong khi các tập đoàn dầu khí thu lợi nhuận kỷ lục.

Chuyển đổi sang xe điện và năng lượng tái tạo không còn là lựa chọn — mà là yêu cầu cấp thiết. Với sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng sạc và các chính sách hỗ trợ, Việt Nam đang đi đúng hướng để giảm thiểu tác động từ những cú sốc dầu mỏ trong tương lai.

Nguồn: CleanTechnica