Xe tải không phát thải tại châu Âu — con đường đã đi và chặng đường phía trước

Theo CleanTechnica, doanh số xe tải không phát thải (zero-emission trucks) tại châu Âu đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể trong năm 2025, sau khi quy định giới hạn CO2 đầu tiên dành riêng cho xe tải chính thức có hiệu lực vào tháng 7/2025. Dữ liệu mới nhất từ tổ chức Transport & Environment (T&E) cho thấy bức tranh toàn cảnh về thị trường xe tải điện tại lục địa già — với cả những tín hiệu tích cực lẫn thách thức còn bỏ ngỏ.

Thị trường xe tải điện châu Âu bứt phá nhờ chính sách

Kể từ khi mục tiêu giảm phát thải CO2 có hiệu lực vào tháng 7/2025, 5,6% tổng số xe tải đăng ký mới tại châu Âu là xe điện — tăng đáng kể so với mức 3,5% trong 12 tháng trước đó. Đáng chú ý hơn, cứ 4 chiếc xe tải điện được đăng ký tại châu Âu kể từ năm 2022, thì có 1 chiếc được bán ra sau khi quy định CO2 mới có hiệu lực. Điều này cho thấy chính sách đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang xe tải sạch.

Các quốc gia đi đầu trong cuộc chuyển đổi này bao gồm Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch — nơi xe tải điện chiếm tới 16–18% tổng doanh số trong năm 2025. Trong khi đó, Đức nổi lên là thị trường xe tải lớn có tỷ lệ điện hóa cao nhất châu Âu.

Về phía nhà sản xuất, Daimler Truck đã vượt qua Volvo Group để trở thành hãng xe tải điện hàng đầu châu Âu. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng nhiều nhà sản xuất xe tải khác vẫn còn chậm chạp trong việc đẩy mạnh sản lượng xe điện.

Trung Quốc vẫn bỏ xa trong cuộc đua toàn cầu

Dù châu Âu đạt được bước tiến đáng kể, khoảng cách với Trung Quốc vẫn còn rất lớn. Thị phần xe tải điện tại Trung Quốc đạt 15% trong năm 2025 — gấp 3 lần mức 5% của châu Âu. Trung Quốc không chỉ dẫn đầu về doanh số mà còn kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng pin và công nghệ xe tải điện toàn cầu.

Để thu hẹp khoảng cách, T&E khuyến nghị châu Âu triển khai đồng bộ ba chính sách quan trọng:

• Phí cầu đường dựa trên mức phát thải CO2 (theo chỉ thị Eurovignette) — xe tải xanh sẽ được giảm phí, tạo lợi thế cạnh tranh về chi phí vận hành
• Định giá carbon thông qua hệ thống ETS2 (Emission Trading System) — buộc các doanh nghiệp vận tải phải trả phí cho lượng khí thải
• Tín chỉ năng lượng tái tạo cho trạm sạc theo chỉ thị RED III — khuyến khích sử dụng điện sạch để sạc xe tải

Báo cáo nhấn mạnh rằng việc duy trì các tiêu chuẩn CO2 nghiêm ngặt là điều kiện sống còn để châu Âu không bị tụt hậu trong cuộc đua công nghệ xe tải sạch toàn cầu.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng điện hóa xe tải tại châu Âu mang lại nhiều bài học giá trị cho Việt Nam — nơi vận tải hàng hóa đường bộ vẫn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào xe chạy dầu diesel. Với lộ trình cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam sẽ cần sớm có chính sách cụ thể cho xe tải điện.

Hiện tại, VinFast đã bắt đầu phát triển dòng xe thương mại điện với VF Wild và xe bus điện VinBus. Hạ tầng trạm sạc cũng đang được mở rộng nhanh chóng — theo dữ liệu từ TramSac.me, Việt Nam đã có hơn 42.000 điểm sạc trên toàn quốc, tuy nhiên phần lớn vẫn phục vụ xe con và xe máy điện. Việc phát triển trạm sạc công suất cao dành cho xe tải sẽ là thách thức lớn trong tương lai.

Kinh nghiệm từ châu Âu cho thấy ba yếu tố quan trọng: chính sách phát thải rõ ràng, ưu đãi phí vận hành cho xe sạch, và hạ tầng sạc chuyên dụng là bộ ba không thể thiếu để thúc đẩy xe tải điện. Bạn đọc có thể theo dõi tình hình phát triển trạm sạc tại Việt Nam qua danh sách trạm sạc trên TramSac.me.

Tổng kết

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt cho xe tải điện tại châu Âu khi chính sách CO2 lần đầu tiên tạo ra tác động thực sự lên doanh số. Dù vậy, với thị phần chỉ bằng 1/3 so với Trung Quốc, châu Âu còn rất nhiều việc phải làm. Đối với Việt Nam, đây là lời nhắc nhở rằng điện hóa vận tải không chỉ dừng ở xe cá nhân — mà cần mở rộng sang cả phân khúc xe tải và xe thương mại để đạt được mục tiêu giảm phát thải dài hạn.

Nguồn: CleanTechnica