Xe tải điện hạng nặng tại Mỹ vẫn bứt phá nhờ giá nhiên liệu tăng — bất chấp chính sách liên bang đảo chiều

Theo CleanTechnica, ngành xe tải điện hạng nặng tại Mỹ đang có những bước tiến đáng kể bất chấp sự đảo chiều trong chính sách năng lượng liên bang. Dù các khoản ưu đãi thuế cho xe điện thương mại và xe cá nhân đã bị xóa bỏ từ tháng 9/2025, giá nhiên liệu hóa thạch leo thang do căng thẳng địa chính trị lại đang tạo ra cơ hội bất ngờ cho phân khúc xe tải chạy điện.

Hệ thống sạc Megawatt — bước ngoặt cho xe tải điện hạng nặng

Tâm điểm của sự phát triển này là hệ thống sạc siêu nhanh Megawatt Charging System (MCS) — tiêu chuẩn sạc mới dành riêng cho xe tải hạng nặng Class 8. MCS cho phép sạc với công suất cực lớn, giúp tài xế có thể nạp năng lượng trong thời gian nghỉ ngơi bắt buộc theo quy định hoặc trong lúc bốc dỡ hàng hóa, từ đó tối ưu hóa hiệu suất vận hành mà không làm gián đoạn lịch trình giao hàng.

Hạ tầng sạc MCS đang được triển khai bởi Kempower — công ty có trụ sở tại Phần Lan, đồng thời sở hữu nhà máy sản xuất tại bang North Carolina (Mỹ). Việc bản địa hóa sản xuất giúp đảm bảo nguồn cung thiết bị ổn định cho thị trường Bắc Mỹ.

Các doanh nghiệp tiên phong

EV Realty, startup đến từ California, đã hợp tác với Prologis — tập đoàn bất động sản logistics hàng đầu thế giới — để xây dựng mạng lưới trạm sạc công suất lớn tại các cảng biển và trung tâm logistics. Công ty dự kiến khai trương trung tâm sạc tại San Bernardino vào tháng 4/2026 với hạ tầng sạc công suất lên tới 1.200 kW. Điểm đặc biệt trong chiến lược của EV Realty là ưu tiên các vị trí đã có sẵn kết nối lưới điện mạnh, tránh các chi phí nâng cấp hạ tầng tốn kém. Hiện tại, công ty đang phát triển tổng công suất sạc hơn 40 MW mà không cần đầu tư lớn vào hạ tầng lưới điện.

Windrose, doanh nghiệp có trụ sở tại Bỉ, cũng đang gia nhập thị trường California và Texas với các dòng xe tải tương thích chuẩn MCS. Bên cạnh đó, Volvo đã ra mắt mô hình cho thuê xe tải điện theo dạng dịch vụ (truck-as-a-service), trong khi Toyota thông qua dự án TERN cùng nhiều hãng khác cũng đang thiết lập sự hiện diện tại thị trường Bắc Mỹ.

Động lực từ giá nhiên liệu

Mặc dù việc xóa bỏ ưu đãi thuế liên bang đã khiến doanh số xe điện sụt giảm trong ngắn hạn, giá xăng dầu tăng mạnh lại đang thúc đẩy các doanh nghiệp vận tải tìm đến giải pháp điện khí hóa. Với chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong vận hành đội xe tải hạng nặng, lợi thế về chi phí vận hành trên mỗi km của xe tải điện trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Hạ tầng sạc vẫn tiếp tục được mở rộng, cho thấy niềm tin của ngành vào sự phục hồi và tăng trưởng dài hạn của thị trường.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Sự phát triển của hệ thống sạc MCS và xe tải điện hạng nặng tại Mỹ mang lại nhiều bài học giá trị cho Việt Nam. Hiện tại, VinFast đang tập trung vào xe điện cá nhân và xe buýt điện, nhưng phân khúc xe tải điện hạng nặng — đặc biệt cho vận tải cảng biển và logistics — vẫn còn bỏ ngỏ. Với hệ thống cảng biển lớn tại Hải Phòng, TP.HCM và Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng triển khai các trung tâm sạc công suất lớn tương tự mô hình của EV Realty.

Bên cạnh đó, chiến lược lựa chọn vị trí có sẵn kết nối lưới điện để giảm chi phí đầu tư hạ tầng cũng là hướng đi phù hợp với điều kiện của Việt Nam, nơi việc nâng cấp lưới điện truyền tải vẫn còn nhiều thách thức. Các doanh nghiệp logistics và vận tải trong nước có thể theo dõi xu hướng này để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi điện khí hóa đội xe trong tương lai. Thông tin về mạng lưới trạm sạc xe điện tại Việt Nam có thể được tra cứu tại TramSac.me.

Tổng kết

Câu chuyện xe tải điện hạng nặng tại Mỹ cho thấy một nghịch lý thú vị: chính sách liên bang có thể đảo chiều, nhưng quy luật kinh tế thị trường — cụ thể là giá nhiên liệu — lại đang đẩy nhanh quá trình điện khí hóa vận tải hạng nặng. Với công nghệ sạc MCS ngày càng hoàn thiện và sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn, xe tải điện Class 8 đang dần chứng minh tính khả thi trong vận hành thực tế, mở ra triển vọng tích cực cho ngành vận tải toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.

Nguồn: CleanTechnica