Xe buýt điện tiếp tục được bàn giao trên khắp nước Úc trong năm 2026 — giữa lúc khủng hoảng nhiên liệu leo thang

Theo CleanTechnica, trong bối cảnh nước Úc đang chìm trong cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng do xung đột tại Trung Đông, giá diesel đã vượt mốc 3 AUD/lít (khoảng 50.000 VND), trong khi giá điện hầu như không thay đổi. Thực tế này khiến nhiều công ty vận tải ước rằng họ đã đặt mua xe buýt điện sớm hơn. Dù vậy, quá trình chuyển đổi đội xe vẫn đang diễn ra, dù với tốc độ chậm hơn mong đợi.

Khủng hoảng nhiên liệu — động lực bất đắc dĩ cho xe buýt điện

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, đẩy giá xăng trung bình tại Úc lên mức 219,5 xu/lít — tăng gần 30% so với trước khủng hoảng. Giá diesel thậm chí còn tệ hơn, vượt ngưỡng 3 AUD/lít tại nhiều thành phố lớn.

Ngày 30/3/2026, chính phủ Úc công bố cắt giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu từ 52,6 xu xuống 26,3 xu/lít trong 3 tháng, tiêu tốn ngân sách 2,55 tỷ AUD (khoảng 42.000 tỷ VND). Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Các chuyên gia nhận định rằng việc điện khí hóa giao thông công cộng mới là lời giải bền vững.

Các bang tiếp tục bàn giao xe buýt điện

New South Wales — Đầu tàu chuyển đổi

New South Wales (NSW) đang dẫn đầu cuộc đua với chương trình Xe buýt không phát thải (Zero Emission Buses) trị giá hàng tỷ AUD. Bang này vừa đặt mua thêm 151 xe buýt điện cho Sydney, nâng tổng số xe đã mua lên 921 chiếc kể từ năm 2023. Hiện tại, hơn 220 xe buýt điện đang hoạt động tại khu vực Greater Sydney, và mục tiêu là đưa khoảng 1.700 chiếc vào phục vụ trước năm 2028.

Xe buýt được sản xuất bởi Custom Denning tại nhà máy ở St Marys, Tây Sydney, với hơn 50% tỷ lệ nội địa hóa. Tổng cộng, NSW có kế hoạch chuyển đổi toàn bộ hơn 8.000 xe buýt diesel và CNG sang xe điện, hướng tới đội xe không phát thải vào năm 2035.

Một cuộc thử nghiệm 18 tháng với 12 xe buýt điện tại 5 vùng nông thôn NSW đã cho kết quả ấn tượng: vận hành 1.627 ngày xe, chạy hơn 300.000 km, giảm hơn 200 tấn CO₂, và 80% hành khách hài lòng.

Nam Úc — Adelaide chuyển đổi toàn bộ

Thủ phủ Adelaide đang thay thế toàn bộ đội xe 60 chiếc bằng xe buýt điện do Scania cung cấp, dự kiến hoàn thành vào giữa năm 2026. Mỗi xe có sức chứa 43 hành khách với tầm vận hành 350 km mỗi lần sạc. Khi hoàn tất, đội xe mới sẽ giảm khoảng 4.500 tấn carbon mỗi năm. Bến xe Morphettville đang được lắp đặt hệ thống sạc mới để phục vụ đội xe này.

Tây Úc — Chương trình 250 triệu AUD

Tây Úc triển khai chương trình xe buýt điện trị giá 250 triệu AUD (khoảng 4.100 tỷ VND), đồng tài trợ giữa chính quyền bang và liên bang. Chương trình sẽ thay thế 130 xe buýt diesel và CNG, với lô đầu tiên dự kiến vận hành vào giữa năm 2026.

Hệ thống bến xe Transperth đang được nâng cấp đồng loạt: bến Karrinyup với hợp đồng 12,3 triệu AUD cho hạ tầng sạc phục vụ 110 xe; bến Jandakot với hợp đồng 9,6 triệu AUD cho 90 xe; và các bến Malaga (130 xe) cùng Bayswater (130 xe) trong kế hoạch mở rộng tiếp theo.

Thủ đô Canberra và Queensland

Tại thủ đô Canberra, bến xe Woden hiện đại có thể sạc đồng thời 96 xe buýt, với kế hoạch bổ sung 30 xe buýt điện mới tích hợp tấm pin mặt trời. Còn tại Brisbane, hệ thống Brisbane Metro chạy hoàn toàn bằng điện đã phục vụ hơn 1 triệu hành khách, với tần suất 5 phút/chuyến vào giờ cao điểm.

Công nghệ mới từ Volvo

Volvo vừa giới thiệu khung gầm xe buýt điện BZR Electric với dung lượng pin lên tới 720 kWh, tầm vận hành 700 km, hỗ trợ sạc CCS 250 kW và sạc nhanh OppCharge 450 kW — mở ra khả năng vận hành các tuyến đường dài liên tỉnh bằng xe buýt điện.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Kinh nghiệm của Úc là bài học giá trị cho Việt Nam, nơi giao thông công cộng đang trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ. VinFast đã triển khai hàng trăm xe buýt điện VinBus tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều tỉnh thành khác. Tuy nhiên, quy mô vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu.

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại Úc cho thấy sự phụ thuộc vào diesel trong vận tải công cộng tiềm ẩn rủi ro lớn về chi phí. Với giá điện ổn định hơn nhiều so với giá dầu, xe buýt điện không chỉ thân thiện với môi trường mà còn giúp các thành phố chủ động hơn trong quản lý ngân sách vận hành.

Hệ thống trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang ngày càng mở rộng, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển không chỉ xe cá nhân mà cả giao thông công cộng chạy điện. Bạn có thể theo dõi bản đồ trạm sạc trên TramSac.me để cập nhật tình hình hạ tầng sạc trên toàn quốc.

Tổng kết

Nước Úc đang chứng minh rằng ngay cả trong khủng hoảng, việc chuyển đổi sang xe buýt điện vẫn tiếp tục — và thực tế, khủng hoảng nhiên liệu càng làm nổi bật lợi thế kinh tế vượt trội của xe điện. Với giá diesel tăng vọt trong khi giá điện ổn định, mỗi chiếc xe buýt điện được bàn giao không chỉ là một phương tiện xanh mà còn là một quyết định tài chính thông minh. Đây là xu hướng tất yếu mà Việt Nam và nhiều quốc gia khác cần đẩy nhanh hơn nữa.

Nguồn: CleanTechnica