Xe buýt điện chiếm hơn 50% số xe giao mới tại Úc — bước ngoặt lịch sử của giao thông công cộng xanh

Theo CleanTechnica, xe buýt điện tại Úc vừa đạt cột mốc lịch sử khi chiếm hơn 50% tổng số xe buýt giao mới trong tháng 5/2026. Đây là bước ngoặt đáng chú ý, đặc biệt khi chỉ 5 tháng trước, xe buýt điện chỉ chiếm chưa đầy 6% số xe giao trong tháng 1.

Tăng trưởng vượt bậc chỉ trong 5 tháng

Dữ liệu giao xe buýt mới tại Úc trong năm 2026 cho thấy một đường cong tăng trưởng ấn tượng của xe buýt chạy hoàn toàn bằng điện (BEV):

• Tháng 1: 9 xe buýt điện trên tổng số 155 xe giao mới (khoảng 6%)
• Tháng 2: 45 xe buýt điện trên 147 xe (khoảng 31%)
• Tháng 3: 59 xe buýt điện trên 199 xe (khoảng 30%)
• Tháng 4: 72 xe buýt điện trên 158 xe (khoảng 45%)
• Tháng 5: 73 xe buýt điện so với chỉ 80 xe diesel — lần đầu tiên gần như ngang bằng

Tính đến năm 2025, Úc có khoảng 43.000 xe buýt diesel đang hoạt động, trong khi chỉ có 629 xe buýt điện. Tuy nhiên, với khoảng 1.200 xe buýt đang trong danh sách đặt hàng chờ giao, tỷ lệ xe buýt điện trong đội xe mới đang tăng nhanh chóng.

Cam kết mạnh mẽ từ các bang

New South Wales dẫn đầu với cam kết đầu tư 6,5 tỷ AUD (khoảng 110.000 tỷ VND) trong 10 năm để đưa vào vận hành hơn 1.700 xe buýt điện, chiếm tới 67% tổng đơn đặt hàng hiện tại trên toàn quốc.

Victoria đã ban hành quy định bắt buộc tất cả xe buýt giao thông công cộng mua mới phải là xe không phát thải kể từ ngày 1/7/2025. Hiện tại, khoảng 80 xe buýt điện đang vận hành tại Melbourne.

Thủ đô Canberra (Australian Capital Territory) có kế hoạch chuyển đổi toàn bộ mạng lưới xe buýt sang xe điện.

Tây Úc đang bổ sung khoảng 11 xe buýt điện mỗi tháng vào mạng lưới Transperth tại Perth, với mục tiêu đạt 130 xe buýt điện mới.

Riêng Queensland đã thay đổi cách tiếp cận dưới chính quyền mới của Đảng Tự do Quốc gia, chuyển từ yêu cầu bắt buộc xe điện sang "phương pháp cân bằng" linh hoạt hơn.

Xe buýt điện khớp nối đầu tiên của Úc

Một điểm nhấn đáng chú ý là Volgren đã ra mắt chiếc xe buýt điện khớp nối (articulated bus) đầu tiên của Úc tại Tây Úc. Đây là mẫu Optimus ebus dài 18 mét, sử dụng công nghệ không phát thải của Volvo với dung lượng pin 497 kWh và sức chứa 57 hành khách. Các nhà sản xuất lớn khác đang cung cấp xe buýt điện cho thị trường Úc bao gồm BYD (thông qua Nexport), Yutong, Custom Denning và Scania.

Thách thức trong quá trình chuyển đổi

Dù đà tăng trưởng rất tích cực, Úc vẫn đối mặt với một số thách thức. Một số xe buýt điện mới giao phải tạm thời lưu kho do hạ tầng điện tại các depot (bến bãi) chưa được nâng cấp kịp thời. Tại Sydney, 10 trong số 14 depot lớn không đạt tiến độ hoàn thành điện hóa theo kế hoạch — một lời nhắc nhở rằng xe buýt điện chỉ là một phần của bài toán, hạ tầng sạc mới là yếu tố quyết định.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Úc mang đến nhiều bài học giá trị cho Việt Nam. Tại nước ta, VinFast đã đưa vào vận hành hàng nghìn xe buýt điện VinBus tại Hà Nội, TP.HCM và một số tỉnh thành khác, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đi đầu Đông Nam Á về xe buýt điện.

Tuy nhiên, bài học từ Úc cho thấy rằng việc mở rộng quy mô đội xe buýt điện cần đi đôi với đầu tư hạ tầng sạc tại các bến bãi. Nếu depot chưa sẵn sàng, xe mới giao cũng không thể vận hành. Đây là điều các thành phố Việt Nam cần lưu ý khi lên kế hoạch mở rộng mạng lưới xe buýt điện. Bạn đọc có thể tham khảo bản đồ các trạm sạc xe điện tại Việt Nam trên TramSac.me để cập nhật tình hình hạ tầng sạc trong nước.

Tổng kết

Việc xe buýt điện chiếm hơn 50% số xe giao mới tại Úc là minh chứng rõ ràng cho xu hướng điện hóa giao thông công cộng đang tăng tốc trên toàn cầu. Với sự tham gia của các nhà sản xuất lớn như BYD, Volvo, Yutong và các cam kết tài chính mạnh mẽ từ chính quyền các bang, Úc đang trên đường biến đội xe buýt diesel thành quá khứ. Đối với Việt Nam, đây là tín hiệu khích lệ để tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi xanh trong giao thông đô thị.

Nguồn: CleanTechnica