Washington mở rộng quyền bán xe điện trực tiếp cho Rivian và Lucid — chấm dứt 12 năm độc quyền của Tesla

Theo Electrek, các nhà lập pháp bang Washington (Mỹ) vừa bỏ phiếu thông qua Dự luật Thượng viện 6354 (Senate Bill 6354) với tỷ lệ áp đảo, cho phép Rivian và Lucid bán xe điện trực tiếp cho người tiêu dùng — chính thức chấm dứt thỏa thuận độc quyền kéo dài 12 năm mà trước đó chỉ Tesla được hưởng tại bang này.

Dự luật được lưỡng đảng ủng hộ áp đảo

Dự luật đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả hai đảng: 84 phiếu thuận - 9 phiếu chống tại Hạ viện, và 47 phiếu thuận - 2 phiếu chống tại Thượng viện. Hiện dự luật đã được chuyển đến bàn làm việc của Thống đốc Bob Ferguson, với hạn chót ký ban hành là ngày 4 tháng 4.

Thay đổi quan trọng cho người mua xe điện

Trước đây, Rivian và Lucid đều có phòng trưng bày (showroom) tại khu vực Seattle, nhưng không được phép hoàn tất giao dịch mua bán tại chỗ. Khách hàng muốn mua xe của hai hãng này buộc phải đặt hàng trực tuyến hoặc lái xe sang tận bang Oregon để mua. Với luật mới, rào cản này sẽ được xóa bỏ hoàn toàn, cho phép khách hàng mua xe ngay tại showroom, dự kiến có hiệu lực vào mùa hè 2026.

Điều kiện để được bán trực tiếp

Không phải hãng xe nào cũng được hưởng quyền bán trực tiếp theo luật mới. Các nhà sản xuất phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí nghiêm ngặt:

• Có trụ sở tại Mỹ
• Chỉ sản xuất xe thuần điện (BEV — Battery Electric Vehicle)
• Chưa từng sử dụng mô hình đại lý nhượng quyền (franchise dealership)
• Vận hành ít nhất một trung tâm dịch vụ tại Washington
• Có ít nhất 300 xe đã đăng ký tại bang trước ngày 1/1/2026

Với những điều kiện trên, hiện chỉ có ba hãng đủ tiêu chuẩn: Tesla, Rivian và Lucid. Các hãng xe truyền thống như Ford, GM hay Toyota — dù có dòng xe điện — vẫn phải bán thông qua hệ thống đại lý như trước.

Vai trò quyết định của Rivian

Điều đáng chú ý là Rivian đã đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy dự luật này. Hãng đã cam kết chi 4,6 triệu USD (khoảng 115 tỷ VND) cho một sáng kiến bỏ phiếu nhằm cải cách rộng hơn về quyền bán xe trực tiếp. Động thái này buộc các đại lý ô tô truyền thống phải ngồi vào bàn đàm phán. Kết quả là một thỏa hiệp: ba hãng xe điện thuần túy được phép bán trực tiếp, trong khi mạng lưới đại lý nhượng quyền truyền thống vẫn được bảo vệ đối với các hãng xe lớn.

Xu hướng trên toàn nước Mỹ

Quyết định của Washington phản ánh xu hướng đang lan rộng tại Mỹ. Bang Colorado đã thông qua luật tương tự từ năm 2020, trong khi Michigan lại đi ngược chiều khi chặn Rivian và Lucid bán trực tiếp. Cuộc tranh luận giữa mô hình bán hàng trực tiếp (direct-to-consumer) và mô hình đại lý truyền thống vẫn đang diễn ra sôi nổi trên khắp nước Mỹ.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, mô hình bán xe trực tiếp từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng không phải là điều xa lạ. VinFast — hãng xe điện hàng đầu Việt Nam — đã áp dụng mô hình này ngay từ đầu, bán xe trực qua hệ thống showroom và website của mình mà không thông qua đại lý trung gian. Điều này giúp VinFast kiểm soát trải nghiệm khách hàng và giá bán một cách nhất quán.

Việc ngày càng nhiều bang tại Mỹ mở cửa cho mô hình bán trực tiếp là tín hiệu tích cực cho VinFast khi hãng đang mở rộng thị trường tại Bắc Mỹ. Đồng thời, xu hướng này cũng cho thấy thế giới đang dần chuyển sang mô hình kinh doanh phù hợp hơn với đặc thù của xe điện — nơi trải nghiệm mua hàng trực tuyến và dịch vụ hậu mãi tập trung đóng vai trò quan trọng hơn so với xe xăng truyền thống.

Đối với người dùng xe điện tại Việt Nam, việc tìm hiểu về hệ thống trạm sạc vẫn là yếu tố then chốt khi quyết định chuyển đổi sang xe điện. Truy cập TramSac.me để xem bản đồ trạm sạc trên toàn quốc.

Tổng kết

Dự luật tại Washington đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến giữa mô hình bán xe trực tiếp và hệ thống đại lý truyền thống tại Mỹ. Với sự ủng hộ áp đảo từ lưỡng đảng, rõ ràng xu hướng đang nghiêng về phía các hãng xe điện thuần túy. Khi thị trường xe điện toàn cầu tiếp tục tăng trưởng, mô hình kinh doanh cũng cần thay đổi để phù hợp với thực tế mới.

Nguồn: Electrek