Vì sao nhiên liệu sinh học từ đậu nành phải được xếp vào nhóm nguy cơ phá rừng cao — và điều này liên quan gì đến xe điện?

Theo CleanTechnica, tổ chức vận động môi trường hàng đầu châu Âu Transport & Environment (T&E) vừa công bố quan điểm mạnh mẽ về việc tại sao nhiên liệu sinh học từ đậu nành (soy biofuels) cần phải được xếp vào nhóm có nguy cơ phá rừng cao. Lập luận này nhằm bảo vệ bản sửa đổi Quy định ủy quyền (EU) 2019/807, được Ủy ban châu Âu thông qua vào tháng 4/2026, phân loại dầu đậu nành là nhiên liệu sinh học có nguy cơ thay đổi sử dụng đất gián tiếp (indirect land use change — ILUC) cao.

Nội dung chính: Đậu nành và vấn nạn phá rừng toàn cầu

Theo quy định sửa đổi mới, dầu đậu nành sẽ không còn đủ điều kiện để tính vào mục tiêu năng lượng tái tạo của EU vào năm 2030. Đây là bước đi quan trọng trong cuộc chiến chống phá rừng liên quan đến chính sách nhiên liệu sinh học của khối này.

T&E khẳng định rằng nhiên liệu sinh học từ đậu nành có mối liên hệ chặt chẽ với nạn phá rừng và thay đổi mục đích sử dụng đất, đặc biệt tại các hệ sinh thái quan trọng ở Nam Mỹ như rừng Amazon và vùng thảo nguyên Cerrado tại Brazil. Việc tiếp tục cho phép sử dụng loại nhiên liệu này sẽ làm suy yếu các mục tiêu khí hậu rộng lớn hơn trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Đáng chú ý, một số quốc gia thành viên EU đã đi trước một bước. Pháp, Đan Mạch, Bỉ và Hà Lan đều đã triển khai các chương trình loại bỏ dần nhiên liệu sinh học từ đậu nành ở cấp quốc gia, cho thấy xu hướng này đang ngày càng được ủng hộ rộng rãi.

Lợi ích chiến lược của quy định mới

Theo phân tích của T&E, việc thông qua bản sửa đổi quy định sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng:

• Giảm thiểu phá rừng liên quan đến chính sách nhiên liệu sinh học của EU
• Bảo vệ uy tín khí hậu của EU trên trường quốc tế
• Định hướng lại thị trường nông nghiệp sang các giải pháp bền vững hơn
• Cắt đứt mối liên hệ giữa giá năng lượng và giá dầu thực vật trên thị trường hàng hóa
• Hỗ trợ các chiến lược khử carbon hiệu quả hơn cho ngành giao thông

T&E cũng bác bỏ sự phản đối từ phía ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, cho rằng các lập luận chống lại quy định mới là không có cơ sở về mặt kỹ thuật lẫn kinh tế.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện về nhiên liệu sinh học từ đậu nành tại châu Âu mang lại bài học quan trọng cho Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông.

Thứ nhất, nó cho thấy không phải tất cả các giải pháp "xanh" đều thực sự bền vững. Nhiên liệu sinh học từng được xem là giải pháp thay thế xăng dầu, nhưng thực tế lại gây ra phá rừng và thay đổi mục đích sử dụng đất — tạo ra lượng phát thải carbon còn lớn hơn cả nhiên liệu hóa thạch khi tính toàn bộ vòng đời.

Thứ hai, xu hướng tại EU đang ngày càng nghiêng về điện khí hóa giao thông thay vì nhiên liệu sinh học. Khi các nước châu Âu siết chặt quy định với nhiên liệu sinh học từ đậu nành, xe điện (EV) càng trở thành lựa chọn được ưu tiên cho mục tiêu khử carbon trong ngành vận tải.

Đối với Việt Nam, đây là tín hiệu tích cực cho chiến lược phát triển xe điện mà các doanh nghiệp như VinFast đang theo đuổi. Thay vì đầu tư vào nhiên liệu sinh học — vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro môi trường như bài học từ đậu nành — việc tập trung xây dựng hạ tầng trạm sạc xe điện là hướng đi đúng đắn và bền vững hơn. Hiện tại, mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam đang được mở rộng nhanh chóng, và người dùng có thể tra cứu vị trí các trạm sạc trên TramSac.me.

Tổng kết

Quyết định của EU phân loại dầu đậu nành là nhiên liệu sinh học có nguy cơ ILUC cao đánh dấu một bước ngoặt trong chính sách năng lượng xanh toàn cầu. Nó khẳng định rằng giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch phải được đánh giá toàn diện, không chỉ ở khâu sử dụng cuối cùng mà còn ở toàn bộ chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, xe điện ngày càng chứng minh là phương án khử carbon hiệu quả và bền vững nhất cho ngành giao thông — và Việt Nam đang đi đúng hướng khi đẩy mạnh điện khí hóa phương tiện.

Nguồn: CleanTechnica