Vì sao giá xe điện bây giờ mới giảm? Câu trả lời mang tính chính trị hơn bạn nghĩ

Theo CleanTechnica, giá bán cao vẫn là rào cản lớn nhất khiến người tiêu dùng chần chừ chuyển sang xe điện. Tuy nhiên, sau nhiều năm liên tục tăng, xu hướng này cuối cùng đã đảo chiều vào năm 2025. Và sự thay đổi này không hề xảy ra một cách ngẫu nhiên — nó mang đậm dấu ấn chính trị.

Giá xe điện tăng bất chấp pin rẻ hơn — vì sao?

Trong giai đoạn 2020–2024, giá xe điện chạy pin (BEV) trung bình tại châu Âu tăng khoảng 5.000 euro (khoảng 135 triệu VND), đưa mức giá trung bình lên xấp xỉ 45.000 euro (khoảng 1,22 tỷ VND) — tức tăng 13%, dù chi phí pin liên tục lập đáy mới.

Nguyên nhân chính không nằm ở công nghệ, mà ở chiến lược tối ưu hóa lợi nhuận của các hãng xe. Thay vì phát triển xe điện giá rẻ cho đại chúng, các nhà sản xuất tập trung vào phân khúc xe lớn, cao cấp. Tỷ lệ xe điện thuộc phân khúc cao cấp đã tăng hơn gấp đôi — từ 28% doanh số BEV năm 2020 lên tới 64% vào năm 2024.

Nếu không có sự dịch chuyển lên phân khúc cao này, giá BEV trung bình chỉ vào khoảng 33.100 euro (khoảng 895 triệu VND) — gần như ngang bằng với xe xăng!

Trong suốt giai đoạn đó, các hãng xe liên tục đổ lỗi cho "nhu cầu yếu" đối với xe điện. Nhưng thực tế, kết quả này hoàn toàn có thể dự đoán được. Khi không có mục tiêu CO₂ mới nào buộc phải tuân thủ, các hãng ưu tiên bán xe lớn biên lợi nhuận cao thay vì mở rộng dòng xe giá phải chăng.

Năm 2025: bước ngoặt giá xe điện giảm

Bước sang năm 2025, xu hướng đảo chiều rõ rệt. Giá BEV trung bình giảm 1.800 euro (khoảng 49 triệu VND), tương đương giảm 4%, xuống còn 42.700 euro (khoảng 1,15 tỷ VND).

Nguyên nhân trực tiếp là các mục tiêu khí thải CO₂ mới của EU cho năm 2025 chính thức có hiệu lực. Đối mặt với các chỉ tiêu ràng buộc pháp lý, các hãng xe buộc phải thay đổi chiến lược — từ tối đa hóa biên lợi nhuận sang tăng sản lượng BEV, đồng thời đẩy nhanh việc ra mắt các mẫu xe điện giá phải chăng hơn.

Đáng chú ý, mức giảm này xảy ra bất chấp xu hướng xe ngày càng to hơn vẫn tiếp tục. Nếu không có yếu tố tăng kích thước xe, giá BEV đã có thể giảm tới 5.000 euro, xuống còn khoảng 40.000 euro (1,08 tỷ VND).

Tương lai phụ thuộc vào quyết định chính trị

Câu hỏi lớn bây giờ là: khi nào xe điện sẽ có giá ngang xe xăng? Câu trả lời phụ thuộc vào việc EU có giữ nguyên mục tiêu CO₂ cho năm 2030 hay không.

• Nếu giữ nguyên mục tiêu 2030: Các hãng xe sẽ tiếp tục đầu tư vào xe điện giá rẻ và mở rộng năng lực sản xuất, giúp BEV đạt mức giá ngang xe xăng ở mọi phân khúc trước năm 2030. Ở phân khúc xe lớn, điều này đã đạt được.
• Nếu nới lỏng mục tiêu (như ngành công nghiệp ô tô đang vận động): Lịch sử sẽ lặp lại — các hãng quay về ưu tiên lợi nhuận, trì hoãn giá xe điện cạnh tranh đến sau 2030.

Bài viết gốc nhấn mạnh: "Sáng kiến hiệu quả nhất để thúc đẩy xe điện nhỏ giá rẻ chính là các mục tiêu CO₂ tham vọng cho ngành ô tô." Các chỉ tiêu buộc hãng xe phải cạnh tranh, đưa ra thị trường những mẫu xe điện giá phải chăng, và mang lại lợi ích thực sự cho người tiêu dùng.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại châu Âu mang đến bài học quan trọng cho Việt Nam. Tại thị trường trong nước, VinFast đang đi theo hướng ngược lại với xu hướng châu Âu giai đoạn 2020–2024 — liên tục mở rộng danh mục sản phẩm từ phân khúc cao cấp xuống phổ thông, với các mẫu như VF 3, VF 5 hay xe máy điện giá từ vài chục triệu đồng.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn chưa có các quy định ràng buộc về khí thải CO₂ cho ngành ô tô tương tự như EU. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu có cần thêm các chính sách khuyến khích hoặc quy định bắt buộc để đảm bảo giá xe điện tiếp tục giảm và phổ cập rộng rãi hơn?

Với hệ thống hơn 42.000 điểm sạc đang được mở rộng trên toàn quốc, hạ tầng sạc không còn là rào cản chính. Yếu tố quyết định để xe điện thực sự trở thành lựa chọn của đại đa số người Việt vẫn là giá bán — và như bài học từ châu Âu cho thấy, giá bán phụ thuộc rất nhiều vào chính sách.

Tổng kết

Giá xe điện giảm không đơn thuần là kết quả của tiến bộ công nghệ hay cạnh tranh thị trường tự nhiên. Tại châu Âu, chính các quy định về khí thải CO₂ đã buộc các hãng xe thay đổi chiến lược, chuyển từ theo đuổi lợi nhuận cao sang mở rộng sản phẩm giá phải chăng. Lần tới khi nhìn vào bảng giá xe điện, hãy nhớ rằng con số đó kể một câu chuyện chính trị nhiều hơn bạn tưởng.

Nguồn: CleanTechnica