Ủy ban Tiện ích California bỏ lỡ cơ hội sửa sai chính sách điện mặt trời cộng đồng — hàng triệu hộ thu nhập thấp chịu thiệt

Theo CleanTechnica, Ủy ban Tiện ích Công cộng California (California Public Utilities Commission — CPUC) vừa công bố một dự thảo quyết định trong Hồ sơ Điện mặt trời Cộng đồng (Community Solar Proceeding, mã số A.22-05-022) mà theo đánh giá từ ngành năng lượng mặt trời, sẽ gần như đóng sập cánh cửa phát triển các dự án điện mặt trời cộng đồng tại bang đông dân nhất nước Mỹ — đúng vào thời điểm giá điện sinh hoạt đang leo thang dữ dội.

Nội dung chính

Phản ứng trước quyết định này, bà Stephanie Doyle — Giám đốc Quan hệ Chính phủ bang California của Hiệp hội Công nghiệp Năng lượng Mặt trời Mỹ (Solar Energy Industries Association — SEIA) — đã đưa ra tuyên bố chỉ trích mạnh mẽ:

"Ủy ban Tiện ích Công cộng California đã lãng phí một cơ hội vàng để giúp giảm hóa đơn tiền điện cho những người dân California đang cần được hỗ trợ nhất trước cơn bão giá điện."

Cần biết rằng, vào năm 2022, cơ quan lập pháp bang California đã thông qua Dự luật AB 2316 với mục tiêu rõ ràng: xây dựng một chương trình điện mặt trời cộng đồng mạnh mẽ, phục vụ đặc biệt cho các hộ gia đình thu nhập thấp, đồng thời tăng cường khả năng phục hồi của lưới điện (grid resilience). Đây được coi là bước tiến quan trọng giúp những gia đình không có điều kiện lắp tấm pin mặt trời trên mái nhà — ví dụ người thuê nhà hoặc cư dân chung cư — vẫn được hưởng lợi từ năng lượng sạch với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, theo SEIA, dự thảo quyết định mới của CPUC lại đi ngược tinh thần của luật. Hiệp hội này cho rằng quyết định ưu tiên lợi ích của các công ty điện lực hơn là quyền lợi của người tiêu dùng, khiến không nhà đầu tư nào có thể triển khai dự án điện mặt trời cộng đồng một cách khả thi về tài chính.

SEIA — hiệp hội thương mại quốc gia được thành lập từ năm 1974, đại diện cho khoảng 1.200 công ty thành viên trong lĩnh vực năng lượng mặt trời và lưu trữ năng lượng — tuyên bố sẽ tiếp tục vận động để thay đổi chính sách, đảm bảo quyền lợi cho người dân thu nhập thấp.

Bối cảnh rộng hơn đáng chú ý: California hiện đang đối mặt với tình trạng giá điện tăng vọt, khiến gánh nặng chi phí năng lượng đè lên vai người dân ngày càng nặng nề. Điện mặt trời cộng đồng được xem là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để giảm chi phí cho hộ gia đình không có khả năng đầu tư hệ thống năng lượng riêng.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại California mang đến nhiều bài học giá trị cho Việt Nam, nơi năng lượng mặt trời và xe điện đang trên đà phát triển mạnh mẽ.

Thứ nhất, điện mặt trời và xe điện là hai mảnh ghép không thể tách rời. Tại Việt Nam, khi số lượng xe điện tăng nhanh — đặc biệt với sự mở rộng của VinFast — nhu cầu điện sạch để vận hành các trạm sạc xe điện cũng tăng theo. Nếu điện sạc xe điện đến từ nguồn năng lượng tái tạo như mặt trời, lợi ích môi trường sẽ được nhân đôi.

Thứ hai, mô hình điện mặt trời cộng đồng hoàn toàn có thể áp dụng tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực nông thôn và các chung cư đô thị nơi cư dân không thể tự lắp pin mặt trời. Một chương trình được thiết kế tốt sẽ giúp giảm chi phí sinh hoạt, đồng thời tạo nguồn điện bền vững cho hệ thống trạm sạc trên bản đồ TramSac.me.

Thứ ba, bài học từ California cho thấy chính sách năng lượng cần thực sự đặt người tiêu dùng lên hàng đầu. Tại Việt Nam, Chính phủ đang từng bước xây dựng khung pháp lý cho năng lượng tái tạo và xe điện — việc học hỏi từ cả thành công lẫn thất bại của các bang như California sẽ giúp tránh lặp lại những sai lầm tương tự.

Tổng kết

Quyết định của CPUC là một bước lùi đáng tiếc cho phong trào năng lượng sạch tại California, đặc biệt khi những người chịu thiệt nhiều nhất lại là các hộ gia đình thu nhập thấp — đối tượng lẽ ra phải được hưởng lợi đầu tiên. Đối với Việt Nam, sự kiện này là lời nhắc nhở rằng chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ cần công nghệ tốt mà còn cần chính sách đúng đắn, công bằng và thực sự vì dân. Sự kết hợp giữa điện mặt trời và hạ tầng sạc xe điện sẽ là chìa khóa để Việt Nam đạt mục tiêu phát triển bền vững trong thập kỷ tới.

Nguồn: CleanTechnica