Trump viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để rót hàng trăm triệu USD cho ngành than — người dân Mỹ gánh chi phí

Theo CleanTechnica, Tổng thống Donald Trump vừa viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (Defense Production Act) — một công cụ pháp lý thường chỉ được sử dụng trong tình huống khẩn cấp quốc gia — để mở đường cho ngành công nghiệp than đá tiếp cận nguồn ngân sách lên tới hàng trăm triệu USD. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành than tại Mỹ đã liên tục suy giảm suốt gần 20 năm qua, và chi phí vận hành các nhà máy nhiệt điện than ngày càng đắt đỏ hơn so với năng lượng tái tạo.

Hàng trăm triệu USD cho ngành công nghiệp đang hấp hối

Chính quyền Trump tuyên bố đang đối mặt với một "tình trạng khẩn cấp năng lượng" (energy emergency) để biện minh cho việc hỗ trợ ngành than. Tuy nhiên, các báo cáo độc lập cho thấy rất ít bằng chứng cho thấy việc đầu tư vào các nhà máy điện than sẽ giải quyết được tình trạng khẩn cấp mà chính quyền tuyên bố.

Cụ thể, ngoài việc viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, chính quyền còn phân bổ khoảng 13.125 tỷ VND (525 triệu USD) tiền thuế của người dân để nâng cấp các nhà máy nhiệt điện than. Đây là con số khổng lồ khi xét đến thực tế rằng các nhà máy than không chỉ đắt đỏ hơn mà còn gây ô nhiễm và nguy hiểm hơn đáng kể so với các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió.

Trước đó, chính quyền Trump đã thực hiện hàng loạt động thái ủng hộ ngành than, bao gồm:

• Gia hạn bất hợp pháp hoạt động của các nhà máy than đang trong lộ trình đóng cửa
• Chi trả cho các công ty năng lượng để từ bỏ các dự án năng lượng tái tạo
• Nhiều gói hỗ trợ tài chính khác dành riêng cho ngành công nghiệp than

Phản ứng từ giới môi trường

Bà Laurie Williams, Giám đốc Chiến dịch Vượt qua Than đá (Beyond Coal Campaign) của tổ chức Sierra Club, đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ:

"Trong khi người dân Mỹ đang chật vật với hóa đơn năng lượng tăng vọt, ông Trump lại trao hàng tỷ USD cho các CEO ngành than thay vì đầu tư vào năng lượng tái tạo."

Theo các chuyên gia năng lượng, xu hướng toàn cầu đang đi theo hướng ngược lại hoàn toàn. Năng lượng mặt trời và gió hiện đã rẻ hơn than đá tại hầu hết các thị trường, và việc tiếp tục bơm tiền vào ngành than không chỉ lãng phí ngân sách mà còn làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng sạch.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Chính sách của Mỹ đối với ngành than có những tác động gián tiếp đáng chú ý đến Việt Nam. Trong khi Mỹ đang đi ngược xu hướng bằng việc trợ cấp cho than, Việt Nam đang nỗ lực thực hiện cam kết tại COP26 về đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, trong đó việc giảm phụ thuộc vào nhiệt điện than là một trụ cột quan trọng.

Thị trường xe điện Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với VinFast dẫn đầu, cùng với hệ thống trạm sạc xe điện ngày càng mở rộng trên toàn quốc. Việc chuyển đổi sang giao thông điện chỉ thực sự có ý nghĩa khi nguồn điện cũng được "xanh hóa". Do đó, bài học từ Mỹ cho thấy rõ: trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch là bước đi lùi, trong khi đầu tư vào năng lượng tái tạo và hạ tầng sạc điện mới là hướng đi bền vững cho tương lai.

Theo dữ liệu từ TramSac.me, mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam đang được mở rộng nhanh chóng, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của giao thông xanh — điều mà Mỹ đang bỏ lỡ khi tiếp tục bám víu vào ngành than.

Tổng kết

Quyết định viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để hỗ trợ ngành than của chính quyền Trump đi ngược lại xu hướng chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Trong khi phần lớn thế giới — bao gồm cả Việt Nam — đang tăng tốc đầu tư vào năng lượng tái tạo và giao thông điện, việc rót hàng trăm triệu USD vào một ngành công nghiệp đang suy thoái không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn đẩy chi phí năng lượng lên vai người dân Mỹ. Đây là lời nhắc nhở rằng quá trình chuyển đổi xanh cần sự nhất quán trong chính sách, và mỗi quốc gia đều có quyền lựa chọn hướng đi của mình.

Nguồn: CleanTechnica