Thụy Sĩ thí điểm lắp tấm pin mặt trời giữa đường ray xe lửa — hơn 11.000 chuyến tàu chạy qua vẫn an toàn tuyệt đối

Theo Electrek, việc tìm kiếm mặt bằng để triển khai điện mặt trời luôn là bài toán nan giải không kém gì bản thân quá trình xây dựng. Đất nông nghiệp, bãi đỗ xe, mái nhà — mỗi phương án đều có ưu nhược điểm riêng. Nhưng một dự án thí điểm tại Thụy Sĩ vừa chỉ ra rằng hàng nghìn hecta đất khả thi, chi phí thấp đã luôn "ẩn mình" ngay trước mắt: khoảng trống giữa các đường ray xe lửa.

Tấm pin mặt trời nằm giữa đường ray — ý tưởng táo bạo từ Sun-Ways

Sun-Ways, một startup năng lượng mặt trời tại Thụy Sĩ, đã thí điểm thành công hệ thống tấm pin quang điện (photovoltaic — PV) lắp đặt trực tiếp trên hạ tầng đường sắt hiện hữu mà không gây ảnh hưởng đến hoạt động của tàu.

Kết quả thực tế vượt kỳ vọng. Ông Joseph Scuderi, nhà sáng lập Sun-Ways, cho biết:

"Hơn 11.000 chuyến tàu đã chạy qua các tấm pin mặt trời, và hệ thống lắp đặt cho thấy sự ổn định cùng an toàn tuyệt đối trong suốt quá trình vận hành."

Công nghệ lắp đặt nhanh chóng và hiệu quả

Sun-Ways đã phát triển hệ thống tấm pin dạng lồng ghép (interlocking panels) được cấp bằng sáng chế, lắp đặt bằng máy móc chuyên dụng từ công ty bảo trì đường sắt Scheuchzer AG. Tốc độ triển khai rất ấn tượng:

• Tốc độ lắp đặt: 300 mét mỗi giờ
• Công suất triển khai: hơn 500 tấm pin mỗi ngày
• Công suất mỗi tấm: khoảng 380 watt cho mỗi tấm dài 2 mét
• Tổng công suất lắp mỗi ngày: 190 kW

Đây là mô hình "sử dụng kép" (dual-use) — tận dụng hạ tầng hiện có mà không cần thu hồi đất mới, không phá rừng, không cần cải tạo mái nhà. Các tấm pin nằm gọn trong khoảng trống giữa hai thanh ray, tận dụng diện tích vốn bị bỏ phí.

Tiềm năng mở rộng khổng lồ

Nếu áp dụng mô hình này tại Mỹ — quốc gia sở hữu khoảng 225.000 km đường sắt chở hàng đang hoạt động — chỉ cần 20% trong số đó phù hợp để lắp pin mặt trời, tổng công suất có thể đạt hơn 8 gigawatt (GW). Đây là con số đủ lớn để cung cấp điện cho hàng triệu hộ gia đình mà không tốn thêm một mét vuông đất nào.

Ưu điểm lớn nhất của giải pháp này nằm ở khả năng triển khai nhanh trên quy mô lớn, nhờ sử dụng hạ tầng đường sắt có sẵn trải dài khắp đất nước. Việc lắp đặt cũng dễ dàng tự động hóa nhờ tính chất đồng nhất, thẳng và bằng phẳng của đường ray.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam hiện sở hữu hơn 3.000 km đường sắt quốc gia, phần lớn là tuyến đường đơn với tốc độ khai thác thấp. Khoảng trống giữa các đường ray tại nhiều đoạn ngoại thành hầu như không được sử dụng — đây chính là quỹ đất tiềm năng cho mô hình lắp pin mặt trời tương tự Sun-Ways.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện, nguồn điện mặt trời từ đường sắt có thể bổ sung cho lưới điện địa phương, hỗ trợ cấp điện cho các trạm sạc xe điện dọc theo các tuyến đường chính. Đặc biệt, tuyến đường sắt Bắc — Nam xuyên suốt chiều dài đất nước đi qua nhiều vùng có bức xạ mặt trời cao như miền Trung, tạo điều kiện lý tưởng cho việc thu năng lượng.

Ngoài ra, khi VinFast và các hãng xe điện tại Việt Nam tiếp tục mở rộng mạng lưới sạc, việc kết hợp điện mặt trời phân tán trên hạ tầng đường sắt có thể giảm áp lực lên lưới điện quốc gia — vốn đang chịu tải nặng trong các đợt nắng nóng mùa hè.

Tổng kết

Dự án thí điểm của Sun-Ways tại Thụy Sĩ mở ra một hướng đi mới đầy sáng tạo cho năng lượng mặt trời: tận dụng hạ tầng đường sắt hiện có thay vì cạnh tranh quỹ đất với nông nghiệp hay đô thị. Với hơn 11.000 chuyến tàu chạy qua an toàn và tốc độ lắp đặt lên đến 300 mét/giờ, giải pháp này hoàn toàn có thể nhân rộng trên quy mô toàn cầu — bao gồm cả Việt Nam với hệ thống đường sắt trải dài hơn 3.000 km đang chờ được khai thác tiềm năng.

Nguồn: Electrek