Tesla và SpaceX công bố nhà máy chip "Terafab" trị giá 625 nghìn tỷ VND — tham vọng hay sự tuyệt vọng?

Theo Electrek, Tesla và SpaceX vừa chính thức công bố "Terafab" — một nhà máy chế tạo chip bán dẫn (semiconductor fabrication facility) trị giá khoảng 500–625 nghìn tỷ VND (20–25 tỷ USD) đặt tại Austin, Texas. Elon Musk tuyên bố đây sẽ là nhà máy bán dẫn lớn nhất từng được xây dựng, với công suất sản xuất 1 terawatt sức mạnh tính toán mỗi năm — một con số vượt xa mọi cơ sở hiện có trên thế giới.

Musk xuất hiện tại nhà máy điện cũ Seaholm ở Austin vào ngày 21/03/2026 để công bố dự án, gọi đây là "bài tập chế tạo chip hoành tráng nhất lịch sử, vượt xa mọi thứ trước đó."

Chi tiết dự án Terafab

Nhà máy Terafab sẽ được xây dựng tại khuôn viên phía Bắc của Giga Texas, tích hợp toàn bộ quy trình từ thiết kế chip, quang khắc (lithography), chế tạo wafer, sản xuất bộ nhớ, đóng gói tiên tiến cho đến kiểm thử — tất cả dưới một mái nhà.

Về thông số kỹ thuật, Terafab đặt mục tiêu:

• Công nghệ tiến trình 2 nanomet (2nm) — tiên tiến nhất hiện nay, mới chỉ bắt đầu sản xuất thương mại
• Công suất ban đầu: 100.000 wafer/tháng
• Công suất tối đa: 1 triệu wafer/tháng — tương đương khoảng 70% tổng sản lượng toàn cầu hiện tại của TSMC
• Sản lượng chip hàng năm: 100–200 tỷ chip AI và bộ nhớ tùy chỉnh
• Lô sản xuất nhỏ chip AI5 dự kiến trong năm 2026, sản xuất đại trà vào 2027

Khoản đầu tư 20–25 tỷ USD này chưa được tính vào kế hoạch chi tiêu vốn năm 2026 của Tesla — vốn đã vượt mốc 20 tỷ USD. Nhà máy sẽ phục vụ các dự án trọng điểm của Tesla gồm hệ thống tự lái hoàn toàn (Full Self-Driving), xe robotaxi Cybercab, và robot hình người Optimus.

Tham vọng đưa AI lên quỹ đạo

Một trong những tuyên bố gây chú ý nhất là Musk đề xuất chuyển 80% sản lượng Terafab sang các vệ tinh AI trên quỹ đạo. Ông lập luận rằng cường độ bức xạ mặt trời trong không gian lớn gấp khoảng 5 lần so với bề mặt Trái Đất, đồng thời khả năng tản nhiệt trong chân không cũng vượt trội hơn. Theo Musk, điện toán AI trên quỹ đạo có thể rẻ hơn phương án trên mặt đất chỉ trong 2–3 năm tới.

Nhiều dấu hỏi về tính khả thi

Tuy nhiên, giới phân tích bày tỏ sự hoài nghi đáng kể. Fred Lambert của Electrek so sánh thông báo này với sự kiện "Battery Day" năm 2020, khi Musk hứa hẹn pin 4680 đột phá với mục tiêu đạt 3 TWh vào năm 2030. Sau 5 năm, chương trình đó chỉ đạt khoảng 2% sản lượng cam kết ban đầu.

Về mặt kỹ thuật, việc sản xuất chip 2nm ở quy mô lớn đòi hỏi chuyên môn cực kỳ sâu. TSMC — hãng sản xuất chip hàng đầu thế giới — đã chi khoảng 4.125 nghìn tỷ VND (165 tỷ USD) để xây 6 nhà máy tại Arizona mà vẫn chưa đạt tới tiến trình 2nm cho đến năm 2029. Một nhà máy 2nm đơn lẻ với công suất 50.000 wafer/tháng có chi phí khoảng 700 nghìn tỷ VND (28 tỷ USD) và mất 38 tháng xây dựng tại Mỹ. Trong khi đó, Tesla hiện không có bất kỳ kinh nghiệm sản xuất bán dẫn nào.

Về bối cảnh kinh doanh, doanh số ô tô của Tesla đã sụt giảm năm thứ hai liên tiếp trong năm 2025, đặc biệt tại thị trường châu Âu và Trung Quốc. Trong khi đó, SpaceX đang chuẩn bị IPO với mức định giá 1,5–1,75 nghìn tỷ USD. Lambert cho rằng thông báo này nhằm gắn kết Tesla với đà tăng trưởng của SpaceX và xu hướng đầu tư vào AI, đặc biệt khi chính Musk từng thừa nhận xAI "không được xây dựng đúng cách."

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Dù dự án Terafab không ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường xe điện Việt Nam trong ngắn hạn, cuộc đua chip AI toàn cầu có tác động sâu rộng đến ngành công nghiệp ô tô điện. Chip AI là thành phần cốt lõi trong hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS) và tự lái — công nghệ mà VinFast cũng đang tích cực phát triển cho các dòng xe của mình.

Ngoài ra, Việt Nam đang trở thành điểm đến quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, với nhiều tập đoàn lớn đầu tư xây dựng nhà máy. Nếu xu hướng tự chủ chip tiếp tục mở rộng, Việt Nam có thể hưởng lợi gián tiếp từ làn sóng đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Đồng thời, hạ tầng trạm sạc xe điện trong nước cũng cần chip thông minh để vận hành các hệ thống quản lý năng lượng và thanh toán hiện đại.

Tổng kết

Dự án Terafab của Tesla và SpaceX là một tuyên bố đầy tham vọng, nhưng lịch sử những lời hứa chưa được thực hiện của Elon Musk khiến giới chuyên gia có lý do chính đáng để hoài nghi. Với mức đầu tư khổng lồ, không có kinh nghiệm sản xuất bán dẫn, và doanh số ô tô đang sụt giảm, câu hỏi lớn nhất là liệu đây là bước đi chiến lược thực sự hay chỉ là một động thái nhằm kéo giá cổ phiếu Tesla trong bối cảnh khó khăn.

Nguồn: Electrek