Tesla tham vọng xây nhà máy chip bán dẫn lớn nhất thế giới — dù chưa từng có kinh nghiệm sản xuất chip

Theo Electrek, Elon Musk vừa tuyên bố rằng dự án "Terafab" của Tesla — kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất chip bán dẫn (semiconductor fabrication plant) lớn nhất thế giới — sẽ được khởi động chỉ trong vòng 7 ngày. Tham vọng là xây dựng một cơ sở sản xuất chip tiến trình 2nm, tích hợp cả xử lý logic, bộ nhớ và đóng gói tiên tiến. Vấn đề lớn nhất? Tesla chưa từng có bất kỳ kinh nghiệm nào trong lĩnh vực sản xuất bán dẫn.

Bài học từ chương trình pin 4680

Để hiểu vì sao giới chuyên gia hoài nghi, chỉ cần nhìn lại chương trình pin 4680 của Tesla. Khi ra mắt vào tháng 9/2020, Tesla hứa hẹn sẽ đạt công suất 100 GWh vào năm 2022, giảm 56% chi phí sản xuất pin và mở đường cho mẫu xe điện giá khoảng 625 triệu VND ($25.000).

Thực tế hoàn toàn khác: đến năm 2025, Tesla chỉ sản xuất được khoảng 20 GWh mỗi năm — chậm 5 năm so với kế hoạch và chỉ đạt một phần nhỏ mục tiêu ban đầu. Cybertruck, mẫu xe duy nhất sử dụng pin 4680, trở thành một thất bại thương mại. Nhà cung cấp L&F Co. thậm chí phải xóa sổ 99% giá trị hợp đồng với Tesla.

Nhân tài chip bán dẫn đã rời Tesla

Đội ngũ thiết kế chip của Tesla từng rất mạnh, nhưng giờ đây phần lớn đã ra đi:

• Jim Keller, kiến trúc sư chip huyền thoại, rời Tesla từ năm 2018
• Ganesh Venkataramanan, trưởng dự án siêu máy tính Dojo, nghỉ cuối năm 2023
• Peter Bannon, kiến trúc sư chip tùy chỉnh, rời đi sau khi Musk khai tử dự án Dojo vào tháng 8/2025
• Khoảng 20 thành viên đội ngũ theo Bannon sang startup DensityAI

Tesla hiện đang tuyển dụng các vị trí kỹ sư quy trình trong lĩnh vực quang khắc (lithography), khắc axit (etching) và mài phẳng hóa-cơ (chemical-mechanical planarization) — những chuyên ngành đòi hỏi hàng thập kỷ kiến thức tích lũy.

Giới chuyên gia nói gì?

CEO Nvidia Jensen Huang từng khẳng định: "Xây dựng năng lực sản xuất chip tiên tiến là cực kỳ khó khăn" và gọi việc bắt kịp TSMC là "gần như bất khả thi."

Bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu càng cho thấy mức độ thách thức:

• TSMC đã mất hàng thập kỷ và hàng chục tỷ USD để xây dựng chuyên môn sản xuất chip
• Intel, dù có hàng nghìn kỹ sư giàu kinh nghiệm và đầu tư hơn 100 tỷ USD (khoảng 2,5 triệu tỷ VND), vẫn đang chật vật giành lại vị thế sản xuất
• Samsung với mảng đúc chip (foundry) vẫn thua xa TSMC về tỷ lệ chip đạt chuẩn ở tiến trình tiên tiến

Đáng chú ý, Musk tuyên bố Tesla có thể xây một nhà máy chip 2nm nơi ông có thể "ăn hamburger và hút xì gà", lập luận rằng tấm wafer được đóng kín hoàn toàn nên không cần phòng sạch. Các chuyên gia bán dẫn bác bỏ điều này, chỉ ra rằng các nhà máy chip tiên tiến hiện nay hoạt động theo tiêu chuẩn phòng sạch ISO Class 1-3, nơi khói xì gà sẽ tạo ra hàng tỷ hạt ô nhiễm.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất bán dẫn tiềm năng tại Đông Nam Á, với các khoản đầu tư lớn từ Samsung, Intel và nhiều tập đoàn quốc tế. Nếu Tesla thực sự theo đuổi sản xuất chip, điều này có thể tác động đến chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu — bao gồm cả các nhà máy tại Việt Nam.

Đối với thị trường xe điện trong nước, chip bán dẫn là linh kiện then chốt quyết định hiệu năng và giá thành xe. VinFast và các nhà sản xuất xe điện Việt Nam hiện phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung chip từ nước ngoài. Việc theo dõi cuộc đua sản xuất chip toàn cầu là điều cần thiết để hiểu rõ tương lai ngành xe điện, bao gồm cả hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam.

Tổng kết

Tham vọng Terafab của Tesla là một canh bạc cực lớn. Thiết kế chip và sản xuất chip là hai lĩnh vực hoàn toàn khác nhau — Tesla có thể giỏi việc đầu nhưng chưa hề chứng minh được năng lực ở việc sau. Với tiền lệ từ chương trình pin 4680, nhiều chuyên gia dự đoán Terafab sẽ đi theo vết xe đổ quen thuộc: lịch trình tham vọng, thực thi chậm trễ và kết quả kém xa lời hứa ban đầu. Thời gian sẽ trả lời, nhưng khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế của Tesla ngày càng khó bỏ qua.

Nguồn: Electrek