Tesla khẳng định FSD đã tắt trước vụ tai nạn Cybertruck — nhưng video dashcam kể một câu chuyện khác

Theo Electrek, một đoạn video dashcam lan truyền trên mạng xã hội cho thấy chiếc Tesla Cybertruck lao thẳng vào rào chắn bê tông của cầu vượt trên cao tốc 69 Eastex Freeway tại Houston, Mỹ — trong khi được cho là đang kích hoạt hệ thống lái tự động hoàn toàn FSD (Full Self-Driving). Vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi lớn về mức độ an toàn thực sự của công nghệ tự lái Tesla.

Diễn biến vụ tai nạn

Vụ tai nạn xảy ra khi chiếc Cybertruck đang di chuyển với tốc độ cao trên đường cao tốc, tiến đến đoạn cua bắt buộc phải rẽ phải. Tuy nhiên, thay vì bẻ lái theo làn đường, xe tiếp tục đi thẳng, xuyên qua hàng cọc tiêu giao thông rồi đâm vào rào chắn bê tông.

Tài xế Justine Saint Amour — người có con nhỏ 1 tuổi ngồi ghế sau — đã bị thoát vị hai đĩa đệm cổ, căng cơ cổ, chấn thương cổ tay và tê tay. Cô hiện đang khởi kiện Tesla với yêu cầu bồi thường hơn 1 triệu USD (khoảng 25 tỷ VND), kèm theo 16 cáo buộc về sự bất cẩn của hãng.

Tesla phản hồi — nhưng video nói lên điều ngược lại

Ngay sau khi video lan truyền, CEO Elon Musk lên tiếng trên mạng xã hội, khẳng định: "Nhật ký xe cho thấy tài xế đã tắt Autopilot 4 giây trước khi va chạm." Cộng đồng hâm mộ Tesla nhanh chóng sử dụng thông tin này để bác bỏ mọi chỉ trích, cho rằng xe đã ở chế độ lái thủ công tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Tuy nhiên, khi phân tích kỹ video dashcam, bức tranh lại phức tạp hơn nhiều. Đoạn phim cho thấy rõ ràng chiếc Cybertruck đang lao tới đoạn cua với tốc độ cao mà không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy hệ thống FSD sẽ xử lý khúc cua. Nói cách khác, hệ thống đã thất bại trước — tài xế nhận ra điều đó và cố gắng tắt FSD để tự xử lý, nhưng 4 giây là không đủ để kiểm soát một chiếc xe nặng hàng tấn đang lao ở tốc độ cao.

Bẫy giám sát — vấn đề cốt lõi của lái tự động cấp độ 2

Các chuyên gia nghiên cứu gọi hiện tượng này là "suy giảm khả năng cảnh giác" (vigilance decrement) — khi hệ thống tự động hoạt động tốt trong phần lớn thời gian, tài xế dần mất tập trung và quá tin tưởng vào công nghệ. Nghiên cứu cho thấy khi xảy ra sự cố đột ngột, con người cần từ 5 đến 8 giây để nhận thức lại tình huống và thực hiện thao tác xử lý — trong khi các tình huống khẩn cấp thường diễn ra nhanh hơn thế.

Đây chính là cái mà giới chuyên gia gọi là "bẫy giám sát" (supervision trap): FSD hoạt động đủ tốt để tạo ra sự tin tưởng ở người dùng, rồi đột ngột thất bại trong những tình huống mà tài xế không còn đủ thời gian phản ứng.

Đáng chú ý, cơ quan an toàn giao thông Mỹ NHTSA hiện đang điều tra và đã ghi nhận 80 vi phạm giao thông liên quan đến FSD, bao gồm 14 vụ tai nạn và 23 trường hợp thương tích. Tesla gần đây cũng đã phải trả 243 triệu USD (khoảng 6.075 tỷ VND) cho một bản án liên quan đến Autopilot.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, các tính năng hỗ trợ lái xe nâng cao đang dần xuất hiện trên những mẫu xe điện phổ biến, đặc biệt trên các dòng xe của VinFast với hệ thống hỗ trợ lái ADAS. Vụ tai nạn Cybertruck là lời nhắc nhở quan trọng cho cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng Việt: công nghệ hỗ trợ lái — dù tiên tiến đến đâu — vẫn chỉ là hỗ trợ, không phải thay thế người lái.

Với hạ tầng giao thông phức tạp tại Việt Nam — từ xe máy chen lấn đến đường phố chật hẹp — việc quá phụ thuộc vào hệ thống lái tự động tiềm ẩn rủi ro cao hơn so với môi trường cao tốc tại Mỹ. Người dùng xe điện tại Việt Nam nên luôn duy trì sự tập trung khi sử dụng bất kỳ tính năng hỗ trợ lái nào, đồng thời tìm hiểu kỹ giới hạn thực sự của hệ thống trước khi tin tưởng hoàn toàn.

Để cập nhật thông tin về hạ tầng sạc xe điện và tin tức xe điện tại Việt Nam, bạn có thể tham khảo TramSac.me — nền tảng bản đồ trạm sạc xe điện trên toàn quốc.

Tổng kết

Nghịch lý ở chỗ: lập luận "tài xế đã tắt FSD 4 giây trước va chạm" mà Tesla đưa ra không chứng minh hệ thống vô tội — ngược lại, nó cho thấy hệ thống đã thất bại đến mức tài xế phải tuyệt vọng giành lại quyền kiểm soát nhưng không kịp. Các tòa án tại Mỹ cũng đang ngày càng bác bỏ cách đổ trách nhiệm này từ Tesla, như các bản án gần đây cho thấy.

Vụ việc là minh chứng rõ ràng rằng con đường đến lái tự động hoàn toàn vẫn còn rất dài, và sự quá tự tin vào công nghệ — cả từ phía nhà sản xuất lẫn người dùng — có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Nguồn: Electrek