Tesla, Google và Carrier thành lập liên minh Utilize — mục tiêu tiết kiệm hơn 100 tỷ USD từ lưới điện bị lãng phí

Theo Electrek, Tesla, Google và tập đoàn điều hòa không khí Carrier vừa trở thành các thành viên sáng lập của một liên minh công nghiệp mới mang tên Utilize, ra mắt ngày 10/03/2026 với tuyên bố gây chú ý: lưới điện Mỹ đang bị lãng phí nghiêm trọng đến mức việc tận dụng tốt hơn có thể giúp người tiêu dùng tiết kiệm hơn 100 tỷ USD (khoảng 2.500 nghìn tỷ VND) trong vòng một thập kỷ tới.

Lưới điện Mỹ — khổng lồ nhưng hoạt động chưa tới một nửa công suất

Theo phân tích của Đại học Duke đối với 22 hệ thống điện khu vực, lưới điện Mỹ trung bình chỉ vận hành ở mức 53% tổng công suất. Nghiên cứu riêng từ Đại học Stanford còn cho thấy các đường dây truyền tải ở miền Tây nước Mỹ chỉ tải từ 18–52% công suất khả dụng trong giờ cao điểm, phần lớn dao động quanh mức 30%.

Nói cách khác, gần một nửa hạ tầng điện lưới — trị giá hàng trăm tỷ USD — đang "ngồi không" phần lớn thời gian. Đây chính là cơ hội mà Utilize muốn khai thác.

Các ông lớn công nghệ và năng lượng cùng chung tay

Liên minh Utilize quy tụ 7 thành viên sáng lập: Tesla, Google, Carrier, Renew Home, Sparkfund, SPAN và Verrus. Mỗi thành viên đều có lý do riêng để tham gia:

• Tesla đang đẩy mạnh mảng năng lượng với doanh thu đạt 12,7 tỷ USD năm 2025 (tăng 27% so với năm trước). Hãng đã triển khai 46,7 GWh pin lưu trữ năng lượng (energy storage) trong năm 2025 và vận hành các nhà máy điện ảo (virtual power plant) tại California, cung cấp hơn 100 MW cho lưới điện.
• Google đối mặt với nhu cầu điện khổng lồ do mở rộng các trung tâm dữ liệu AI. Năm qua, gã khổng lồ công nghệ đã chi 4,75 tỷ USD để mua lại hạ tầng năng lượng và kích hoạt 1,9 GW năng lượng sạch cho một cơ sở tại bang Minnesota.

Một nghiên cứu sắp công bố của The Brattle Group ước tính tiềm năng tiết kiệm từ 100 đến 180 tỷ USD trong 10 năm nếu công suất lưới điện nhàn rỗi được khai thác hiệu quả.

Chiến thắng pháp lý đầu tiên tại Virginia

Liên minh đã ghi nhận thành tựu đầu tiên khi bang Virginia thông qua dự luật SB 621/HB 434 với sự ủng hộ lưỡng đảng. Virginia trở thành bang đầu tiên tại Mỹ yêu cầu các công ty điện lực phải đo lường và báo cáo các chỉ số sử dụng lưới điện trong các phiên xét duyệt pháp quy. Đây là bước đi quan trọng để buộc ngành điện minh bạch hơn về hiệu suất vận hành.

Về cách tiếp cận chính sách, Utilize nhấn mạnh giải pháp trung lập về công nghệ — hỗ trợ nhiều hình thức như pin lưu trữ (battery storage), quản lý nhu cầu điện (demand response), nhà máy điện ảo và các công nghệ nâng cao lưới điện (grid-enhancing technologies), cho phép mỗi bang tự chọn giải pháp phù hợp.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện lưới điện nhàn rỗi không chỉ là vấn đề của nước Mỹ. Tại Việt Nam, hệ thống điện cũng đối mặt với nghịch lý tương tự: một số khu vực thừa công suất phát điện (đặc biệt năng lượng tái tạo) nhưng lại thiếu hạ tầng truyền tải, dẫn đến cắt giảm công suất lãng phí.

Mô hình nhà máy điện ảo mà Tesla đang triển khai — kết nối hàng nghìn hệ thống pin gia đình thành một nguồn điện linh hoạt — là hướng đi đáng tham khảo cho Việt Nam khi mạng lưới trạm sạc xe điện và số lượng xe điện (đặc biệt từ VinFast) ngày càng tăng. Mỗi chiếc xe điện đỗ tại trạm sạc về bản chất là một khối pin lưu trữ di động, có thể tham gia cân bằng lưới điện thông qua công nghệ sạc hai chiều (V2G — Vehicle-to-Grid).

Với quy hoạch điện VIII đang được triển khai, việc học hỏi cách các liên minh như Utilize thúc đẩy chính sách minh bạch và tận dụng hạ tầng hiện có có thể giúp Việt Nam tối ưu hóa đầu tư vào lưới điện quốc gia.

Tổng kết

Liên minh Utilize đánh dấu một bước tiến quan trọng khi các ông lớn công nghệ và năng lượng cùng hợp lực để giải quyết một vấn đề tưởng chừng đơn giản nhưng có tác động khổng lồ: dùng tốt hơn những gì đã có, thay vì xây mới tốn kém. Nếu mô hình này thành công tại Mỹ, nó có thể trở thành hình mẫu cho nhiều quốc gia đang phát triển hạ tầng điện — trong đó có Việt Nam.

Nguồn: Electrek