Tesla đối mặt nguy cơ bồi thường lên tới 14,5 tỷ USD từ hơn 20 vụ kiện — và tình hình ngày càng tồi tệ hơn

Theo Electrek, Tesla hiện đang phải đối mặt với hơn 20 vụ kiện lớn nhỏ trải dài trên 7 nhóm danh mục khác nhau, với tổng mức thiệt hại tiềm tàng dao động từ 2,7 tỷ đến 14,5 tỷ USD (khoảng 67.500 tỷ đến 363.000 tỷ VND). Điều đáng lo ngại là tình hình không hề có dấu hiệu ổn định — mà ngược lại, nó đang leo thang nhanh chóng. Những vụ kiện nguy hiểm nhất vẫn còn đang ở phía trước.

Autopilot và FSD: Mặt trận tốn kém nhất

Nhóm vụ kiện liên quan đến tai nạn do hệ thống Autopilot và tự lái hoàn toàn FSD (Full Self-Driving) gây ra có mức bồi thường ước tính từ 1 đến 5 tỷ USD. Trong vụ Benavides kiện Tesla năm 2025, bồi thẩm đoàn đã phán quyết Tesla chịu 33% trách nhiệm trong một vụ tai nạn Autopilot năm 2019, tuyên phạt tổng cộng 243 triệu USD (khoảng 6.075 tỷ VND), trong đó có 200 triệu USD tiền phạt trừng phạt. Đáng chú ý, Tesla đã từ chối đề nghị hòa giải 60 triệu USD trước phiên tòa — để rồi nhận bản án gấp 4 lần.

Dữ liệu từ Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA) cho thấy có khoảng 50–60 vụ tai nạn chết người liên quan đến Autopilot hoặc FSD. Tuy nhiên, số lượng vụ kiện thực tế sẽ còn lớn hơn nhiều vì các tai nạn xảy ra trong giai đoạn 2021–2025 — khi FSD được triển khai rộng rãi — mới đang bắt đầu đi vào quy trình tố tụng.

Quảng cáo sai sự thật và gian lận chứng khoán

Tesla còn đối mặt với vụ kiện tập thể (class action) về quảng cáo sai sự thật liên quan đến FSD, với mức bồi thường ước tính 100–500 triệu USD. Vụ kiện bao gồm tất cả khách hàng tại California đã mua gói Enhanced Autopilot hoặc FSD từ tháng 10/2016, với khả năng mỗi người được hoàn lại 5.000–15.000 USD (125–375 triệu VND). Cơ quan Quản lý Phương tiện California (DMV) vào tháng 12/2025 đã phán quyết rằng thuật ngữ "Full Self-Driving" (Tự lái hoàn toàn) của Tesla là "sai sự thật một cách rõ ràng và không thể chối cãi".

Trên mặt trận chứng khoán, vụ Morand kiện Tesla (nộp đơn tháng 8/2025) cáo buộc Tesla và Elon Musk đã thổi phồng giá cổ phiếu bằng cách che giấu các rủi ro về công nghệ tự lái. Sự kiện châm ngòi là các cuộc thử nghiệm Robotaxi công khai thất bại vào tháng 6/2025 — khi xe vượt tốc độ, phanh đột ngột, leo vỉa hè và thả khách sai địa điểm — khiến cổ phiếu Tesla mất 6,1% trong hai phiên giao dịch, bốc hơi 68 tỷ USD vốn hóa. Mức bồi thường tiềm tàng có thể lên tới 1–5 tỷ USD.

Phân biệt chủng tộc và quấy rối tình dục tại nhà máy

Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng Mỹ (EEOC) đã kiện Tesla vào năm 2023 về tình trạng quấy rối chủng tộc có hệ thống và trả thù nhân viên da đen. Trong vụ Vaughn kiện Tesla, khoảng 5.977 nhân viên da đen tại nhà máy Fremont cáo buộc bị sỉ nhục bằng từ ngữ phân biệt chủng tộc, hình vẽ xúc phạm và thậm chí thòng lọng treo tại nơi làm việc. Dù vụ kiện tập thể bị hủy bỏ cuối năm 2025, các luật sư dự kiến sẽ nộp hơn 900 đơn kiện cá nhân, với tổng mức bồi thường ước tính 200 triệu đến 1,2 tỷ USD.

Ngoài ra, Tesla còn đối mặt với ít nhất 6 vụ kiện quấy rối tình dục, bao gồm một đơn kiện tháng 11/2025 cáo buộc hành vi cưỡng hiếp tại nhà máy Gigafactory Nevada.

Hàng loạt vấn đề khác

Danh sách vụ kiện còn kéo dài với nhiều mặt trận khác: thổi phồng quãng đường pin (50–180 triệu USD), thao túng đồng hồ công-tơ-mét (30–100 triệu USD), lỗi Cybertruck (20–100 triệu USD), vi phạm quyền sửa chữa và chống độc quyền (100–500 triệu USD), cùng các cuộc điều tra từ NHTSA về FSD trên 2,88 triệu xe. Tại châu Âu, chế độ Sentry Mode của Tesla bị tòa án Đức và Áo phán quyết vi phạm luật bảo mật dữ liệu GDPR, với mức phạt lý thuyết có thể lên tới 4% doanh thu toàn cầu.

Chiến lược pháp lý "cường điệu doanh nghiệp" (corporate puffery) của Tesla — lập luận rằng các tuyên bố như Autopilot "siêu phàm" hay xe "an toàn đến mức phi lý" chỉ là cách nói phóng đại thông thường và không thể bị kiện — đã liên tục thất bại sau phán quyết Benavides, khi bồi thẩm đoàn cho rằng người tiêu dùng thực sự tin tưởng vào những lời quảng cáo đó.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Dù Tesla chưa chính thức hoạt động tại Việt Nam, bài học từ chuỗi vụ kiện này có giá trị tham khảo lớn cho thị trường xe điện trong nước. VinFast — hãng xe điện Việt Nam đang mở rộng ra quốc tế — cần đặc biệt chú ý đến các tiêu chuẩn về quảng cáo tính năng hỗ trợ lái, cam kết quãng đường pin và trách nhiệm pháp lý khi triển khai công nghệ tự hành.

Với hệ thống trạm sạc xe điện đang phát triển nhanh tại Việt Nam, vấn đề minh bạch thông tin — từ tốc độ sạc thực tế đến quãng đường thực so với công bố — ngày càng được người dùng quan tâm. Các vụ kiện thổi phồng quãng đường pin của Tesla là lời cảnh báo rõ ràng cho mọi nhà sản xuất và nhà vận hành trạm sạc về tầm quan trọng của việc cung cấp thông tin trung thực cho khách hàng.

Tổng kết

Với khoảng 40 tỷ USD tiền mặt dự trữ, Tesla khó có nguy cơ phá sản vì các vụ kiện này. Tuy nhiên, mức bồi thường thực tế ước tính 3–5 tỷ USD sẽ tạo gánh nặng đáng kể lên một công ty đang đối mặt với doanh số sụt giảm và biên lợi nhuận thu hẹp. Quan trọng hơn, những vụ kiện nguy hiểm nhất — liên quan đến giai đoạn FSD được triển khai rộng rãi từ 2021 đến 2025 — vẫn chưa thực sự bắt đầu. Đây là bài học đắt giá cho toàn ngành xe điện toàn cầu về trách nhiệm khi đưa ra những lời hứa vượt quá khả năng công nghệ thực tế.

Nguồn: Electrek