Tesla đàm phán mua 2,9 tỷ USD thiết bị năng lượng mặt trời từ Trung Quốc — tham vọng xây dựng 100 GW công suất sản xuất tấm pin tại Mỹ

Theo Electrek, kế hoạch xây dựng 100 GW công suất sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời tại Mỹ của Elon Musk vừa có mức giá cụ thể đầu tiên: khoảng 72.500 tỷ VND (2,9 tỷ USD) thiết bị từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Nếu thương vụ thành công, đây sẽ là khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay vào tham vọng năng lượng mặt trời của Tesla — và cũng là một bước ngoặt đáng kinh ngạc khi công ty này gần như bỏ rơi mảng kinh doanh pin mặt trời chỉ hai năm trước.

Chi tiết thương vụ thiết bị trị giá 2,9 tỷ USD

Tesla đang đàm phán với nhiều nhà cung cấp Trung Quốc, trong đó Suzhou Maxwell Technologies — công ty niêm yết tại Thâm Quyến chuyên sản xuất dây chuyền in lưới cho pin mặt trời (solar cell screen-printing) — là ứng viên hàng đầu. Ngoài ra còn có Shenzhen S.C New Energy Technology và Laplace Renewable Energy Technology.

Theo kế hoạch, thiết bị dự kiến được vận chuyển đến Texas trước mùa thu, phù hợp với việc mở rộng cơ sở sản xuất của Tesla bao gồm Gigafactory Austin và nhà máy Megafactory mới tại Houston chuyên sản xuất hệ thống lưu trữ năng lượng.

Rào cản pháp lý từ cả hai phía

Thương vụ đối mặt với một trở ngại lớn: Suzhou Maxwell cần được Bộ Thương mại Trung Quốc phê duyệt xuất khẩu. Bắc Kinh đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu công nghệ năng lượng mặt trời trong hai năm qua và ưu tiên hạn chế xuất khẩu trong năm 2026.

Tuy nhiên, phía Mỹ lại tạo điều kiện thuận lợi. Thiết bị sản xuất tấm pin mặt trời đã được miễn thuế theo Mục 301 (Section 301 tariffs) từ năm 2024, và miễn trừ này kéo dài đến tháng 11/2026 dưới chính quyền Trump.

Tham vọng 100 GW — gấp 3 lần tổng công suất lắp đặt hiện tại của Mỹ

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng 1/2026, Elon Musk tuyên bố cả Tesla và SpaceX đều đặt mục tiêu độc lập xây dựng 100 GW công suất sản xuất tấm pin mặt trời hàng năm tại Mỹ, bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng. Các tin tuyển dụng của Tesla cũng đề cập mục tiêu "100 GW sản xuất năng lượng mặt trời từ nguyên liệu thô trên đất Mỹ trước cuối năm 2028".

Để dễ hình dung, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời tại Mỹ năm 2023 chỉ đạt khoảng 32 GW — nghĩa là mục tiêu của Tesla gấp hơn 3 lần con số này.

Động lực đằng sau: cơn khát điện từ AI

Sự cấp bách xuất phát từ nhu cầu năng lượng khổng lồ của hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Mức tiêu thụ điện tại Mỹ đạt kỷ lục trong năm 2025 và dự báo tiếp tục tăng. Musk khẳng định "không nguồn năng lượng nào khác có thể mở rộng đủ nhanh hoặc đủ rẻ" để đáp ứng nhu cầu này.

Quá khứ "bết bát" của Tesla với năng lượng mặt trời

Điều trớ trêu là Tesla từng mua lại SolarCity với giá khoảng 65.000 tỷ VND (2,6 tỷ USD) vào năm 2016, hứa hẹn cách mạng hóa điện mặt trời dân dụng với sản phẩm Solar Roof. Musk đặt mục tiêu lắp 1.000 mái nhà năng lượng mặt trời mỗi tuần trước cuối năm 2019. Nhưng đến quý II/2022, Tesla chỉ triển khai khoảng 23 mái mỗi tuần — chưa đầy 2% so với mục tiêu.

Đến cuối năm 2024, Tesla ngừng luôn việc báo cáo số liệu triển khai năng lượng mặt trời. Đầu năm 2026 có dấu hiệu hồi sinh nhẹ khi Tesla ra mắt tấm pin sản xuất tại Mỹ (TSP-420) tại nhà máy Buffalo với công suất hơn 300 MW/năm — một con số rất nhỏ so với mục tiêu 100 GW.

Nhưng mảng lưu trữ năng lượng lại cực kỳ thành công

Trong khi mảng năng lượng mặt trời chật vật, bộ phận lưu trữ năng lượng của Tesla lại tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, công ty triển khai kỷ lục 46,7 GWh — tăng 48% so với năm trước — tạo ra doanh thu khoảng 320.000 tỷ VND (12,8 tỷ USD) với biên lợi nhuận gộp 29,8%, gần gấp đôi mảng ô tô. Mảng lưu trữ năng lượng hiện chiếm 13% tổng doanh thu và 23% lợi nhuận gộp của Tesla.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Thương vụ này có thể tác động gián tiếp đến thị trường Việt Nam theo nhiều cách. Nếu Tesla thành công xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời 100 GW tại Mỹ, giá thiết bị và tấm pin trên thị trường toàn cầu có thể thay đổi, ảnh hưởng đến chi phí đầu tư điện mặt trời tại Việt Nam.

Xu hướng kết hợp năng lượng mặt trời với hệ thống lưu trữ năng lượng và trạm sạc xe điện cũng là bài học đáng chú ý. Tại Việt Nam, hệ thống trạm sạc xe điện đang phát triển nhanh chóng, và việc tích hợp nguồn điện mặt trời vào các trạm sạc có thể giúp giảm chi phí vận hành dài hạn — một mô hình mà VinFast và các nhà đầu tư hạ tầng sạc tại Việt Nam hoàn toàn có thể tham khảo.

Tổng kết

Bước nhảy từ 300 MW lên 100 GW — gấp 300 lần chỉ trong vòng 3 năm — là một tham vọng cực kỳ táo bạo. Khoản đầu tư 2,9 tỷ USD cho thấy Tesla nghiêm túc về mục tiêu này, nhưng với "thành tích" không mấy sáng sủa trong quá khứ ở mảng năng lượng mặt trời, rủi ro thực thi vẫn rất lớn. Cộng thêm yếu tố căng thẳng thương mại Mỹ-Trung và khả năng Trung Quốc có thể chặn xuất khẩu thiết bị, thương vụ này vẫn còn nhiều ẩn số. Dù vậy, nếu thành công, đây sẽ là bước ngoặt không chỉ cho Tesla mà cho toàn ngành năng lượng mặt trời thế giới.

Nguồn: Electrek