Tài xế Tesla ngủ gật khi xe chạy 100 km/h — lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống giám sát người lái

Theo Electrek, một tài xế Tesla đã bị quay phim khi đang ngủ say sau vô lăng trong lúc xe di chuyển với tốc độ khoảng 100 km/h trên cao tốc Trans-Canada (Highway 1) đoạn giữa Golden và Revelstoke, tỉnh British Columbia, Canada. Đáng lo ngại hơn, trên xe còn có hai trẻ nhỏ cũng đang ngủ. Người chứng kiến tên Carleigh đã ghi lại video và trình báo cảnh sát hoàng gia Canada (RCMP) tại Revelstoke kèm biển số xe.

Câu hỏi đặt ra là: tại sao hệ thống giám sát người lái (driver monitoring system) của Tesla — vốn được thiết kế để ngăn chặn chính xác tình huống này — lại để lọt? Câu trả lời nằm ở một chi tiết tưởng chừng vô hại: chiếc kính râm cỡ lớn mà tài xế đang đeo.

Camera giám sát bị "mù" vì kính râm

Hệ thống an toàn chính của Tesla dựa vào camera cabin đặt phía trên gương chiếu hậu, có nhiệm vụ theo dõi khuôn mặt và chuyển động mắt của người lái để đánh giá mức độ tập trung. Tuy nhiên, theo chính tài liệu hướng dẫn sử dụng của Tesla, tính năng giám sát bằng hình ảnh này "sẽ không được kích hoạt" trong một số trường hợp — bao gồm khi tài xế đeo kính râm hoặc đội mũ che mắt.

Khi camera không thể xác nhận sự chú ý của người lái, hệ thống sẽ chuyển sang phương thức dự phòng: phát hiện lực xoắn trên vô lăng (torque detection). Đây là biện pháp yếu hơn đáng kể — nó chỉ xác nhận rằng có lực tác động lên vô lăng, chứ không thể biết tài xế có đang tỉnh táo hay đang quan sát đường hay không.

Tesla cũng cung cấp tính năng cảnh báo buồn ngủ (Driver Drowsiness Warning) riêng biệt, sử dụng camera cabin để phát hiện nhắm mắt, tần suất chớp mắt, ngáp và tư thế đầu. Nhưng hệ thống này cũng chia sẻ cùng một điểm yếu: không thể nhìn thấy mắt khi bị kính râm che khuất.

Lỗ hổng quá dễ khai thác

Đây không phải lần đầu hệ thống giám sát của Tesla bị "qua mặt". Electrek gần đây đã đưa tin về việc các tài xế Tesla tại Trung Quốc sử dụng đầu búp bê nhựa giá chỉ khoảng 750.000 VND ($30) gắn gần gương chiếu hậu — camera nhận diện đó là "khuôn mặt hướng về phía trước" và cho phép hệ thống tự lái hoàn toàn Full Self-Driving (FSD) hoạt động mà không giám sát.

Nghịch lý nằm ở chỗ: phần mềm FSD phiên bản v14 của Tesla đã có những cải tiến đáng kể về khả năng tự hành, nhưng chính sự tiến bộ này lại tạo ra tâm lý chủ quan. Khi các tính năng tự động ngày càng đáng tin cậy hơn, tài xế càng có xu hướng lơ là giám sát — đúng lúc mà hệ thống giám sát cần phải hoạt động mạnh mẽ nhất.

Khung pháp lý và trách nhiệm

Tại British Columbia, Đạo luật Xe cơ giới cấm vận hành xe tự động cấp độ 3, 4 hoặc 5 trên đường công cộng. Mặc dù FSD được phân loại là cấp độ 2 (Level 2) — nghĩa là tài xế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn mọi lúc — nhưng khung pháp lý này cũng đồng nghĩa với việc tài xế trong vụ việc trên phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý bất kể xe có khả năng tự lái hay không.

Electrek cũng chỉ ra sự mâu thuẫn trong cách Tesla tiếp thị sản phẩm: một mặt quảng bá rằng công nghệ giúp tiết kiệm thời gian và phù hợp với cả người khiếm thị, mặt khác lại tuyên bố không chịu trách nhiệm khi xảy ra tai nạn. "Bạn không thể có cả hai" — Electrek nhận định.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Sự việc này đặt ra bài học quan trọng cho thị trường xe điện Việt Nam đang phát triển nhanh chóng. Với việc VinFast đang triển khai các tính năng hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) trên các dòng xe VF 8, VF 9, câu hỏi về chất lượng hệ thống giám sát người lái cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Hiện tại, Việt Nam chưa có khung pháp lý cụ thể cho xe tự hành các cấp độ, nhưng khi công nghệ ngày càng phổ biến, việc xây dựng quy định rõ ràng — từ tiêu chuẩn giám sát người lái đến trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố — là điều tất yếu. Song song với đó, hạ tầng trạm sạc xe điện cũng cần được đầu tư đồng bộ để hỗ trợ hệ sinh thái xe điện an toàn và bền vững.

Tổng kết

Vụ tài xế Tesla ngủ gật ở tốc độ 100 km/h với trẻ nhỏ trên xe là lời cảnh tỉnh rõ ràng: công nghệ hỗ trợ lái dù tiên tiến đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn sự tỉnh táo và trách nhiệm của con người. Lỗ hổng kính râm trong hệ thống giám sát của Tesla cho thấy các nhà sản xuất ô tô cần đầu tư nhiều hơn vào giải pháp giám sát đa lớp — không chỉ dựa vào camera mà còn kết hợp cảm biến sinh trắc học và các phương thức khác — để đảm bảo an toàn thực sự cho người lái và hành khách.

Nguồn: Electrek