Tài xế Tesla cầu xin cảnh sát bỏ qua vì FSD chạy 103 km/h trong vùng giới hạn 72 km/h

Theo Electrek, sở cảnh sát thị trấn Parker, bang Colorado (Mỹ) vừa công bố đoạn video từ camera hành trình ghi lại tình huống đáng chú ý: một chiếc Tesla bị chặn lại vì chạy với vận tốc 103 km/h (64 mph) trong khu vực giới hạn chỉ 72 km/h (45 mph). Điều bất ngờ là tài xế kiên quyết cho rằng mình không có lỗi — vì xe đang chạy chế độ "Full Self-Driving" (tự lái hoàn toàn).

Chi tiết sự việc

Trong đoạn video bodycam, tài xế liên tục nói với cảnh sát: "Tôi không lái. Tôi đã bật chế độ hỗ trợ tự động", đồng thời yêu cầu được nói chuyện với chỉ huy cấp trên. Tuy nhiên, sở cảnh sát Parker đã bác bỏ lập luận này, khẳng định rằng "công nghệ hỗ trợ lái không thay thế người lái" và người điều khiển phương tiện vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý hoàn toàn, bất kể đang sử dụng tính năng hỗ trợ nào — dù là kiểm soát hành trình thích ứng (adaptive cruise control), hỗ trợ giữ làn hay FSD. Tất cả đều là hệ thống tự lái cấp độ 2 (Level 2), vẫn yêu cầu con người kiểm soát xe.

Vấn đề cốt lõi: Tesla có giải pháp nhưng từ chối áp dụng

Theo tác giả Fred Lambert của Electrek, phần đáng bực bội nhất không phải bản thân sự việc, mà là cách Tesla xử lý vấn đề tốc độ trong hệ thống FSD. Cụ thể:

• Tesla tiếp thị sản phẩm với tên gọi "Full Self-Driving" (tự lái hoàn toàn) nhưng đồng thời tuyên bố miễn trừ trách nhiệm, coi đây chỉ là công cụ hỗ trợ người lái.
• Hệ thống FSD được thiết kế để có thể vượt quá tốc độ giới hạn cho phép trên đường.
• Tesla đã gỡ bỏ các tùy chọn kiểm soát tốc độ mà trước đây người dùng có thể tự điều chỉnh.

Trước đây, Tesla từng cung cấp tính năng cho phép tài xế tự đặt mức chênh lệch tốc độ tối đa (speed offset) so với biển báo giới hạn. Tuy nhiên, từ phiên bản FSD v14, tính năng này bị thay thế bằng các chế độ lái đặt sẵn gồm: Sloth (chậm rì), Chill (thư thả), Standard (tiêu chuẩn), Hurry (gấp gáp) và Mad Max (tối đa). Ngay cả ở chế độ Standard, xe vẫn thường xuyên vượt tốc độ cho phép — và một chế độ thậm chí còn khuyến khích chạy quá tốc độ.

Ashok Elluswamy, Giám đốc AI của Tesla, từ chối khôi phục tùy chọn giới hạn tốc độ do người dùng thiết lập, gọi đây là một "anti-pattern" (mô hình phản tác dụng). Ông cho rằng Tesla nên tập trung làm cho FSD thông minh hơn thay vì trao quyền ghi đè cho tài xế.

Phản ứng từ cơ quan quản lý quốc tế

Sự việc này không chỉ gây tranh cãi tại Mỹ. Thụy Điển đã khuyến nghị Liên minh châu Âu từ chối phê duyệt FSD của Tesla trừ khi hành vi vượt tốc độ được loại bỏ hoàn toàn trước khi hệ thống được cấp phép hoạt động tại châu Âu.

Đây là mâu thuẫn cơ bản mà Tesla đang đối mặt: hãng thu lợi từ việc quảng bá khả năng tự lái, nhưng lại từ chối chịu trách nhiệm và đồng thời gỡ bỏ các công cụ kiểm soát giúp tài xế tránh vi phạm.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, hệ thống hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) đang ngày càng phổ biến trên các mẫu xe điện như VinFast VF 8, VF 9 hay các dòng xe nhập khẩu. Sự việc tại Mỹ là lời cảnh tỉnh quan trọng cho cả người dùng lẫn nhà quản lý:

• Người lái luôn phải chịu trách nhiệm: Dù công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến đến đâu, pháp luật vẫn quy trách nhiệm cho người ngồi sau vô-lăng. Tại Việt Nam, luật giao thông hiện hành cũng không có ngoại lệ cho xe có tính năng tự lái.
• Tiêu chuẩn an toàn cần đi trước công nghệ: Khi hạ tầng xe điện và trạm sạc tại Việt Nam tiếp tục mở rộng, các cơ quan chức năng cần sớm xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho các hệ thống hỗ trợ lái tự động, tránh để xảy ra tranh cãi tương tự.
• Bài học cho VinFast và các hãng nội địa: Khi phát triển tính năng ADAS, các nhà sản xuất Việt Nam nên đảm bảo hệ thống luôn tuân thủ giới hạn tốc độ và trao cho người dùng quyền kiểm soát tối đa.

Tổng kết

Sự việc tại Colorado cho thấy một nghịch lý nguy hiểm: công nghệ mang tên "tự lái hoàn toàn" nhưng nhà sản xuất không chịu trách nhiệm, còn tài xế thì tin rằng mình không cần kiểm soát. Khi xe điện và công nghệ tự lái ngày càng phổ biến — bao gồm cả tại Việt Nam — việc phân định rõ trách nhiệm giữa con người, phần mềm và nhà sản xuất sẽ trở thành vấn đề pháp lý then chốt.

Nguồn: Electrek