Startup Mỹ thử nghiệm công nghệ mới tại Iceland — hứa hẹn giảm 70% chi phí sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững

Theo CleanTechnica, giữa lúc châu Âu đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu máy bay nghiêm trọng — chỉ còn khoảng 6 tuần dự trữ do các chính sách của chính quyền Trump gây gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz — một công ty khởi nghiệp tại Mỹ vừa công bố công nghệ có thể thay đổi cục diện ngành nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel — SAF).

Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định đây là "cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất mà chúng ta từng đối mặt." Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm nguồn nhiên liệu thay thế cho ngành hàng không trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Syntholene và nhà máy trình diễn tại Iceland

Syntholene — công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Chicago, Mỹ — vừa công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy trình diễn nhiên liệu tổng hợp tại Nhà máy Điện Husavik, thuộc khu tự quản Norðurþingi, Iceland. Cơ sở này sẽ vận hành khoảng 1.000 giờ trong vòng 12 tháng, tận dụng nguồn điện địa nhiệt dồi dào của Iceland để sản xuất hydro — nguyên liệu đầu vào quan trọng cho SAF.

Điểm đột phá nằm ở công nghệ mang tên "Ghép nhiệt và Pin điện phân oxit rắn" (Thermal Coupling and Solid Oxide Electrolyzer Cell — SOEC). Hệ thống này cung cấp hơi nước ở nhiệt độ khoảng 150°C, đạt hiệu suất chuyển đổi điện năng sang hydro lên tới 85–90%, so với mức 60–70% của các công nghệ điện phân thông thường.

Với hiệu suất vượt trội này, Syntholene đặt mục tiêu đưa chi phí sản xuất hydro xuống dưới khoảng 50.000 VND/kg (2 USD/kg), thấp hơn đáng kể so với mức 100.000–150.000 VND/kg (4–6 USD/kg) hiện tại. Tổng cộng, công nghệ này có thể giúp giảm tới 70% chi phí sản xuất SAF từ điện phân.

SAF hiện tại — đắt đỏ và thiếu đa dạng

Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) từ lâu vẫn chưa thể cạnh tranh về giá với nhiên liệu phản lực truyền thống (kerosene). Liên minh châu Âu (EU) đã áp dụng quy định bắt buộc pha trộn 2% SAF, nhưng nguồn cung chủ yếu phụ thuộc vào dầu ăn đã qua sử dụng và mỡ động vật thải nhập khẩu từ Trung Quốc và Malaysia.

Theo Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT), phương pháp sản xuất SAF duy nhất đã đạt quy mô thương mại hiện nay là HEFA (este và axit béo được xử lý bằng hydro). Đây là lý do vì sao công nghệ sản xuất SAF từ điện phân như của Syntholene được kỳ vọng sẽ mở ra một hướng đi hoàn toàn mới — đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu sinh học có hạn.

Bối cảnh chính sách năng lượng tại Mỹ

Đáng chú ý, chính quyền Trump đã cắt giảm hỗ trợ liên bang cho năng lượng gió và mặt trời, nhưng vẫn duy trì đầu tư vào các hệ thống địa nhiệt tiên tiến. Nước Mỹ hiện sở hữu tiềm năng 300 gigawatt năng lượng địa nhiệt — một nguồn năng lượng sạch có thể cung cấp điện ổn định cho các nhà máy sản xuất SAF trong tương lai.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Dù SAF chưa phải là chủ đề được bàn luận rộng rãi tại Việt Nam, nhưng sự phát triển này có liên hệ mật thiết với xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh trong nước. Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện trên toàn quốc, đồng thời ngành hàng không trong nước — với các hãng như Vietnam Airlines, VietJet Air và Bamboo Airways — cũng đang theo dõi sát các quy định về SAF của quốc tế.

Công nghệ điện phân giá rẻ như của Syntholene, nếu thành công ở quy mô thương mại, có thể mở ra cơ hội cho Việt Nam — một quốc gia có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) — tham gia vào chuỗi sản xuất nhiên liệu sạch toàn cầu. Hydro xanh sản xuất từ điện tái tạo không chỉ phục vụ SAF mà còn có thể hỗ trợ hệ sinh thái xe điện, bao gồm xe tải chạy pin nhiên liệu hydro (fuel cell) trong tương lai.

Tổng kết

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu hàng không tại châu Âu đang đặt ra câu hỏi cấp bách về an ninh năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, công nghệ điện phân thế hệ mới của Syntholene — với lời hứa giảm 70% chi phí SAF — là một tín hiệu tích cực. Nếu kết quả thử nghiệm tại Iceland thành công, đây có thể là bước ngoặt giúp ngành hàng không tiến gần hơn đến mục tiêu phát thải ròng bằng không, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch vốn ngày càng bất ổn.

Nguồn: CleanTechnica