São Paulo khai trương tuyến monorail Line 17 Gold sử dụng công nghệ BYD SkyRail — dự án trễ cả thập kỷ nhưng đáng để chờ đợi

Theo CleanTechnica, tuyến monorail trên cao Line 17 Gold tại São Paulo (Brazil) đã chính thức đi vào khai thác thương mại vào ngày 31/03/2026, khép lại hành trình phát triển kéo dài gần một thập kỷ đầy gian nan. Tuyến đường sắt này sử dụng công nghệ SkyRail của BYD — và đây cũng là lần đầu tiên hãng công nghệ có trụ sở tại Thâm Quyến triển khai hệ thống đường sắt bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

Tuyến monorail trên cao giữa lòng đô thị chật hẹp

Line 17 Gold là tuyến monorail kiểu ngồi trên ray (straddle-type monorail), chạy trên cao dọc theo hành lang dài 6,7 km xuyên qua khu vực phía nam São Paulo. Tuyến kết nối trực tiếp đến sân bay Congonhas — một trong những sân bay nội địa nhộn nhịp nhất khu vực Mỹ Latinh — đồng thời giao cắt với Line 5-Lilás tại ga Campo Belo và Line 9-Esmeralda tại ga Morumbi.

Toàn tuyến có 8 ga, sử dụng đoàn tàu 5 toa với sức chứa lên tới 616 hành khách mỗi chuyến. Tổng cộng 14 đoàn tàu đã được BYD cung cấp cho dự án.

Công nghệ ấn tượng: tự động hoàn toàn, có pin dự phòng

Điểm nổi bật nhất của BYD SkyRail trên tuyến Line 17 là cấp độ tự động hóa GoA 4 (Grade of Automation 4) — tức vận hành hoàn toàn tự động, không cần nhân viên lái tàu hay giám sát trên tàu. Hệ thống điều khiển dựa trên công nghệ CBTC (communication-based train control) với logic khối di động (moving-block), cho phép giám sát liên tục tình trạng động cơ kéo, pin và lốp.

Tàu chạy trên dầm bê tông dẫn hướng rộng khoảng 800 mm, sử dụng nguồn điện một chiều 750V DC tích hợp trong ray dẫn. Đặc biệt, mỗi đoàn tàu được trang bị hệ thống pin lithium sắt phosphate (LFP) tích hợp, cho phép tàu tiếp tục di chuyển vài km ngay cả khi nguồn điện lưới bị gián đoạn — một giải pháp an toàn rất thực tế cho môi trường đô thị.

Tốc độ tối đa đạt 80 km/h, tàu có thể vào cua với bán kính chỉ 45 mét và vượt độ dốc lên tới 10% — những thông số cho thấy SkyRail hoàn toàn phù hợp để luồn lách trong các khu đô thị đã phát triển dày đặc mà không cần giải phóng mặt bằng diện rộng hay đào hầm tốn kém.

Hệ thống phanh tái sinh (regenerative braking) giúp thu hồi năng lượng, góp phần giảm hàng chục nghìn tấn CO₂ phát thải mỗi năm.

Trễ hẹn cả thập kỷ nhưng đáng để chờ đợi

Dự án Line 17 Gold ban đầu được lên kế hoạch phục vụ cho FIFA World Cup 2014, nhưng trải qua vô số lần trì hoãn kéo dài hơn 10 năm. Hiện tại, chính quyền bang São Paulo đang vận hành tuyến với giờ hoạt động rút gọn, dự kiến đạt công suất khai thác thương mại đầy đủ vào quý III/2026 với mục tiêu phục vụ 100.000 hành khách mỗi ngày. Khi vận hành tối đa, hệ thống được thiết kế để đạt lưu lượng 250.000 hành khách/ngày với tần suất xuất phát chỉ 80 giây/chuyến.

Thống đốc João Doria phát biểu: "BYD SkyRail là một thành tựu công nghệ mới. Line 17 Gold sẽ là phương tiện giao thông hiện đại, kết nối sân bay lớn thứ hai Brazil."

Bà Stella Li, Phó Chủ tịch điều hành BYD, nhấn mạnh: "Việc đưa tuyến vào khai thác không chỉ đánh dấu bước tiến trong sản xuất tàu SkyRail mà còn là bước tiến hướng tới tương lai bền vững."

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Dự án SkyRail tại São Paulo mang đến nhiều bài học đáng suy ngẫm cho Việt Nam — đặc biệt tại TP.HCM và Hà Nội, nơi các tuyến metro đều đang chậm tiến độ nhiều năm.

Công nghệ monorail trên cao như SkyRail có ưu thế lớn tại các đô thị Việt Nam vốn đã phát triển dày đặc: dầm dẫn hướng chỉ rộng 800 mm, không cần giải phóng mặt bằng diện rộng, có thể vào cua hẹp và leo dốc cao. Đây là giải pháp đáng cân nhắc cho các tuyến kết nối sân bay — ví dụ tuyến nối trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành trong tương lai.

Ngoài ra, việc BYD — vốn đã quen thuộc tại Việt Nam qua các dòng xe điện và xe buýt — triển khai thành công SkyRail ở nước ngoài cho thấy năng lực của hãng trong lĩnh vực giao thông công cộng điện khí hóa. Với xu hướng phát triển hạ tầng xe điện và giao thông xanh tại Việt Nam, đây là một mô hình đáng để các nhà hoạch định chính sách tham khảo.

Tổng kết

Tuyến monorail Line 17 Gold tại São Paulo là minh chứng cho thấy dù bị trì hoãn cả thập kỷ, một dự án giao thông công cộng vẫn có thể mang lại giá trị to lớn nếu lựa chọn đúng công nghệ. BYD SkyRail với khả năng vận hành tự động hoàn toàn, pin dự phòng LFP và thiết kế phù hợp đô thị chật hẹp đã chứng minh tiềm năng của monorail điện trong bài toán giao thông đô thị hiện đại — không chỉ cho Brazil mà cho cả các thành phố đang phát triển nhanh tại Đông Nam Á.

Nguồn: CleanTechnica