Rad Power Bikes tuyên bố sẽ sản xuất xe đạp điện tại Mỹ — nhưng liệu có khả thi?

Theo Electrek, Rad Power Bikes — thương hiệu xe đạp điện từng dẫn đầu thị trường Mỹ — vừa công bố kế hoạch xây dựng nhà máy lắp ráp ngay trên đất Mỹ, sau khi được công ty Life Electric Vehicles Holdings mua lại từ quá trình phá sản. Tuy nhiên, câu hỏi lớn đặt ra là: liệu đây có thực sự là "sản xuất tại Mỹ" hay chỉ là lắp ráp từ linh kiện nhập khẩu?

Kế hoạch đầy tham vọng của Rad Power Bikes

Ban lãnh đạo mới của Rad Power Bikes cho biết thương hiệu này sắp "tái sinh" sau giai đoạn khó khăn. Một phần quan trọng trong chiến lược mới là xây dựng cơ sở lắp ráp rộng khoảng 9.300 m² (100.000 square feet) tại khu vực trung tâm nước Mỹ. Nhà máy sẽ vận hành theo mô hình sản xuất đúng lúc (just-in-time), nhập linh kiện từ các nhà cung cấp toàn cầu và lắp ráp tại chỗ.

Đáng chú ý, cơ sở này sẽ hoạt động trong một Khu vực Thương mại Tự do (Foreign Trade Zone — FTZ), cho phép giảm hoặc hoãn thuế nhập khẩu đối với các vật liệu và linh kiện cho đến khi sản phẩm hoàn thiện rời khỏi nhà máy. Đây là một chiến thuật khá phổ biến trong ngành sản xuất tại Mỹ nhằm tối ưu hóa chi phí.

"Sản xuất tại Mỹ" hay chỉ là lắp ráp?

Tuy nhiên, nếu lời hứa này nghe quen thuộc thì đó là vì chúng ta đã từng nghe những tuyên bố tương tự trước đây — và thực tế luôn phức tạp hơn nhiều so với lý thuyết.

Gần như toàn bộ xe đạp điện bán tại Mỹ hiện nay đều được sản xuất ở nước ngoài, chủ yếu tại châu Á. Các linh kiện cốt lõi như động cơ (motor), pin (battery), khung xe (frame), hệ truyền động (drivetrain) và bo mạch điện tử đều phụ thuộc sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế. Vì vậy, cụm từ "Built in the USA" (sản xuất tại Mỹ) trong thực tế thường chỉ có nghĩa là "assembled in the USA" (lắp ráp tại Mỹ) — một sự khác biệt rất lớn.

Bài học từ Electric Bike Company, một thương hiệu tại Newport Beach, California từng được quảng bá là lựa chọn hiếm hoi "Made in America", cho thấy rõ điều này. Dù lắp ráp tại Mỹ, công ty vẫn phải nhập khẩu phần lớn động cơ, pin và linh kiện điện tử từ nước ngoài. Điều này khiến họ vẫn phải đối mặt với cùng những rủi ro về thuế quan, gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động chi phí như bất kỳ đối thủ nào khác.

Bài toán cạnh tranh về giá

Thách thức cốt lõi mà Rad Power Bikes phải đối mặt không phải là năng lực lắp ráp — mà là khả năng cạnh tranh về chi phí. Việc xây dựng một dây chuyền lắp ráp tại Mỹ hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng cạnh tranh về giá với các sản phẩm được sản xuất hoàn toàn tại nước ngoài lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Chi phí nhân công, vận hành và logistics tại Mỹ cao hơn đáng kể so với các quốc gia sản xuất truyền thống ở châu Á.

Trong bối cảnh chính sách thuế quan của Mỹ đang thay đổi liên tục, việc lắp ráp trong nước có thể mang lại lợi thế nhất định. Tuy nhiên, nếu phần lớn giá trị linh kiện vẫn đến từ nhập khẩu, lợi thế này sẽ bị giới hạn đáng kể.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Rad Power Bikes phản ánh một xu hướng toàn cầu mà Việt Nam cũng đang chứng kiến: sự phát triển mạnh mẽ của xe hai bánh điện. Tại Việt Nam, VinFast đang dẫn đầu thị trường xe máy điện với các mẫu như Klara, Vento và Evo, đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng nội địa ngày càng hoàn thiện.

Việt Nam cũng là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu xe đạp điện lớn, với nhiều nhà máy cung ứng cho thị trường quốc tế. Xu hướng "đưa sản xuất về nội địa" tại Mỹ có thể ảnh hưởng đến dòng chảy đơn hàng xuất khẩu từ các nhà máy Việt Nam, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội nếu các thương hiệu Mỹ tìm kiếm nguồn cung thay thế Trung Quốc.

Song song với sự phát triển của phương tiện điện, hạ tầng sạc tại Việt Nam cũng đang được mở rộng nhanh chóng. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các trạm sạc xe điện trên toàn quốc tại TramSac.me.

Tổng kết

Kế hoạch lắp ráp xe đạp điện tại Mỹ của Rad Power Bikes là một bước đi đáng chú ý, nhưng vẫn còn quá sớm để khẳng định đây sẽ là mô hình thành công. Khoảng cách giữa "lắp ráp tại Mỹ" và "sản xuất tại Mỹ" vẫn rất lớn, và bài toán cạnh tranh chi phí với sản phẩm châu Á chưa có lời giải rõ ràng. Dù vậy, xu hướng nội địa hóa sản xuất phương tiện điện đang lan rộng trên toàn cầu — và đây là một tín hiệu tích cực cho cả ngành công nghiệp xe điện.

Nguồn: Electrek