Phe MAGA bất ngờ ủng hộ điện mặt trời — nhưng liệu Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins có nắm bắt xu thế?

Theo CleanTechnica, một sự chuyển biến đáng chú ý đang diễn ra trong giới bảo thủ Mỹ: các nhân vật có ảnh hưởng thuộc phong trào MAGA (Make America Great Again) bất ngờ lên tiếng ủng hộ năng lượng mặt trời — một lĩnh vực mà trước đây họ thường hoài nghi hoặc phản đối. Điều gì đang thay đổi, và liệu sự ủng hộ này có thực sự dẫn đến thay đổi chính sách?

Khi Elon Musk gợi ý kế hoạch 100 GW, phe MAGA bắt đầu "yêu" điện mặt trời

CEO Tesla — Elon Musk — gần đây liên tục hé lộ kế hoạch bổ sung tới 100 gigawatt (GW) công suất điện mặt trời vào lưới điện Mỹ. Theo các nguồn tin, Tesla đang đàm phán với các doanh nghiệp Trung Quốc để mua khoảng 725.000 tỷ VND (29 tỷ USD) thiết bị quang điện mặt trời — một con số khổng lồ cho thấy tham vọng không hề nhỏ.

Trùng hợp với động thái này, nhiều nhân vật bảo thủ nổi tiếng đã lên tiếng ủng hộ năng lượng mặt trời. Katie Miller và KellyAnne Conway — hai gương mặt quen thuộc trong giới truyền thông cánh hữu — công khai tán dương điện mặt trời. Bản thân cựu Tổng thống Trump cũng đăng bài trên mạng xã hội vào tháng 1 bày tỏ sự ủng hộ đối với điện mặt trời áp mái (rooftop solar).

Đằng sau sự chuyển biến này còn có bàn tay của Hiệp hội Năng lượng Sạch Mỹ (American Clean Power Association). Tổ chức này đã tiến hành các cuộc thăm dò dư luận và hợp tác với các nhà bình luận bảo thủ, cựu nghị sĩ Cộng hòa để đăng bài ủng hộ năng lượng mặt trời trên các kênh truyền thông cánh hữu — một chiến lược tiếp cận đúng đối tượng mục tiêu.

Mâu thuẫn từ chính sách của Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins

Trong khi làn sóng ủng hộ đang dâng cao, Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins lại đi ngược chiều gió. Vào tháng 8/2025, bà ban hành các quy định mới siết chặt Chương trình Năng lượng Nông thôn Mỹ (Rural Energy for America Program — REAP), hạn chế trợ cấp liên bang dành cho các dự án điện mặt trời và điện gió trên đất nông nghiệp.

Các hạn chế bao gồm yêu cầu hồ sơ phức tạp hơn, đồng thời cấm nông dân mở rộng hoạt động kinh doanh năng lượng tái tạo hoặc bán điện ra bên ngoài trang trại. Đây là điều đáng chú ý vì chương trình REAP vốn nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng từ thời chính quyền George W. Bush.

Bà Rollins viện dẫn lý do bảo vệ đất nông nghiệp, cụ thể là bang Tennessee đã mất 1,2 triệu mẫu Anh (khoảng 485.000 ha) đất canh tác trong 30 năm qua. Tuy nhiên, lập luận này bị phản bác mạnh mẽ.

Số liệu thực tế nói gì?

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Tennessee chỉ ra rằng bang này đã mất 1,11 triệu mẫu Anh đất nông nghiệp trong giai đoạn 1997–2017 — tức là trước khi điện mặt trời phát triển đáng kể tại đây. Tính đến năm 2018, Tennessee chỉ có vỏn vẹn 247 MW công suất lắp đặt điện mặt trời, xếp thứ 37 trên toàn nước Mỹ.

Nói cách khác, thủ phạm thực sự gây mất đất nông nghiệp ở Tennessee là đô thị hóa và nhà ở mật độ thấp (suburban sprawl) — không phải các trang trại điện mặt trời. Việc đổ lỗi cho năng lượng tái tạo có vẻ là một lập luận thiếu cơ sở dữ liệu thực tế.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại Mỹ mang đến nhiều bài học thú vị cho Việt Nam. Trong nước, điện mặt trời áp mái cũng từng bùng nổ rồi gặp nhiều rào cản chính sách. Việc cân bằng giữa phát triển năng lượng tái tạo và bảo vệ đất nông nghiệp cũng là vấn đề mà Việt Nam đang đối mặt.

Đối với thị trường xe điện, nguồn điện sạch là yếu tố then chốt. Xe điện chỉ thực sự "xanh" khi nguồn điện để sạc cũng đến từ năng lượng tái tạo. Tại Việt Nam, mạng lưới trạm sạc xe điện đang mở rộng nhanh chóng, và việc tích hợp điện mặt trời vào các trạm sạc là xu hướng tất yếu — vừa giảm chi phí vận hành, vừa nâng cao tính bền vững.

Kế hoạch 100 GW điện mặt trời của Musk, nếu thành hiện thực, cũng sẽ tác động mạnh đến chuỗi cung ứng toàn cầu — bao gồm cả giá tấm pin mặt trời nhập khẩu vào Việt Nam.

Tổng kết

Sự ủng hộ bất ngờ của phe MAGA đối với điện mặt trời cho thấy năng lượng tái tạo đang dần vượt qua ranh giới đảng phái tại Mỹ — dù động lực chính có vẻ xuất phát từ lợi ích kinh doanh của Elon Musk hơn là sự thay đổi tư tưởng thực sự. Câu hỏi đặt ra là liệu làn sóng ủng hộ này có đủ mạnh để buộc Bộ trưởng Rollins nới lỏng các hạn chế đối với chương trình REAP hay không — đặc biệt khi nhiều nông dân Mỹ đang chật vật với chi phí phân bón và nhiên liệu tăng cao, và điện mặt trời có thể là một nguồn thu nhập phụ đáng kể.

Nguồn: CleanTechnica