Pháp đi đầu, nhưng tín hiệu điện khí hóa đang lan rộng khắp thế giới

Theo CleanTechnica, Pháp vừa trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới công bố chương trình điện khí hóa (electrification) quốc gia quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến cuộc khủng hoảng năng lượng bắt nguồn từ tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz. Paris tuyên bố nâng mức hỗ trợ hàng năm cho điện khí hóa từ 5,5 tỷ euro lên 10 tỷ euro (khoảng 275.000 tỷ VND) cho đến năm 2030. Nhưng không chỉ riêng Pháp — dữ liệu thị trường trên toàn cầu đang phát đi tín hiệu rõ ràng: thế giới đang tăng tốc chuyển sang điện.

Gói chính sách đầy tham vọng của Pháp

Gói hỗ trợ của Pháp bao gồm nhiều biện pháp mạnh mẽ: cấm lắp đặt hệ thống sưởi bằng khí đốt trong các tòa nhà xây mới từ cuối năm 2026 hoặc 2027; loại bỏ dần hệ thống sưởi khí đốt tại 2 triệu căn nhà ở xã hội trước năm 2050; đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu máy bơm nhiệt (heat pump) mỗi năm vào 2030; trợ giá 50.000 xe điện cho các tài xế chạy nhiều; và hỗ trợ lên đến 100.000 euro (khoảng 2,75 tỷ VND) cho mỗi xe tải hoặc xe van điện dành cho doanh nghiệp.

Theo phân tích của tác giả Michael Barnard, đây là "nỗ lực có ngân sách nhằm thay thế nhiên liệu nhập khẩu bằng điện năng nội địa" — phản ánh nhận thức rằng dầu mỏ tập trung trong giao thông, còn khí đốt tập trung trong sưởi ấm và công nghiệp.

Tín hiệu điện khí hóa lan rộng khắp thế giới

Châu Âu bùng nổ xe điện

Tại Đức, doanh số xe điện thuần (BEV) tăng 66,2% trong tháng 3, đạt 70.663 chiếc. Đáng chú ý, Tesla tăng 315,1% và BYD tăng 327,1%. Lượng tìm kiếm xe điện trên Mobile.de cũng tăng 50%.

Tại Vương quốc Anh, xe điện đạt thị phần kỷ lục 22,6% trong tổng doanh số ô tô mới tháng 3 với 380.627 xe đăng ký. BYD tăng gần 134%. Octopus Energy ghi nhận số đơn thuê xe điện tăng 85%, đơn đặt máy bơm nhiệt tăng 103%, và doanh số điện mặt trời tăng 78% so với tháng trước. British Gas cũng cho biết lượng hỏi mua điện mặt trời tăng 250%.

Tại Pháp, lượng tìm kiếm xe điện trên La Centrale tăng 160% chỉ từ tháng 3 sang tháng 4.

Trên toàn EU, công suất pin lưu trữ triển khai trong năm 2025 tăng 45%, đạt 27,1 GWh. Tuy nhiên, ít nhất 120 GW dự án năng lượng tái tạo đang bị tắc nghẽn do thiếu hạ tầng lưới điện.

Châu Á-Thái Bình Dương chạy đua

Hơn 80% lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz hướng về châu Á, giải thích tại sao khu vực này phản ứng nhanh nhất. Tại Úc, đơn vay mua xe điện tăng gấp đôi trong tháng 3. New Zealand đăng ký hơn 1.000 xe điện chỉ trong một tuần, gần gấp đôi tuần trước đó. Hàn Quốc chứng kiến doanh số xe điện tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Sự quan tâm cũng tăng mạnh tại Nhật Bản, Malaysia và Thái Lan, với các thương hiệu Trung Quốc hưởng lợi lớn.

Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh

Ấn Độ cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu, áp thuế bất thường lên xuất khẩu nhiên liệu hàng không và diesel, đồng thời đã lắp đặt 150 GW điện mặt trời trong năm 2025. Pakistan rút ngắn tuần làm việc của chính phủ và đạt 32 GW công suất điện mặt trời. Madagascar tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng. Tại Nigeria, giá xăng tăng hơn 50% và diesel tăng hơn 70%.

Brazil áp thuế xuất khẩu dầu tạm thời 12% để bảo vệ người tiêu dùng, nhưng ngành năng lượng tái tạo vẫn gặp khó khăn với tình trạng cắt giảm công suất và vướng mắc pháp lý.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ đã phê duyệt hơn 33 GW pin lưu trữ từ năm 2022 — nhiều hơn bất kỳ quốc gia EU nào — cho thấy những nước xây dựng hạ tầng lưới điện linh hoạt từ sớm sẽ có lợi thế lớn khi cú sốc nhiên liệu hóa thạch xảy ra.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam — quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng và có mức độ phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu — hoàn toàn có thể rút ra nhiều bài học từ làn sóng điện khí hóa toàn cầu này. VinFast đang mở rộng mạnh mẽ cả trong nước và quốc tế, trong khi hạ tầng trạm sạc ngày càng phát triển với hàng nghìn điểm sạc trên cả nước.

Xu hướng toàn cầu cho thấy các quốc gia chủ động đầu tư vào điện khí hóa giao thông và năng lượng tái tạo sẽ giảm thiểu rủi ro từ biến động giá dầu. Đây cũng là lý do Việt Nam cần đẩy nhanh quy hoạch lưới điện, phát triển pin lưu trữ năng lượng và mở rộng mạng lưới trạm sạc xe điện trên toàn quốc.

Tổng kết

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đã phơi bày một thực tế nhất quán trên toàn cầu: nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu vừa biến động vừa dễ tổn thương về địa chính trị, trong khi điện năng sản xuất nội địa, lưu trữ trong pin và tiêu thụ qua các thiết bị hiệu suất cao mang lại sự ổn định hơn nhiều. Như bài viết gốc nhận định: "Điện khí hóa không còn chỉ là con đường ứng phó biến đổi khí hậu. Dưới những cú sốc nhiên liệu hóa thạch liên tiếp, nó đang trở thành ngôn ngữ thực tiễn của sự bền vững."

Nguồn: CleanTechnica