Phà điện tương lai vừa chứng minh tàu thuyền có thể thay thế cầu đường trong đô thị

Theo Electrek, một công ty Na Uy mang tên Hyke vừa hoàn thành dự án thí điểm chứng minh rằng những chiếc phà điện nhỏ hoàn toàn có thể thay thế các dự án hạ tầng đắt đỏ như cầu và hầm trong đô thị. Kết quả này mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn mới cho quy hoạch giao thông đô thị — đặc biệt có ý nghĩa với các thành phố ven sông như TP.HCM hay Đà Nẵng.

Phà điện Hyke F-15 Shuttle — nhỏ gọn nhưng hiệu quả bất ngờ

Chiếc phà Hyke F-15 Shuttle dài 15 mét, sức chứa lên đến 50 hành khách, đã hoạt động tại thành phố Fredrikstad (Na Uy) trong suốt 14 tháng, từ tháng 4/2024 đến giữa năm 2025. Phà vượt quãng sông dài 225 mét chỉ trong khoảng 2 phút và đã vận chuyển hơn 41.000 lượt khách trong thời gian thử nghiệm.

Điều ấn tượng nhất là hiệu suất năng lượng: phà điện Hyke tiêu thụ ít hơn đến 88% năng lượng so với các tàu diesel tương đương — tức hiệu quả gấp 8 lần. Công suất tiêu thụ trung bình của tàu chỉ tương đương "5 chiếc máy sấy tóc gia đình" trong khi di chuyển hàng chục người cùng lúc.

Thông số kỹ thuật đáng chú ý

• Dung lượng pin: 196 kWh
• Công suất tiêu thụ trung bình: 10 kW
• Thời gian hoạt động liên tục: lên đến 10 giờ
• Hỗ trợ sạc nhanh DC (direct current) công suất 150 kW

Với khả năng sạc nhanh 150 kW, phà có thể nạp đầy pin trong thời gian nghỉ ngắn giữa các ca vận hành — đảm bảo hoạt động liên tục suốt cả ngày mà không cần thay pin hay dùng nhiên liệu hóa thạch.

Hành khách đánh giá cao, không có sự cố an toàn

Trong suốt giai đoạn thí điểm, hành khách đánh giá dịch vụ đạt 4,72/5 điểm và duy trì mức độ trung thành hoàn toàn. Đặc biệt, phà hoạt động không xảy ra bất kỳ sự cố an toàn nào trong toàn bộ thời gian thử nghiệm.

CEO Halvor Vislie của Hyke nhận định: "Thay vì đào hầm hay xây cầu — những công trình cực kỳ tốn kém — phà điện có thể được triển khai nhanh chóng để vận chuyển lượng lớn hành khách."

Hyke hiện nhận được đầu tư từ Ocean Zero LLC, quỹ đầu tư do Chris Anderson (người sáng lập TED) dẫn dắt. Quỹ này cũng đầu tư vào Candela — hãng sản xuất thuyền điện nổi tiếng của Thụy Điển.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam là quốc gia có hệ thống sông ngòi dày đặc, đặc biệt tại TP.HCM với sông Sài Gòn, kênh Nhiêu Lộc và hàng trăm tuyến đường thủy nội đô. Hiện tại, buýt đường sông đã hoạt động nhưng vẫn sử dụng động cơ diesel truyền thống.

Mô hình phà điện như Hyke hoàn toàn phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nơi:

• Chi phí xây cầu vượt sông ngày càng đắt đỏ (hàng nghìn tỷ đồng mỗi cây cầu)
• Hạ tầng sạc xe điện đang mở rộng nhanh chóng — hiện đã có hơn 17.100 trạm sạc trên TramSac.me
• Nhu cầu giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn tại các đô thị lớn rất cấp thiết
• VinFast và các doanh nghiệp Việt đang đẩy mạnh điện khí hóa giao thông

Nếu áp dụng phà điện cho các tuyến vượt sông ngắn tại TP.HCM hay Cần Thơ, chi phí triển khai sẽ thấp hơn nhiều so với xây cầu, đồng thời mang lại trải nghiệm giao thông sạch và yên tĩnh cho cư dân đô thị.

Tổng kết

Dự án thí điểm phà điện Hyke tại Na Uy là minh chứng thuyết phục rằng giao thông đường thủy bằng điện không chỉ khả thi mà còn vượt trội về hiệu quả năng lượng và chi phí so với hạ tầng cầu đường truyền thống. Với đặc thù địa lý nhiều sông ngòi, Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi mô hình này để phát triển giao thông đô thị xanh, bền vững trong tương lai gần.

Nguồn: Electrek