Oshkosh đưa robot tự hành và xe điện vào sân bay — giải bài toán chi phí mặt đất mà ít ai biết của ngành hàng không

Theo Electrek, trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục leo thang do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, chi phí vận hành ngành hàng không không chỉ đến từ giá vé hay nhiên liệu bay — mà một phần đáng kể nằm ở các hoạt động mặt đất (ground operations) tại sân bay. Đây chính là lĩnh vực mà tập đoàn Oshkosh Corporation đang đặt cược lớn bằng công nghệ tự động hóa và điện hóa.

Chi phí ẩn từ hoạt động mặt đất sân bay

Ít ai biết rằng hoạt động mặt đất — bao gồm kéo máy bay, vận chuyển hành lý, tiếp nhiên liệu, cứu hỏa — chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Các thiết bị hỗ trợ mặt đất (GSE — Ground Support Equipment) hoạt động trong điều kiện gần như lý tưởng cho xe điện: quãng đường ngắn, tốc độ hạn chế và tải trọng tương đối lớn.

Ngành hàng không hiện đóng góp khoảng 4% tổng lượng khí thải gây nóng lên toàn cầu. Trong khi nhu cầu dầu diesel đang ở mức thấp nhất trong 26 năm qua, phần khí thải từ hoạt động hàng không lại ngày càng chiếm tỷ trọng lớn hơn — tạo áp lực buộc các sân bay và hãng bay phải tìm giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch.

Oshkosh và bộ giải pháp điện hóa toàn diện cho sân bay

Tập đoàn Oshkosh đang triển khai nhiều sáng kiến đáng chú ý nhằm điện hóa hoạt động mặt đất sân bay:

• Xe cứu hỏa sân bay Stryker Volterra Electric ARFF — mẫu xe cứu hỏa không phát thải (zero-emission) được thiết kế riêng cho môi trường sân bay, đã được triển khai thực tế.
• Xe kéo máy bay tự hành "Perfect Turn" — robot kéo máy bay hoàn toàn tự động, được Oshkosh giới thiệu tại triển lãm CES 2026. Đây là giải pháp thay thế các xe kéo chạy diesel truyền thống, vốn tiêu tốn nhiều nhiên liệu và cần người vận hành.
• Hệ thống quản lý giao thông mặt đất AeroTech AI — sử dụng trí tuệ nhân tạo để điều phối toàn bộ hoạt động di chuyển trên mặt đất sân bay, giảm thiểu tắc nghẽn và tối ưu hóa luồng phương tiện.
• Robot vận chuyển hành lý tự hành — được trình diễn tại CES 2025, robot này có khả năng tự động bốc dỡ và vận chuyển hành lý mà không cần sự can thiệp của con người.

Ông Nate Hoover, Giám đốc Cấp cao về Quản lý Sản phẩm tại JLG Industries (công ty con của Oshkosh), chia sẻ: "Chúng tôi đang chuyển từ việc hỗ trợ công việc sang thực thi công việc bằng các hệ thống thông minh."

Bên cạnh việc cắt giảm chi phí vận hành và loại bỏ khí thải, các giải pháp tự động hóa này còn giải quyết một vấn đề nan giải khác: tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng tại hầu hết các sân bay trên thế giới. Robot và xe tự hành giúp duy trì hoạt động ổn định, an toàn hơn mà không phụ thuộc vào lực lượng lao động ngày càng khó tuyển dụng.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng điện hóa thiết bị mặt đất sân bay không chỉ là câu chuyện của riêng nước Mỹ. Tại Việt Nam, với các dự án mở rộng sân bay Long Thành và nâng cấp Tân Sơn Nhất, việc áp dụng xe điện và thiết bị tự hành trong hoạt động mặt đất hoàn toàn có thể trở thành một hướng đi chiến lược.

Hiện tại, VinFast đã phát triển nhiều dòng xe điện phù hợp với nhu cầu vận tải ngắn — từ xe buýt điện đến xe tải nhẹ. Nếu các sân bay Việt Nam chuyển đổi sang thiết bị mặt đất chạy điện, đây sẽ là cơ hội lớn cho các nhà sản xuất trong nước. Đồng thời, hạ tầng trạm sạc xe điện tại khu vực sân bay cũng cần được quy hoạch đồng bộ để đáp ứng nhu cầu sạc cho đội xe GSE điện hóa.

Với mục tiêu Net Zero vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết, việc điện hóa hoạt động sân bay là một mảnh ghép quan trọng mà các nhà hoạch định chính sách nên cân nhắc ngay từ giai đoạn thiết kế hạ tầng mới.

Tổng kết

Oshkosh đang cho thấy rằng tương lai của ngành hàng không không chỉ nằm ở máy bay — mà còn ở mặt đất. Khi các robot tự hành và xe điện dần thay thế thiết bị chạy diesel tại sân bay, cả chi phí vận hành lẫn lượng khí thải đều có thể được cắt giảm đáng kể. Đối với Việt Nam, đây là bài học quý giá trong bối cảnh đang đầu tư mạnh vào hạ tầng hàng không mới. Bạn có thể theo dõi thêm các thông tin về hạ tầng sạc xe điện tại TramSac.me.

Nguồn: Electrek