Nhật Bản cắt giảm mạnh trợ giá xe điện BYD — đòn nặng cho tham vọng của hãng xe Trung Quốc tại xứ sở mặt trời mọc

Theo Carscoops, Nhật Bản vừa giáng một đòn mạnh vào tham vọng mở rộng thị trường của BYD tại quốc gia này khi cắt giảm hơn 50% mức trợ giá dành cho xe điện của hãng xe Trung Quốc. Nguyên nhân chính đến từ chính sách trợ giá mới, ưu tiên các mẫu xe sử dụng pin được sản xuất trong nước thay vì nhập khẩu.

Chính sách mới — ưu tiên pin nội địa

Theo khung trợ giá xe điện sửa đổi của Nhật Bản, các mẫu xe sử dụng pin sản xuất tại Nhật sẽ được hưởng mức hỗ trợ cao hơn đáng kể so với xe dùng pin nhập khẩu. Do BYD sử dụng pin sản xuất tại Trung Quốc, mức trợ giá dành cho các mẫu xe của hãng đã giảm mạnh — từ khoảng 350.000–400.000 yên (tương đương 40–50 triệu VND) xuống chỉ còn 150.000 yên (khoảng 19 triệu VND).

Trong khi đó, các hãng xe nội địa và một số thương hiệu quốc tế đáp ứng tiêu chuẩn pin trong nước vẫn được hưởng mức trợ giá hấp dẫn hơn rất nhiều:

• Toyota bZ4X: 1,3 triệu yên (khoảng 163 triệu VND)
• Nissan Ariya: 1 triệu yên (khoảng 125 triệu VND) — áp dụng từ năm 2027
• Tesla: 1,27 triệu yên (khoảng 159 triệu VND)
• Audi: hơn 1 triệu yên (khoảng 125 triệu VND)

Đáng chú ý, Tesla — dù là hãng xe Mỹ — vẫn nhận được mức trợ giá cao nhờ đáp ứng các tiêu chí về nguồn gốc pin. Điều này cho thấy chính sách không nhắm vào thương hiệu nước ngoài nói chung, mà cụ thể là các hãng sử dụng pin sản xuất tại Trung Quốc.

BYD phản ứng mạnh

Đại diện BYD tại Nhật Bản đã bày tỏ sự thất vọng trước chính sách mới. Lãnh đạo chi nhánh Nhật Bản của hãng cho biết: "Chúng tôi đang ở thế bất lợi rõ rệt. Khoảng cách với các công ty như Toyota Motor đã lên tới gần 1 triệu yên" (khoảng 125 triệu VND).

Với khoảng cách trợ giá lên đến gần 1,15 triệu yên giữa BYD và Toyota bZ4X, người tiêu dùng Nhật Bản sẽ phải cân nhắc kỹ hơn khi lựa chọn xe điện Trung Quốc thay vì các thương hiệu nội địa hoặc đã đáp ứng tiêu chuẩn pin trong nước.

Thị trường xe điện Nhật Bản còn rất nhỏ

Xe điện hiện chỉ chiếm chưa đến 2% tổng doanh số xe mới tại Nhật Bản — một tỷ lệ thấp đáng ngạc nhiên đối với một cường quốc công nghệ. BYD — hiện là nhà sản xuất ô tô lớn thứ 6 thế giới — đã cố gắng thâm nhập thị trường này bằng một mẫu xe điện cỡ nhỏ dạng Kei car. Tuy nhiên, chính sách trợ giá mới đã tạo thêm rào cản lớn cho kế hoạch này.

Ngoài BYD, các thương hiệu quốc tế khác như Audi và Hyundai cũng sẽ chịu ảnh hưởng khi mức trợ giá bổ sung dành cho các hãng không đạt tiêu chuẩn pin nội địa sẽ tiếp tục giảm từ tháng 01/2027.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Động thái của Nhật Bản là bài học đáng chú ý cho Việt Nam trong bối cảnh thị trường xe điện trong nước đang phát triển nhanh chóng. Hiện tại, Việt Nam chưa có chính sách trợ giá xe điện rõ ràng như Nhật Bản, nhưng câu chuyện về bảo hộ sản xuất trong nước hoàn toàn có thể trở thành xu hướng.

Với mạng lưới trạm sạc đang mở rộng tại Việt Nam, VinFast đang có lợi thế lớn nhờ sở hữu toàn bộ chuỗi giá trị — từ sản xuất pin đến lắp ráp xe và xây dựng hạ tầng trạm sạc. Nếu Việt Nam áp dụng chính sách tương tự Nhật Bản, các hãng xe điện Trung Quốc như BYD sẽ gặp khó khăn hơn khi cạnh tranh tại thị trường nội địa.

Ngoài ra, xu hướng "nội địa hóa pin" cũng phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp xanh của Việt Nam, khi nhiều nhà máy sản xuất pin và linh kiện xe điện đang được đầu tư xây dựng trong nước.

Tổng kết

Chính sách trợ giá mới của Nhật Bản cho thấy cuộc cạnh tranh xe điện toàn cầu không chỉ diễn ra ở công nghệ và giá thành, mà còn ở chính sách bảo hộ và chuỗi cung ứng. BYD — dù là gã khổng lồ xe điện — vẫn có thể bị chặn đứng bởi các rào cản phi thuế quan. Đây là tín hiệu để các quốc gia, bao gồm Việt Nam, cân nhắc kỹ lưỡng về chính sách hỗ trợ xe điện sao cho vừa thúc đẩy chuyển đổi xanh, vừa bảo vệ ngành công nghiệp trong nước.

Nguồn: Carscoops