Nhà máy tái sử dụng pin xe điện lớn nhất thế giới chính thức vận hành — chỉ mất 6 tuần từ công bố đến hoạt động

Theo Electrek, công ty Moment Energy có trụ sở tại Vancouver (British Columbia, Canada) vừa chính thức khai trương nhà máy mang tên Megafactory 1 — được giới thiệu là nhà máy tái sử dụng pin xe điện (second-life EV battery) lớn nhất thế giới. Điều đáng kinh ngạc là từ lúc công bố dự án đến khi nhà máy đi vào hoạt động, Moment Energy chỉ mất vỏn vẹn 6 tuần.

Biến pin xe điện cũ thành hệ thống lưu trữ năng lượng

Moment Energy được thành lập vào năm 2020 với sứ mệnh giải quyết một bài toán ngày càng cấp bách trong ngành xe điện: xử lý pin lithium-ion đã hết vòng đời sử dụng trên xe nhưng vẫn còn khả năng lưu trữ điện năng đáng kể.

Thay vì sản xuất pin mới, Megafactory 1 tiếp nhận các khối pin xe điện đã nghỉ hưu — những khối pin không còn đủ dung lượng để vận hành xe nhưng hoàn toàn có thể phục vụ trong các hệ thống lưu trữ năng lượng tĩnh (stationary energy storage), nơi yếu tố trọng lượng và kích thước không quá quan trọng.

Các hệ thống pin tái sử dụng này được thiết kế để cung cấp năng lượng cho trung tâm dữ liệu, bệnh viện, nhà máy, lưới điện siêu nhỏ (microgrid) và các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác.

Công suất và mục tiêu phát triển

Moment Energy đặt mục tiêu đưa Megafactory 1 đạt công suất sản xuất 1 gigawatt-giờ (GWh) hệ thống lưu trữ năng lượng mỗi năm vào năm 2030. Đây là con số rất ấn tượng, đủ để cung cấp điện dự phòng cho hàng trăm cơ sở công nghiệp và thương mại.

Về mặt việc làm, nhà máy dự kiến tạo ra hơn 100 việc làm trực tiếp và hỗ trợ hơn 1.000 việc làm gián tiếp trên khắp tỉnh British Columbia.

CEO Edward Chiang tự hào chia sẻ: "Chúng tôi công bố dự án này cách đây sáu tuần. Hôm nay nó đã đi vào hoạt động", đồng thời nhấn mạnh rằng công nghệ này cho phép Bắc Mỹ nhanh chóng nội địa hóa năng lực sản xuất trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng.

Nguồn vốn và chứng nhận an toàn

Moment Energy đã huy động được tổng cộng hơn 2.500 tỷ VND (100 triệu USD) từ nhiều nguồn, bao gồm:

• Chính phủ Canada thông qua cơ quan PacifiCan đầu tư 4,9 triệu CAD (khoảng 90 tỷ VND)
• Vòng gọi vốn Series B đóng đầu năm 2026 thu về 40 triệu USD (khoảng 1.000 tỷ VND)

Đặc biệt, Moment Energy là công ty đầu tiên trên thế giới đạt được cả chứng nhận an toàn sản phẩm lẫn chứng nhận an toàn chức năng cho hệ thống quản lý pin (BMS — battery management system) được thiết kế riêng cho pin xe điện tái sử dụng. Đây là cột mốc quan trọng, giúp tạo niềm tin cho khách hàng về độ tin cậy và an toàn của sản phẩm.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ của xe điện, đặc biệt với các mẫu xe từ VinFast. Khi số lượng xe điện trên đường ngày càng tăng, bài toán xử lý pin cũ sẽ trở nên cấp thiết trong 5-10 năm tới.

Mô hình của Moment Energy mở ra một hướng đi đầy triển vọng: thay vì coi pin xe điện cũ là rác thải, chúng hoàn toàn có thể trở thành nguồn lưu trữ năng lượng giá trị cho hệ thống trạm sạc xe điện, các tòa nhà thương mại, hoặc lưới điện nông thôn tại Việt Nam.

Với mạng lưới trạm sạc đang mở rộng nhanh chóng (có thể tra cứu tại TramSac.me), việc tích hợp hệ thống pin tái sử dụng vào các trạm sạc có thể giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư hạ tầng và tận dụng tối đa vòng đời của pin lithium-ion.

Tổng kết

Việc Moment Energy xây dựng và vận hành nhà máy tái sử dụng pin xe điện lớn nhất thế giới chỉ trong 6 tuần cho thấy ngành công nghiệp "đời thứ hai" của pin EV đang phát triển với tốc độ chóng mặt. Khi xe điện ngày càng phổ biến trên toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam, việc xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn cho pin — từ sử dụng trên xe, tái sử dụng trong lưu trữ năng lượng, đến tái chế — sẽ là yếu tố then chốt để ngành xe điện thực sự bền vững.

Nguồn: Electrek