Nhà máy điện sinh khối Drax tại Anh phá kỷ lục phát thải CO₂ năm 2025 — dù nhận trợ cấp công gần 1 tỷ bảng Anh

Theo CleanTechnica, nhà máy điện sinh khối (biomass) Drax tại Vương quốc Anh vừa ghi nhận mức phát thải carbon cao kỷ lục trong năm 2025, đạt 14,1 triệu tấn CO₂ tương đương (CO₂e) — trong khi đồng thời nhận khoản trợ cấp công lên tới 999 triệu bảng Anh (khoảng 31.500 tỷ VND). Phân tích mới từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember cho thấy Drax tiếp tục giữ vị trí nguồn phát thải lớn nhất nước Anh suốt 11 năm liên tiếp, bất chấp việc được phân loại là nguồn năng lượng "tái tạo".

Con số phát thải gây sốc

Mức phát thải 14,1 triệu tấn CO₂e của Drax trong năm 2025 là con số đáng báo động. Để dễ hình dung, lượng khí thải này gấp 4 lần so với nhà máy điện khí Pembroke — nguồn phát thải lớn thứ hai tại Anh — và thậm chí nhiều hơn tổng phát thải của 6 nhà máy điện khí lớn nhất nước Anh cộng lại.

Điều đáng chú ý là Drax hoạt động dựa trên đốt viên nén gỗ (wood pellets) để sản xuất điện, một phương pháp được nhiều chính phủ phân loại là "năng lượng tái tạo" với lý do cây trồng mới sẽ hấp thụ lại lượng carbon đã phát thải. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình này mất hàng thập kỷ, trong khi khí thải được phát ra ngay lập tức.

Nguồn nhiên liệu chủ yếu từ nhập khẩu

Phân tích của Ember cũng cho thấy hơn 99% nhiên liệu của Drax trong năm 2025 được nhập khẩu từ nước ngoài:

• 86,7% đến từ Mỹ và Canada
• 13,2% từ châu Âu, chủ yếu là Latvia
• Chưa đến 1% có nguồn gốc từ chính nước Anh

Việc vận chuyển viên nén gỗ xuyên Đại Tây Dương bằng tàu biển cũng tạo thêm lượng phát thải đáng kể, khiến bức tranh tổng thể về tính "xanh" của Drax càng thêm u ám.

Trợ cấp kỷ lục — người dân gánh chịu

Khoản trợ cấp 999 triệu bảng Anh mà Drax nhận được trong năm 2025 là mức cao nhất từ trước đến nay, tương đương mỗi hộ gia đình tại Anh phải chi trả khoảng 13 bảng (hơn 400.000 VND) cho hoạt động của nhà máy này. Bà Josie Murdoch, chuyên gia phân tích năng lượng tại Ember, nhận định: "Đốt sinh khối để phát điện sẽ không bao giờ ngừng là một khoản đầu tư tồi đối với người đóng thuế lẫn môi trường."

Tin tích cực là từ tháng 4/2027, các quy định trợ cấp mới với giới hạn sản lượng phát điện sẽ có hiệu lực. Theo dự báo, phát thải hàng năm của Drax khi đó sẽ giảm xuống còn khoảng 5,8 triệu tấn CO₂e. Tuy nhiên, ngay cả với mức giảm đáng kể này, Drax vẫn có khả năng là nguồn phát thải lớn nhất nước Anh cho đến ít nhất năm 2030.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Drax mang đến bài học quan trọng cho Việt Nam trong bối cảnh nước ta đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng. Việt Nam hiện cũng đang xem xét phát triển điện sinh khối như một phần trong cơ cấu năng lượng tái tạo, đặc biệt tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như trấu, rơm rạ và bã mía.

Tuy nhiên, trường hợp Drax cho thấy không phải mọi nguồn năng lượng gắn mác "tái tạo" đều thực sự sạch. Thay vì đầu tư vào các giải pháp sinh khối quy mô lớn với hiệu quả giảm phát thải còn nhiều tranh cãi, Việt Nam nên tập trung nguồn lực vào điện mặt trời, điện gió và đặc biệt là hạ tầng xe điện — những lĩnh vực đã chứng minh hiệu quả rõ ràng trong giảm carbon.

Việc mở rộng mạng lưới trạm sạc xe điện trên toàn quốc kết hợp với nguồn điện tái tạo thực sự sạch như điện mặt trời và điện gió mới là con đường bền vững để Việt Nam đạt mục tiêu trung hòa carbon. Bạn đọc có thể tìm kiếm các trạm sạc gần nhất tại TramSac.me.

Tổng kết

Câu chuyện nhà máy Drax là lời cảnh tỉnh rằng nhãn mác "năng lượng tái tạo" không đồng nghĩa với "sạch". Khi một nhà máy phát thải gấp 4 lần nguồn phát thải lớn thứ hai cả nước nhưng vẫn nhận gần 1 tỷ bảng trợ cấp công mỗi năm, rõ ràng hệ thống chính sách cần được xem xét lại. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để rút kinh nghiệm từ sai lầm của các nước đi trước, ưu tiên đầu tư vào những giải pháp năng lượng sạch đã được kiểm chứng thay vì chạy theo các công nghệ còn nhiều tranh cãi.

Nguồn: CleanTechnica