Nghiên cứu mới tại Mỹ: Điện hóa đội xe nhỏ có thể giảm phát thải hiệu quả hơn các đội xe lớn

Theo ChargedEVs, những thông báo điện hóa đội xe từ các tập đoàn lớn thường chiếm nhiều sự chú ý của truyền thông, dù không ít dự án chỉ dừng lại ở giai đoạn thí điểm. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Mitra EV cho thấy chính các đội xe thương mại quy mô nhỏ và vừa mới là nơi mang lại hiệu quả giảm phát thải cao nhất khi chuyển đổi sang xe điện.

Đội xe nhỏ — tiềm năng lớn bị bỏ quên

Báo cáo mang tên "Small Fleets, Big Impact: A National Study of EV Adoption" (tạm dịch: Đội xe nhỏ, tác động lớn) được Mitra EV thực hiện với sự tài trợ một phần từ Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE), phối hợp cùng các liên minh Clean Cities and Communities tại bốn bang: California, Colorado, Georgia và Ohio.

Nghiên cứu đã khảo sát hơn 300 đơn vị vận hành đội xe thông qua phỏng vấn chuyên sâu và thu được những phát hiện đáng chú ý.

Kết quả nổi bật nhất: các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMB) chiếm tới 99% tổng số đơn vị vận hành đội xe tại Mỹ. Đây là nhóm thường sử dụng xe bán tải (pickup) và xe tải van thương mại — những loại phương tiện rất phù hợp để điện hóa nhờ lộ trình hoạt động cố định, quãng đường di chuyển trong ngày có thể dự đoán được.

Rào cản lớn nhất: thiếu thông tin, không phải thiếu công nghệ

Điều đáng ngạc nhiên là rào cản chính không nằm ở công nghệ hay chi phí. Nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ 26% quản lý đội xe SMB cho biết họ hiểu rõ về xe điện — dù thực tế nhiều mẫu xe bán tải và van điện hiện nay đã có tổng chi phí sở hữu (TCO — total cost of ownership) cạnh tranh so với xe chạy xăng dầu truyền thống.

Nói cách khác, phần lớn doanh nghiệp nhỏ đang bỏ lỡ cơ hội tiết kiệm chi phí vận hành và giảm phát thải đơn giản vì chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin.

Hiệu ứng lan tỏa sau lần triển khai đầu tiên

Một phát hiện tích cực khác từ nghiên cứu: khi các đội xe triển khai những chiếc xe điện đầu tiên, họ có xu hướng tiếp tục bổ sung thêm xe điện vào đội hình. Không chỉ vậy, việc vận hành xe điện thường thu hút đầu tư tư nhân vào hạ tầng sạc tại chính cơ sở của doanh nghiệp — tạo ra vòng lặp tích cực thúc đẩy quá trình chuyển đổi.

Ông James Tong, Giám đốc Chiến lược của Mitra EV, nhận định rằng xe bán tải và van điện hiện đã sẵn sàng cho thị trường, và việc sạc điện cho các phương tiện này hoàn toàn đơn giản và khả thi.

Khuyến nghị từ nghiên cứu

Báo cáo đưa ra hai khuyến nghị chính:

• Ưu tiên xe bán tải và van điện như "phương tiện cửa ngõ" (gateway vehicles) — giúp doanh nghiệp nhỏ làm quen với xe điện thông qua những dòng xe phù hợp nhất với nhu cầu thực tế.
• Đầu tư vào các trạm sạc dùng chung (shared charging hubs) được thiết kế riêng cho mục đích thương mại, thay vì chỉ tập trung vào trạm sạc cá nhân hoặc trạm sạc công cộng dành cho xe du lịch.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Nghiên cứu này mang đến bài học có giá trị cho Việt Nam, nơi phần lớn hoạt động vận tải hàng hóa và dịch vụ giao nhận được thực hiện bởi các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cá thể.

Với sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam — đặc biệt là mạng lưới của VinFast — cơ hội điện hóa đội xe thương mại nhỏ đang ngày càng khả thi hơn. Các xe van điện và xe tải nhẹ điện phù hợp cho giao hàng chặng ngắn nội đô có thể là "phương tiện cửa ngõ" lý tưởng cho doanh nghiệp Việt.

Tuy nhiên, tương tự như tại Mỹ, rào cản lớn nhất tại Việt Nam có lẽ cũng là thiếu thông tin về chi phí vận hành thực tế và lợi ích dài hạn của xe điện thương mại. Việc xây dựng các trạm sạc dùng chung dành riêng cho xe thương mại — như mô hình shared charging hub mà nghiên cứu đề xuất — là hướng đi đáng được cân nhắc nghiêm túc tại các khu công nghiệp và trung tâm logistics Việt Nam. Bạn có thể theo dõi bản đồ trạm sạc xe điện trên TramSac.me để cập nhật hạ tầng sạc mới nhất.

Tổng kết

Nghiên cứu của Mitra EV là lời nhắc nhở rằng cuộc cách mạng xe điện không chỉ thuộc về các tập đoàn lớn với những đội xe hàng nghìn chiếc. Chính 99% doanh nghiệp nhỏ — với xe bán tải, van giao hàng chạy những tuyến đường quen thuộc mỗi ngày — mới là nơi tiềm năng giảm phát thải thực sự nằm ở đó. Điều cần thiết không phải là công nghệ mới, mà là thông tin đúng đến đúng người.

Nguồn: ChargedEVs