Nghiên cứu mới: Người dân tin tưởng AI hơn cả chính phủ và mạng xã hội

Theo CleanTechnica, một nghiên cứu mới từ tổ chức Collective Intelligence Project — đơn vị chuyên định hướng phát triển AI chuyển đổi vì lợi ích cộng đồng — vừa công bố kết quả khảo sát đáng chú ý: phần lớn người dân trên thế giới tin tưởng trí tuệ nhân tạo (AI) hơn cả chính phủ và mạng xã hội. Cuộc khảo sát được thực hiện trên hơn 6.000 người tại 70 quốc gia, hé lộ những xu hướng đáng suy ngẫm về niềm tin của công chúng đối với các thể chế truyền thống.

Kết quả chính của nghiên cứu

Số liệu nổi bật nhất từ nghiên cứu: 58% người được khảo sát tin tưởng chatbot AI hơn các đại biểu dân cử. Trong bảng xếp hạng mức độ tin cậy, AI xếp trên cả các nhà lãnh đạo tôn giáo và các tập đoàn lớn, chỉ đứng sau bác sĩ gia đình và các tổ chức nghiên cứu. Đáng chú ý, 37% người tham gia khảo sát cho rằng AI có thể đưa ra quyết định tốt hơn quan chức chính phủ khi hành động thay mặt họ.

Giáo sư Jeff Sebo từ Đại học New York (NYU) lý giải hiện tượng này: chatbot thành công vì chúng "luôn sẵn sàng, tập trung hoàn toàn vào một người dùng, kiên nhẫn trả lời mọi câu hỏi" và tạo cảm giác trung lập. Trong khi đó, các chính trị gia "thường có vẻ xa cách, thiếu phản hồi và chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân."

Xu hướng này phản ánh sự suy giảm nghiêm trọng trong niềm tin vào chính phủ trên toàn cầu. Tại Mỹ, chỉ 17% người dân tin rằng chính phủ sẽ "làm điều đúng đắn", so với mức trung bình khoảng 40% ở các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Những giới hạn quan trọng cần lưu ý

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một nghịch lý thú vị: dù ưa chuộng AI để tìm kiếm thông tin, chỉ 3,7% người được hỏi sẵn sàng để AI thực sự ra quyết định thay mình. Điều này cho thấy công chúng phân biệt rõ ràng giữa việc tin tưởng AI như một công cụ tư vấn và việc trao cho nó quyền tự chủ đối với các lựa chọn quan trọng.

Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo rằng các cuộc trò chuyện cá nhân hóa với chatbot có thể tạo ra thiên kiến không thể phát hiện trước các cuộc bầu cử, và AI có nguy cơ khuếch đại thông tin sai lệch thay vì mở rộng khả năng tiếp cận thông tin cân bằng, đáng tin cậy.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Kết quả nghiên cứu này đặt ra nhiều câu hỏi đáng suy nghĩ cho Việt Nam — một trong những quốc gia có tốc độ phổ cập AI và chuyển đổi số nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Trong lĩnh vực xe điện, AI đang ngày càng đóng vai trò quan trọng, từ hệ thống lái tự động của VinFast đến các ứng dụng tối ưu hóa lộ trình sạc xe.

Việc người dùng ngày càng tin tưởng AI cũng tác động trực tiếp đến cách họ tìm kiếm thông tin về xe điện và hạ tầng sạc. Các nền tảng như TramSac.me — cung cấp bản đồ trạm sạc trên toàn quốc — có thể tích hợp trợ lý AI để giúp người dùng xe điện tìm trạm sạc gần nhất, ước tính thời gian sạc và lên kế hoạch hành trình hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, bài học từ nghiên cứu cũng nhắc nhở rằng AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, chứ không thay thế hoàn toàn sự phán đoán của con người — đặc biệt trong các quyết định liên quan đến chính sách năng lượng và giao thông xanh.

Tổng kết

Nghiên cứu của Collective Intelligence Project cho thấy một thực tế rõ ràng: niềm tin vào các thể chế truyền thống đang suy giảm, trong khi AI ngày càng được xem như nguồn thông tin đáng tin cậy. Nhưng ranh giới giữa "tin tưởng để tham khảo" và "tin tưởng để ra quyết định" vẫn rất rõ ràng trong nhận thức của người dân. Đây là tín hiệu quan trọng cho cả các nhà phát triển AI lẫn các nhà hoạch định chính sách trên toàn cầu, bao gồm Việt Nam.

Nguồn: CleanTechnica