Nghiên cứu mới: Chuyển đổi sang xe điện nhanh hơn có thể cứu sống 8,8 triệu người trên toàn cầu đến năm 2050

Theo Electrek, một nghiên cứu mới từ Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT — International Council on Clean Transportation) — chính tổ chức đã phanh phui bê bối gian lận khí thải Dieselgate của Volkswagen — cho thấy thế giới có thể cứu sống 8,8 triệu người từ nay đến năm 2050 nếu đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện. Con số này đặt ra câu hỏi nghiêm túc về trách nhiệm của những bên cố tình làm chậm quá trình điện khí hóa giao thông.

Thực trạng đáng báo động: Cứ 45 giây có một người chết vì khí thải ô tô

Nghiên cứu của ICCT chỉ ra rằng hiện nay, cứ mỗi 45 giây lại có một người trên thế giới tử vong sớm do ô nhiễm từ khí thải phương tiện giao thông. Chỉ riêng năm 2024, khoảng 700.000 ca tử vong sớm được ghi nhận do các chất ô nhiễm từ xe cộ, bao gồm bụi mịn (particulate matter), ozone và nitrogen dioxide. Ngoài ra, 250.000 trẻ em mắc bệnh hen suyễn mới mỗi năm cũng liên quan trực tiếp đến khí thải xe cơ giới. Riêng tại Mỹ, con số tử vong hàng năm do ô nhiễm giao thông vào khoảng 42.000 người.

Hai kịch bản — hai tương lai hoàn toàn khác nhau

Nghiên cứu đưa ra hai kịch bản đối lập:

Kịch bản cơ sở — nếu các chính sách hiện tại được duy trì mà không có thay đổi đáng kể, số ca tử vong sớm do ô nhiễm giao thông sẽ tăng 74% vào năm 2050. Tốc độ tử vong sẽ tăng từ mỗi 45 giây lên mỗi 26 giây một ca — một viễn cảnh thực sự đáng lo ngại.

Kịch bản tham vọng — nếu thế giới đạt mục tiêu 100% xe bán ra là xe điện vào năm 2045 (trong đó xe con đạt 100% điện khí hóa từ năm 2040, xe tải nặng được ưu tiên vì mức ô nhiễm trên mỗi xe cao hơn nhiều), số ca tử vong sớm sẽ giảm 63% và các ca hen suyễn ở trẻ em giảm tới 80%. Đó chính là 8,8 triệu mạng người có thể được cứu sống.

Trung Quốc đã chứng minh điều này là khả thi

Một nghiên cứu riêng biệt gần đây cho thấy chỉ riêng việc phổ biến xe điện nhanh chóng tại Trung Quốc đã cứu sống 262.000 người. Đáng chú ý, thị trường ô tô lớn nhất thế giới này đã chuyển từ 5% thị phần xe điện năm 2020 lên tới 54% vào năm 2025 — chứng minh rằng quá trình chuyển đổi hoàn toàn có thể diễn ra rất nhanh nếu có quyết tâm chính sách.

Điều đáng lưu ý là nghiên cứu của ICCT chưa tính đến các lợi ích từ việc giảm phát thải khí nhà kính hay tác động tích cực lên biến đổi khí hậu. Nghĩa là con số 8,8 triệu người chỉ mới phản ánh tác động trực tiếp lên sức khỏe — lợi ích thực tế còn lớn hơn nhiều.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia đang phải đối mặt với ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM. Xe máy và ô tô sử dụng xăng dầu là nguồn phát thải chính tại các thành phố này. Nghiên cứu của ICCT càng củng cố luận điểm rằng việc đẩy nhanh chuyển đổi sang phương tiện điện không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay kinh tế, mà còn là vấn đề sức khỏe cộng đồng.

Với sự phát triển mạnh mẽ của VinFast và hệ thống trạm sạc xe điện đang được mở rộng trên cả nước, Việt Nam đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, để thực sự tạo ra tác động tích cực lên sức khỏe người dân, cần thêm các chính sách khuyến khích mạnh mẽ hơn — từ ưu đãi thuế cho xe điện, hạn chế xe cũ gây ô nhiễm, đến đầu tư vào hạ tầng trạm sạc công cộng.

Tổng kết

Nghiên cứu của ICCT gửi đi một thông điệp rõ ràng: mỗi năm chậm trễ trong việc chuyển đổi sang xe điện đồng nghĩa với hàng trăm nghìn sinh mạng bị mất đi một cách không cần thiết. Với 8,8 triệu mạng người có thể được cứu sống đến năm 2050, đây không còn là cuộc tranh luận về sở thích nhiên liệu — mà là vấn đề nhân đạo. Việt Nam, với lợi thế của một thị trường xe điện đang phát triển nhanh, hoàn toàn có cơ hội góp phần vào mục tiêu toàn cầu này.

Nguồn: Electrek