New York kiện Bộ Nội vụ Mỹ vì khoản thanh toán 1 tỷ USD cho hãng dầu nước ngoài nhằm chặn dự án điện gió ngoài khơi

Theo Electrek, bang New York vừa chính thức đệ đơn kiện Bộ Nội vụ Hoa Kỳ (Department of the Interior) liên quan đến khoản thanh toán lên tới khoảng 25.000 tỷ VND (1 tỷ USD) cho một công ty dầu khí nước ngoài. Mục đích của khoản chi này là để hủy bỏ dự án phát triển trang trại điện gió ngoài khơi (offshore wind farm) bờ biển New York — một dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn vốn được kỳ vọng mang lại lợi ích kinh tế khổng lồ cho khu vực.

Nội dung chính

Dự án điện gió bị hủy bỏ và thiệt hại kinh tế

Dự án điện gió ngoài khơi này, nếu được triển khai, sẽ tận dụng nguồn gió ổn định vùng Bắc Đại Tây Dương và mang lại những lợi ích đáng kể cho người dân New York:

• Giúp tiết kiệm khoảng 250.000 tỷ VND (10 tỷ USD) chi phí năng lượng cho cư dân bang
• Tạo ra tổng giá trị kinh tế lên đến 640.000 tỷ VND (25,6 tỷ USD)
• Tạo 1.716 việc làm mới trong lĩnh vực năng lượng sạch

Tuy nhiên, thay vì để dự án tiếp tục, Bộ Nội vụ Mỹ đã chi một khoản tiền khổng lồ từ ngân sách liên bang để bồi thường cho công ty dầu khí nhằm hủy hợp đồng thuê khai thác.

Liên minh 7 bang đệ đơn kiện

Vụ kiện được khởi xướng bởi Tổng Chưởng lý (Attorney General) của 7 bang vùng Đông Bắc nước Mỹ: New York, New Jersey, Connecticut, Maine, Massachusetts, Rhode Island và Vermont. Riêng phần ảnh hưởng đến bang New York đã lên tới 795 triệu USD (gần 20.000 tỷ VND), trong tổng số 1 tỷ USD của toàn bộ thỏa thuận.

Tổng Chưởng lý New York, bà Letitia James, mô tả khoản thanh toán này là "một dàn xếp có chủ đích" chứ không phải một thỏa thuận pháp lý chính đáng. Bà nhấn mạnh rằng việc sử dụng Quỹ Phán quyết (Judgment Fund) — vốn chỉ dành cho các khoản bồi thường theo lệnh tòa án — để tài trợ cho khoản chi này là hoàn toàn trái pháp luật.

Cơ sở pháp lý của vụ kiện

Đơn kiện viện dẫn Đạo luật Thềm lục địa Hoa Kỳ (Outer Continental Shelf Lands Act), theo đó việc hủy bỏ hợp đồng thuê khai thác ngoài khơi chỉ được phép khi chính phủ chứng minh được rằng việc tiếp tục sẽ gây ra "thiệt hại nghiêm trọng đối với tính mạng, tài sản, an ninh quốc gia hoặc môi trường." Các nguyên đơn cho rằng Bộ Nội vụ không đáp ứng được tiêu chuẩn pháp lý này.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum được biết đến là người nhận nhiều tài trợ từ các tập đoàn nhiên liệu hóa thạch và đã thực hiện nhiều hành động chống lại sự phát triển của năng lượng gió.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Vụ việc tại Mỹ cho thấy những rào cản chính trị mà năng lượng tái tạo phải đối mặt ngay cả tại các nền kinh tế phát triển. Đối với Việt Nam, điều này mang đến một số bài học quan trọng:

Về điện gió ngoài khơi: Việt Nam sở hữu tiềm năng điện gió ngoài khơi rất lớn, đặc biệt tại khu vực miền Trung và miền Nam. Quy hoạch Điện VIII đã đặt mục tiêu phát triển 6.000 MW điện gió ngoài khơi đến năm 2030. Vụ kiện tại Mỹ là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của khung pháp lý minh bạch và ổn định để bảo vệ các dự án năng lượng sạch khỏi sự can thiệp của lợi ích nhóm.

Về hạ tầng xe điện: Năng lượng tái tạo và xe điện là hai mảnh ghép không thể tách rời trong bức tranh giao thông xanh. Tại Việt Nam, VinFast đang mở rộng mạng lưới trạm sạc xe điện trên toàn quốc, và nguồn điện sạch là yếu tố then chốt để xe điện thực sự thân thiện với môi trường. Bạn có thể tra cứu vị trí các trạm sạc tại TramSac.me.

Tổng kết

Vụ kiện của liên minh 7 bang Mỹ chống lại Bộ Nội vụ đặt ra câu hỏi nghiêm túc về việc sử dụng ngân sách công để bảo vệ lợi ích của ngành nhiên liệu hóa thạch, đồng thời phá hủy các dự án năng lượng tái tạo mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng cho người dân. Kết quả của vụ kiện sẽ là phép thử quan trọng cho cam kết chuyển đổi năng lượng sạch tại Mỹ, và cũng là bài học cho các quốc gia đang phát triển năng lượng tái tạo như Việt Nam.

Nguồn: Electrek