Nắng nóng cực đoan khiến 1/3 dân số thế giới không thể hoạt động ngoài trời an toàn

Theo CleanTechnica, một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Environmental Research — Health bởi các nhà khoa học từ tổ chức The Nature Conservancy đã đưa ra kết luận đáng báo động: gần một phần ba dân số thế giới hiện nay không thể làm việc ngoài trời một cách an toàn trong điều kiện nhiệt độ ngày càng tăng cao. Nguyên nhân chính được xác định là việc tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch — thứ đang đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức nguy hiểm cho sức khỏe con người.

Phát hiện chính từ nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu đã kết hợp dữ liệu về khả năng chịu nhiệt sinh lý của con người với bảy thập kỷ dữ liệu nhiệt độ và dân số toàn cầu để đưa ra những con số cụ thể. Kết quả cho thấy, ngay cả những người trẻ tuổi, khỏe mạnh cũng đang bị hạn chế trong các hoạt động thể chất ngoài trời vào ban ngày trong mùa hè.

Đặc biệt đáng lo ngại là tác động lên người cao tuổi. Những người trên 65 tuổi hiện phải chịu khoảng 900 giờ mỗi năm trong điều kiện nhiệt độ hạn chế nghiêm trọng hoạt động ngoài trời — tăng mạnh so với mức 600 giờ vào năm 1950. Mức tăng 300 giờ này tương đương với hơn một tháng giờ ban ngày bị "đánh cắp" bởi nắng nóng.

Các nhà nghiên cứu sử dụng đơn vị MET (metabolic equivalent of task — đơn vị đo mức tiêu hao năng lượng) để định nghĩa mức độ "sống được". Theo đó, điều kiện an toàn cho người dưới 65 tuổi là có thể thực hiện hoạt động ở mức 3,3 MET — tương đương với quét nhà hoặc đi bộ tốc độ vừa — mà không bị sốc nhiệt. Khi điều kiện trở nên "không thể sống được", con người chỉ có thể duy trì hoạt động ở mức 1,5 MET, tức gần như phải ngồi yên một chỗ.

Tác giả chính của nghiên cứu, Luke Parsons, nhận định: "Hàng trăm triệu người không thể thực hiện các hoạt động thường ngày ngoài trời một cách an toàn trong những tháng nóng nhất trong năm."

Những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

Nghiên cứu chỉ ra rằng các khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất tập trung ở:

• Tây Nam Á: Bahrain, Qatar, Kuwait, UAE, Iraq, Oman
• Nam Á: Pakistan, Bangladesh, Ấn Độ
• Tây Phi: Mauritania, Mali, Burkina Faso, Senegal, Djibouti, Niger

Tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, nắng nóng hạn chế hoạt động ngoài trời của người cao tuổi từ một phần tư đến một phần ba thời gian trong năm.

Điều đáng chú ý là những người chịu ảnh hưởng nặng nhất lại sống tại các quốc gia nghèo hơn — nơi đóng góp rất ít vào lượng phát thải gây biến đổi khí hậu. Ngay trong cùng một quốc gia, sự bất bình đẳng cũng rõ rệt: cư dân giàu có tại các nước vùng Vịnh sử dụng điều hòa không khí, trong khi lao động nhập cư phải đối mặt với bức xạ mặt trời nguy hiểm trên các công trường xây dựng.

Nước Mỹ cũng không ngoại lệ

Ngay tại Mỹ, Cơ quan Thời tiết Quốc gia (National Weather Service) vừa đưa ra cảnh báo về đợt nắng nóng cực đoan trong tháng 3, với nhiệt độ cao hơn mức bình thường tới 17°C trên khắp các bang miền Tây. Chín bang thuộc vùng Great Plains và miền Tây đã trải qua mùa đông ấm nhất trong 131 năm qua. Nhà khoa học khí hậu Daniel Swain cảnh báo rằng lượng tuyết tích trữ tại California — nguồn nước quan trọng — đang tan chảy nhanh chóng bất chấp các trận bão tuyết lớn, do nhiệt độ bất thường.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới — chính là nhóm khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất theo nghiên cứu này. Những đợt nắng nóng kỷ lục liên tiếp trong các năm gần đây tại Hà Nội, miền Trung và TP.HCM là minh chứng rõ ràng.

Điều này càng khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển đổi sang năng lượng sạch và giao thông xanh. Mỗi chiếc xe xăng được thay thế bằng xe điện là một bước giảm phát thải CO₂, góp phần làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu. Với hơn 42.000 điểm sạc trên toàn quốc (theo dữ liệu từ TramSac.me), hạ tầng xe điện tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân chuyển đổi phương tiện.

Các hãng như VinFast, cùng với sự tham gia của BYD và Honda trong phân khúc xe máy điện, đang góp phần xây dựng một hệ sinh thái giao thông không phát thải — điều mà nghiên cứu này nhấn mạnh là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe con người trong tương lai.

Tổng kết

Nghiên cứu từ The Nature Conservancy là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ: nắng nóng cực đoan không còn là vấn đề của tương lai xa — nó đang ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của hàng tỷ người ngay lúc này. Các hệ thống cảnh báo sớm và hạ tầng làm mát là cần thiết, nhưng không thể thay thế cho giải pháp gốc rễ: hạn chế sự nóng lên toàn cầu thông qua giảm đốt nhiên liệu hóa thạch và đẩy mạnh chuyển đổi sang năng lượng sạch, giao thông điện.

Nguồn: CleanTechnica