Năng lượng tái tạo vượt mặt nhiên liệu hóa thạch về tốc độ triển khai — báo cáo mới từ Lazard

Theo CleanTechnica, báo cáo phân tích "Chi phí năng lượng quy dẫn" (Levelized Cost of Energy+ hay LCOE+) lần thứ 19 vừa được Lazard — một trong những tổ chức quản lý tài sản hàng đầu thế giới — công bố, tiếp tục khẳng định vị thế áp đảo của năng lượng tái tạo trước nhiên liệu hóa thạch. Điện gió và điện mặt trời không chỉ rẻ hơn mà còn triển khai nhanh hơn đáng kể so với các nhà máy điện truyền thống.

Năng lượng tái tạo vẫn rẻ nhất dù chi phí tăng

Báo cáo LCOE+ 2026 của Lazard chỉ ra rằng điện gió và điện mặt trời vẫn là các nguồn phát điện mới xây có chi phí thấp nhất tại Hoa Kỳ, bất chấp hàng loạt yếu tố bất lợi như chi phí vốn tăng cao, lãi suất duy trì ở mức cao, tác động từ thuế quan và sự điều chỉnh giá trong chuỗi cung ứng.

Ngược lại, các nhà máy điện khí đốt tự nhiên chu trình hỗn hợp (combined-cycle) mới đã đạt mức chi phí cao nhất trong 15 năm qua, và dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng. Tình trạng khan hiếm nguồn cung tuabin khí cũng khiến thời gian phát triển dự án kéo dài hơn so với trước đây.

Điểm đáng chú ý là ngay cả khi tính thêm chi phí "ổn định nguồn phát" (firming costs) — tức chi phí cho hệ thống lưu trữ năng lượng (energy storage) nhằm bù đắp tính không liên tục của gió và mặt trời — năng lượng tái tạo vẫn cạnh tranh sòng phẳng với điện khí đốt. Báo cáo cũng lưu ý rằng phép so sánh này thậm chí chưa tính đến các rủi ro tương đương mà nhà máy điện truyền thống phải đối mặt, bao gồm rủi ro nguồn cung nhiên liệu, hạn chế đường ống dẫn khí và sự cố ngừng hoạt động.

Tốc độ triển khai — lợi thế then chốt

Ông Samuel Scroggins, Giám đốc Điều hành kiêm Trưởng bộ phận Năng lượng tái tạo tại Lazard, nhấn mạnh: "Năng lượng tái tạo vẫn là nguồn tài nguyên có chi phí thấp nhất và triển khai nhanh nhất" trong bối cảnh nhu cầu điện vượt xa nguồn cung và tốc độ là yếu tố sống còn.

Đây chính là lợi thế "tốc độ đến nguồn phát" (speed-to-power) mà tiêu đề bài báo đề cập. Trong khi một nhà máy điện khí đốt có thể mất nhiều năm để hoàn thành từ khâu quy hoạch đến vận hành, các dự án điện gió và điện mặt trời có thể được triển khai và đấu nối lưới điện nhanh hơn đáng kể.

Báo cáo cũng đặt dấu hỏi lớn về xu hướng kéo dài tuổi thọ các nhà máy nhiệt điện than hiện có, khi thị trường hàng hóa liên tục biến động do thời tiết cực đoan, bất ổn địa chính trị và các yếu tố thị trường rộng hơn.

Cơ hội từ tái trang bị điện gió

Một điểm sáng khác được báo cáo nhắc đến là khoảng 161 GW công suất điện gió tại Mỹ hiện đang hoạt động dưới mức tiềm năng. Việc tái trang bị (repowering) các trang trại gió này bằng tuabin hiệu suất cao hơn trên cùng diện tích đất có sẵn mở ra cơ hội lớn để tăng sản lượng điện sạch mà không cần mở rộng quỹ đất.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Những phát hiện từ báo cáo Lazard có ý nghĩa quan trọng với Việt Nam — quốc gia đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và phát triển xe điện. Chi phí năng lượng tái tạo ngày càng giảm trên toàn cầu đồng nghĩa với việc điện sạch cho hệ thống trạm sạc xe điện tại Việt Nam cũng sẽ ngày càng hợp lý về mặt kinh tế.

Với tiềm năng điện mặt trời dồi dào ở miền Trung và miền Nam, cùng điện gió ngoài khơi đang được quy hoạch, Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng xu hướng toàn cầu này. VinFast và các nhà sản xuất xe điện khác sẽ được hưởng lợi khi nguồn điện sạch trở nên phổ biến và rẻ hơn, giúp xe điện thực sự "xanh" từ nguồn phát đến bánh xe. Các trạm sạc tích hợp năng lượng mặt trời cũng là mô hình đáng được nhân rộng tại thị trường Việt Nam.

Tổng kết

Báo cáo LCOE+ 2026 của Lazard một lần nữa chứng minh rằng năng lượng tái tạo không chỉ là lựa chọn xanh mà còn là lựa chọn kinh tế thông minh nhất. Khi chi phí điện khí đốt leo thang và thời gian triển khai kéo dài, điện gió và điện mặt trời ngày càng khẳng định vị thế không thể thay thế trong bức tranh năng lượng toàn cầu — và Việt Nam không nên đứng ngoài cuộc đua này.

Nguồn: CleanTechnica