Năng lượng tái tạo dẫn đầu bởi điện mặt trời trở thành nguồn tăng trưởng năng lượng lớn nhất thế giới năm 2025

Theo CleanTechnica, báo cáo Thống kê Năng lượng Thế giới (Statistical Review of World Energy) lần thứ 75 vừa công bố đã ghi nhận một cột mốc lịch sử: năng lượng tái tạo chính thức trở thành nguồn tăng trưởng cung cấp năng lượng lớn nhất toàn cầu trong năm 2025 — lần đầu tiên điều này xảy ra ngoài giai đoạn suy thoái kinh tế. Trong đó, điện mặt trời (solar energy) đóng vai trò dẫn dắt với tỷ trọng áp đảo.

Điện mặt trời bứt phá ngoạn mục

Điện mặt trời ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 30% trong năm 2025, đóng góp khoảng 71% tổng mức tăng trưởng của năng lượng tái tạo. Tỷ trọng của điện mặt trời trong sản lượng điện toàn cầu đạt 8,7%, lần đầu tiên vượt qua điện gió (8,4%) và gần bằng điện hạt nhân (8,8%). Đây là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu vị thế ngày càng vững chắc của điện mặt trời trong hệ thống năng lượng thế giới.

Bức tranh năng lượng toàn cầu: Tái tạo tăng nhưng nhiên liệu hóa thạch vẫn thống trị

Tổng cung cấp năng lượng toàn cầu năm 2025 vượt mốc 600 exajoule (EJ), tăng 1,7% so với năm 2024. Tuy nhiên, nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm tới 86% tổng nguồn cung năng lượng và tiếp tục mở rộng về giá trị tuyệt đối. Lượng phát thải CO2 toàn cầu tăng 1,1%, trong đó đáng chú ý là Mỹ chiếm tới 47% mức tăng phát thải CO2 của thế giới năm 2025 — một phần do các chính sách thiên về nhiên liệu hóa thạch của chính quyền Trump.

Điều này cho thấy dù năng lượng tái tạo đang tăng trưởng với tốc độ kỷ lục, cuộc đua giảm phát thải carbon vẫn còn rất nhiều thách thức phía trước.

Điểm sáng từ các khu vực

Châu Âu tiên phong: Điện gió và điện mặt trời chiếm 30% tổng sản lượng điện của châu Âu năm 2025, tăng mạnh so với mức 19% năm 2021. Nhờ sự chuyển dịch này, châu Âu tiết kiệm được khoảng 72 tỷ euro (tương đương khoảng 1.900 nghìn tỷ VND) chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch trong giai đoạn 2022–2025.

Pakistan — hiện tượng điện mặt trời: Công suất điện mặt trời phân tán (behind-the-meter solar) tại Pakistan tăng chóng mặt từ 2,1 GW năm 2021 lên 23,4 GW, đưa tỷ trọng điện mặt trời từ 3% lên 22% tổng sản lượng điện chỉ trong 4 năm — một tốc độ chuyển đổi đáng kinh ngạc.

Trung Quốc giảm tiêu thụ dầu: Tiêu thụ xăng dầu và diesel tại Trung Quốc giảm năm thứ hai liên tiếp, đồng thời mức tăng trưởng tiêu thụ than đá cũng chững lại. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy quá trình điện hóa giao thông và chuyển đổi năng lượng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phát huy hiệu quả.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng năng lượng tái tạo bùng nổ trên toàn cầu, đặc biệt là điện mặt trời, mang đến nhiều tín hiệu tích cực cho Việt Nam. Với lợi thế bức xạ mặt trời dồi dào, Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo hướng tương tự Pakistan trong việc phát triển điện mặt trời phân tán.

Đối với thị trường xe điện Việt Nam, sự phát triển của năng lượng tái tạo đóng vai trò then chốt. Khi nguồn điện sạch hơn, xe điện thực sự phát huy ý nghĩa giảm phát thải carbon. VinFast — hãng xe điện hàng đầu Việt Nam — cùng mạng lưới trạm sạc đang mở rộng nhanh chóng trên cả nước sẽ được hưởng lợi trực tiếp khi lưới điện quốc gia ngày càng xanh hơn.

Việc Trung Quốc giảm tiêu thụ xăng dầu nhờ điện hóa giao thông cũng là bài học đáng tham khảo. Các mẫu xe điện giá rẻ từ Trung Quốc như BYD đang dần xuất hiện tại Việt Nam, tạo thêm sức ép cạnh tranh lành mạnh và thúc đẩy người tiêu dùng chuyển đổi sang phương tiện xanh. Bạn có thể tra cứu vị trí các trạm sạc trên toàn quốc tại TramSac.me để lên kế hoạch sử dụng xe điện thuận tiện hơn.

Tổng kết

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi năng lượng tái tạo, dẫn đầu bởi điện mặt trời, chính thức trở thành động lực tăng trưởng năng lượng lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo 86%, cho thấy hành trình chuyển đổi năng lượng còn rất dài. Với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đây vừa là cơ hội vừa là lời nhắc nhở cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh — từ phát triển năng lượng tái tạo đến mở rộng hạ tầng xe điện và trạm sạc.

Nguồn: CleanTechnica