Năng lượng mặt trời, gió và pin lưu trữ bổ sung hơn 55 GW công suất mới tại Mỹ — bỏ xa nhiên liệu hóa thạch trong năm 2025 và dự báo còn vượt trội hơn nữa năm 2026

Theo Electrek, dữ liệu mới nhất vừa được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (U.S. Energy Information Administration — EIA) công bố cho thấy năng lượng tái tạo đã cung cấp hơn một phần tư tổng sản lượng điện của nước Mỹ trong tháng 1/2026, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý hơn, năng lượng tái tạo hiện chiếm hơn 36% tổng công suất phát điện lắp đặt trên toàn quốc — một cột mốc đánh dấu bước ngoặt trong cuộc chuyển đổi năng lượng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Hơn 55 GW công suất mới — nhiên liệu hóa thạch gần như đứng yên

Trong giai đoạn từ tháng 2/2025 đến tháng 1/2026, ba trụ cột của năng lượng sạch đã bổ sung tổng cộng 55.221,6 MW công suất mới vào lưới điện Mỹ. Cụ thể:

• Điện mặt trời quy mô lớn (utility-scale solar): 27.110,9 MW
• Pin lưu trữ năng lượng (battery storage): 15.788,8 MW
• Điện gió (wind power): 6.016,3 MW
• Điện mặt trời phân tán (small-scale solar): 6.305,6 MW

Trong khi đó, tổng công suất mới từ nhiên liệu hóa thạch và điện hạt nhân cộng lại chưa đạt nổi 1 GW — một con số cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa năng lượng sạch và năng lượng truyền thống.

Dự báo 2026: Khoảng cách càng doãng rộng

Theo phân tích của tổ chức SUN DAY Campaign dựa trên dữ liệu EIA, bức tranh năm 2026 còn ấn tượng hơn nhiều. Công suất dự kiến bổ sung trong năm nay bao gồm:

• Điện mặt trời quy mô lớn: 41.552,7 MW — tăng mạnh so với năm trước
• Pin lưu trữ năng lượng: 22.713,0 MW — tăng 43,9%
• Điện gió trên bờ (onshore wind): 9.840,7 MW
• Điện gió ngoài khơi (offshore wind): 4.155,0 MW

Đặc biệt đáng chú ý, công suất ròng từ nhiên liệu hóa thạch và hạt nhân được dự báo giảm 4.261,3 MW — nghĩa là không chỉ không tăng trưởng mà còn đang thu hẹp, khi các nhà máy cũ dần ngừng hoạt động nhanh hơn tốc độ xây mới.

Sản lượng điện tháng 1/2026: Mặt trời và nước dẫn đầu tăng trưởng

So sánh sản lượng phát điện tháng 1/2026 với cùng kỳ năm 2025, bức tranh cho thấy xu hướng không thể đảo ngược:

• Điện mặt trời quy mô lớn: +16,4%
• Điện mặt trời phân tán: +12,1%
• Thủy điện: +30,2%
• Địa nhiệt: +2,0%
• Điện gió: +1,9%

Ngược lại, điện than giảm 12,8% và điện khí đốt tự nhiên giảm 3,4%. Tính đến tháng 1/2026, riêng điện mặt trời và điện gió đã chiếm gần 30% tổng công suất lắp đặt của Mỹ (29,24%), trong đó điện mặt trời đơn lẻ chiếm hơn một phần sáu (16,75%).

Ông Ken Bossong, Giám đốc điều hành SUN DAY Campaign, nhận định: "Dữ liệu của EIA cho thấy chính quyền Trump hoàn toàn thất bại trong việc ngăn chặn quá trình chuyển đổi của quốc gia sang điện mặt trời, điện gió và pin lưu trữ năng lượng trong năm đầu tiên cầm quyền."

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng bùng nổ năng lượng tái tạo tại Mỹ mang nhiều hàm ý quan trọng cho Việt Nam — quốc gia cũng đang trong quá trình chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ. Sự tăng trưởng vượt bậc của pin lưu trữ năng lượng (+43,9% trong dự báo 2026) là tín hiệu đặc biệt đáng chú ý, bởi đây chính là mắt xích then chốt giúp giải quyết bài toán điện mặt trời chỉ phát ban ngày mà Việt Nam đang đối mặt.

Với VinFast đang mở rộng hệ sinh thái xe điện và mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc, việc phát triển song song hạ tầng năng lượng tái tạo và hạ tầng sạc xe điện sẽ tạo ra vòng tuần hoàn tích cực: xe điện càng phổ biến, nhu cầu điện sạch càng tăng, và ngược lại — điện sạch giá rẻ càng khiến xe điện trở nên hấp dẫn hơn so với xe xăng dầu. Bạn có thể tìm hiểu thêm về mạng lưới trạm sạc EV tại Việt Nam trên TramSac.me.

Tổng kết

Dữ liệu mới nhất từ EIA khẳng định rằng cuộc chuyển đổi năng lượng tại Mỹ đã vượt qua điểm không thể quay đầu. Khi năng lượng tái tạo bổ sung hơn 55 GW công suất mới chỉ trong một năm — gấp hơn 55 lần so với nhiên liệu hóa thạch và hạt nhân cộng lại — câu hỏi không còn là "liệu năng lượng sạch có thể thay thế nhiên liệu hóa thạch hay không" mà đã trở thành "quá trình thay thế sẽ diễn ra nhanh đến mức nào". Đây là bài học và cũng là động lực để Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh hạ tầng năng lượng tái tạo, xe điện và hệ thống trạm sạc trên toàn quốc.

Nguồn: Electrek