Năng lượng mặt trời chiến thắng — điện từ ánh nắng liên tục phá kỷ lục trên toàn thế giới

Theo CleanTechnica, năng lượng mặt trời (solar energy) đang phá vỡ mọi kỷ lục trên phạm vi toàn cầu khi chi phí liên tục giảm sâu và công suất lắp đặt tăng vọt tại hầu hết các quốc gia. Một thực tế đáng kinh ngạc: chỉ trong một giờ, lượng ánh sáng mặt trời chiếu xuống Trái Đất đã cung cấp nhiều năng lượng hơn toàn bộ nhân loại cần trong cả một năm. Nếu lắp đặt tấm pin mặt trời trên chưa đến 1% bề mặt Trái Đất, về lý thuyết có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu năng lượng toàn cầu.

Trung Quốc dẫn đầu, châu Âu và Mỹ bám sát

Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí số một thế giới về điện mặt trời với 315 GW công suất lắp đặt mới chỉ riêng trong năm 2025, nâng tổng công suất lên khoảng 1.300 GW. Điện mặt trời hiện cung cấp 11% sản lượng điện của quốc gia tỷ dân, trong khi tỷ trọng điện than đã giảm từ 70% xuống còn 56% trong thập kỷ qua.

Liên minh châu Âu xếp thứ hai với tổng công suất 406 GW, đáp ứng 13% nhu cầu điện. Điện than tại EU giảm mạnh từ 25% (năm 2015) xuống chỉ còn 9%. Đáng chú ý, các nước như Hy Lạp, Síp, Tây Ban Nha và Hungary đều đạt trên 20% điện từ mặt trời, riêng Đức đạt 119 GW công suất và 18% sản lượng điện mặt trời.

Hoa Kỳ đứng thứ ba với 267 GW, chiếm khoảng 8% tổng nhu cầu điện. Tỷ trọng điện than tại Mỹ đã giảm một nửa trong 10 năm, từ 34% (năm 2015) xuống 17% (năm 2025). Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) dự báo sẽ có thêm 41,5 GW điện mặt trời quy mô công nghiệp được bổ sung trước tháng 1/2027.

Ấn Độ xếp thứ tư với 136 GW (8% sản lượng điện), còn Nhật Bản đứng thứ năm với 103 GW (11% nhu cầu điện).

Những câu chuyện tăng trưởng ấn tượng

Brazil đạt 10% điện mặt trời và tổng cộng 88% năng lượng tái tạo. Pakistan tăng vọt từ dưới 1% lên 20% chỉ trong 10 năm. Nam Phi cũng tăng từ dưới 1% lên 10% trong cùng giai đoạn — minh chứng rõ ràng rằng điện mặt trời đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược tại mọi khu vực trên thế giới.

Chi phí rẻ áp đảo mọi nguồn điện truyền thống

Một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy sự bùng nổ của điện mặt trời chính là chi phí. Tại các vùng nhiều nắng, giá thành điện mặt trời chỉ khoảng 1 cent/kWh (khoảng 250 VND/kWh), ngay cả tại Đức — nơi không nổi tiếng về nắng — cũng chỉ ở mức 4-5 cent/kWh (khoảng 1.000-1.250 VND/kWh).

Trong khi đó, điện hạt nhân có giá từ 14-49 cent/kWh, điện than từ 15-29 cent/kWh và điện khí đốt từ 15-33 cent/kWh. Nói cách khác, điện mặt trời rẻ hơn từ 3 đến gần 50 lần so với các nguồn điện truyền thống, tùy vào điều kiện địa lý và loại nhiên liệu so sánh.

Ví dụ thực tế: nhà thờ Canyons tại San Diego, Mỹ

Bài viết gốc đề cập đến một ví dụ sinh động: nhà thờ Canyons tại San Diego đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời 55 kW thông qua hợp đồng mua điện (PPA — Power Purchase Agreement). Ban đầu dự kiến tiết kiệm khoảng 625 triệu VND/năm ($25.000), nhưng do giá điện lưới tăng liên tục, con số thực tế đạt gần 1 tỷ VND/năm ($40.000) chỉ sau hai năm. Khoản tiết kiệm này giúp nhà thờ nâng cấp cơ sở vật chất, mở rộng hoạt động và tuyển thêm nhân sự.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia có tiềm năng điện mặt trời lớn nhất Đông Nam Á, đặc biệt tại khu vực miền Trung và miền Nam với số giờ nắng cao. Sự phát triển của điện mặt trời trên thế giới mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho Việt Nam.

Đầu tiên, giá tấm pin mặt trời tiếp tục giảm nhờ quy mô sản xuất toàn cầu tăng lên, giúp các dự án điện mặt trời tại Việt Nam trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế. Thứ hai, xu hướng kết hợp điện mặt trời với hệ thống trữ năng lượng pin (battery storage) sẽ hỗ trợ hạ tầng trạm sạc xe điện — một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam với hơn 16.600 trạm sạc đã được cập nhật trên TramSac.me.

Các trạm sạc xe điện kết hợp điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn giảm tải cho lưới điện quốc gia — một bài toán quan trọng khi số lượng xe điện VinFast và các hãng khác trên đường phố Việt Nam ngày càng tăng nhanh. Người dùng có thể tra cứu vị trí trạm sạc gần nhất tại TramSac.me.

Tổng kết

Năng lượng mặt trời đã không còn là "năng lượng của tương lai" — nó chính là năng lượng của hiện tại. Với chi phí rẻ áp đảo, tốc độ triển khai nhanh chóng và khả năng ứng dụng linh hoạt từ quy mô hộ gia đình đến công nghiệp, điện mặt trời đang định hình lại bản đồ năng lượng toàn cầu. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội vàng để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, đồng thời hỗ trợ hạ tầng sạc cho ngành xe điện đang bùng nổ.

Nguồn: CleanTechnica