Mỹ đề xuất dự luật liên bang đầu tiên quản lý xe đạp điện — bước ngoặt sau hơn hai thập kỷ bỏ ngỏ

Theo Electrek, một dự luật lưỡng đảng mang tên Safe SPEEDS Act (Safe Standards for Personal E-Bike and E-Moto Device Specifications Act) vừa được trình lên Quốc hội Hoa Kỳ, mở ra khả năng lần đầu tiên nước Mỹ có một khung pháp lý liên bang thống nhất để quản lý xe đạp điện (e-bike) và các phương tiện di chuyển vi mô (micromobility) chạy điện.

Hơn 20 năm không có quy chuẩn liên bang

Tiêu chuẩn liên bang về xe đạp điện tại Mỹ gần như không thay đổi kể từ năm 2002, khi các phương tiện này được xếp vào nhóm sản phẩm tiêu dùng thay vì xe cơ giới. Hệ quả là mỗi tiểu bang tự ban hành quy định riêng — phần lớn áp dụng hệ thống phân loại ba cấp (three-class system), nhưng không đồng nhất về tốc độ tối đa, công suất động cơ hay yêu cầu về tuổi người sử dụng. Sự chắp vá này khiến người tiêu dùng lẫn nhà sản xuất đều gặp khó khăn trong việc tuân thủ và lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Nội dung chính của dự luật Safe SPEEDS Act

Dự luật do bốn nghị sĩ thuộc cả hai đảng đồng bảo trợ: Jared Huffman (Dân chủ — California), Dave Min (Dân chủ — California), Mike Lawler (Cộng hòa — New York) và Brian Fitzpatrick (Cộng hòa — Pennsylvania). Nếu được thông qua, dự luật sẽ trao quyền cho Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC — Consumer Product Safety Commission) thực hiện các nhiệm vụ quan trọng:

• Phân loại rõ ràng giữa xe đạp điện (e-bike) và xe mô tô điện cỡ lớn (e-moto) — hai nhóm phương tiện hiện đang bị gộp chung gây nhầm lẫn trên thị trường.
• Quy chuẩn nhãn mác và khuyến nghị độ tuổi sử dụng cho từng loại phương tiện.
• Thu thập và công bố dữ liệu về tai nạn, thương tích và tử vong liên quan đến xe đạp điện — một lỗ hổng thông tin nghiêm trọng hiện nay.
• Cấp ngân sách cho chính quyền địa phương và lực lượng cứu hộ để cải thiện hệ thống báo cáo sự cố.

An toàn — động lực lớn nhất

Số ca thương tích liên quan đến xe đạp điện tại Mỹ đã tăng gấp đôi hàng năm trong giai đoạn 2017–2022, trong đó trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm có tỷ lệ tai nạn nghiêm trọng cao nhất. Việc thiếu dữ liệu thống nhất trên quy mô liên bang khiến các cơ quan chức năng khó đánh giá đúng mức độ rủi ro và đưa ra chính sách phòng ngừa hiệu quả.

Dự luật nhận được sự ủng hộ từ nhiều tổ chức uy tín gồm PeopleForBikes, League of American Bicyclists, Hiệp hội Đại lý Xe đạp Quốc gia (National Bicycle Dealers Association) và Consumer Reports. Các tổ chức này từ lâu đã kêu gọi có định nghĩa liên bang rõ ràng hơn, đặc biệt đối với các loại xe mô tô điện tốc độ cao đang được bán cùng phân khúc với xe đạp điện truyền thống.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, xe đạp điện và xe máy điện đã có khung pháp lý tương đối rõ ràng hơn so với Mỹ. Theo quy định hiện hành, xe đạp điện có tốc độ tối đa 25 km/h và không yêu cầu bằng lái, trong khi xe máy điện phải đăng ký và người điều khiển cần có giấy phép phù hợp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều sản phẩm trên thị trường vẫn vượt quá tiêu chuẩn cho phép mà thiếu kiểm soát chặt chẽ.

Động thái của Mỹ có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực. Khi các nhà sản xuất lớn phải tuân thủ tiêu chuẩn liên bang Mỹ, sản phẩm xuất khẩu sang các thị trường khác — bao gồm Việt Nam — cũng sẽ có chất lượng và an toàn đồng đều hơn. Đồng thời, với sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinh thái xe điện trong nước nhờ VinFast, Yadea và nhiều thương hiệu khác, Việt Nam có thể tham khảo cách Mỹ xây dựng hệ thống phân loại và gắn nhãn để hoàn thiện thêm quy định nội địa.

Bạn có thể theo dõi mạng lưới trạm sạc xe điện tại Việt Nam trên TramSac.me hoặc xem danh sách đầy đủ tại trang trạm sạc.

Tổng kết

Dự luật Safe SPEEDS Act đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực quản lý xe đạp điện tại Mỹ sau hơn hai thập kỷ bỏ ngỏ. Dù còn phải trải qua nhiều bước trong quy trình lập pháp, việc dự luật nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng và từ các tổ chức ngành cho thấy nhu cầu có quy chuẩn thống nhất đã trở nên cấp thiết. Đây cũng là tín hiệu cho thấy xu hướng quản lý phương tiện di chuyển cá nhân chạy điện đang ngày càng được các chính phủ trên thế giới coi trọng — một bài học đáng tham khảo cho Việt Nam trong bối cảnh thị trường xe điện hai bánh đang bùng nổ.

Nguồn: Electrek