Manila đón xe tram điện "made in Philippines" — hồi sinh huyền thoại giao thông trong thành cổ Intramuros

Theo CleanTechnica, thủ đô Manila của Philippines vừa chính thức đưa vào hoạt động một mẫu xe tram chạy điện được thiết kế và sản xuất hoàn toàn trong nước. Chiếc xe bắt đầu phục vụ hành khách miễn phí từ ngày 19/03/2026 tại khu phố cổ có tường thành Intramuros — nơi từng vận hành hệ thống xe điện đầu tiên của Philippines từ thời thuộc địa Tây Ban Nha vào năm 1886.

Xe tram điện "made in Philippines" — từ sợi chuối đến pin lithium-ion

Mẫu xe tram điện 18 chỗ ngồi này là thành quả hợp tác giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Philippines (DOST) cùng các trường đại học hàng đầu trong nước. Cụ thể, Đại học Philippines Diliman (UPD) đảm nhận tích hợp hệ thống truyền động điện (powertrain), trong khi Đại học Bang Cagayan (CSU) phụ trách lắp ráp cơ khí. Đặc biệt, Viện Phát triển Công nghệ Công nghiệp (ITDI) đã phát triển các tấm thân xe composite từ sợi abaca — một loại sợi tự nhiên có nguồn gốc từ cây chuối Manila, thể hiện nỗ lực nội địa hóa vật liệu sản xuất.

Xe sử dụng pin lithium-ion và động cơ điện thay thế hoàn toàn động cơ diesel truyền thống, loại bỏ sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Hiện tại, xe phục vụ các tuyến tham quan miễn phí qua các địa danh lịch sử nổi tiếng của Intramuros như pháo đài Fort Santiago và Bảo tàng Intramuros (Museo de Intramuros).

Tầm nhìn mở rộng trên toàn quốc

Chi phí sản xuất mỗi chiếc xe tram ước tính khoảng 2,5 triệu peso (tương đương khoảng 1,1 tỷ VND). Với mức giá này, chính phủ Philippines đã lên kế hoạch triển khai thêm 9 chiếc tại nhiều địa phương khác nhau, bao gồm tỉnh South Cotabato, tỉnh Cagayan và cả Phủ Tổng thống Malacañang.

Bộ trưởng DOST Renato Solidum Jr. nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án: "Việc tự phát triển xe tram điện đảm bảo rằng giao thông điện trở nên thực tế, đáng tin cậy và dễ tiếp cận với mọi người dân Philippines." Ông cũng kêu gọi mở rộng nghiên cứu về giao thông điện trên toàn quốc và tăng cường xây dựng hạ tầng trạm sạc.

Bà Joan Padilla, Giám đốc Cơ quan Quản lý Intramuros, cho biết: "Sự hợp tác này phản ánh sức mạnh của quan hệ đối tác giữa chính phủ và giới học thuật trong việc đưa ra các giải pháp thiết thực."

DOST khu vực Thủ đô (DOST-NCR) hiện đang tìm kiếm đầu tư từ khu vực tư nhân để chuyển đổi từ giai đoạn lắp ráp nguyên mẫu sang sản xuất quy mô công nghiệp.

Hành trình lịch sử của xe điện tại Manila

Hệ thống xe điện gốc của Manila có lịch sử lâu đời, bắt đầu với xe ngựa kéo trên đường ray (tranvía) từ thời Tây Ban Nha năm 1886. Đến năm 1905, Công ty Đường sắt và Chiếu sáng Điện Manila (Manila Electric Railroad and Light Company) đã vận hành hệ thống xe tram điện hiện đại với 12 tuyến, trải dài hơn 100 km. Các toa xe do hãng J.G. Brill của Philadelphia (Mỹ) sản xuất, được thiết kế đặc biệt cho khí hậu nhiệt đới với các tấm panel hai bên có thể thu gọn để thông gió. Hệ thống này đã bị phá hủy trong Thế chiến II.

Việc hồi sinh xe tram điện tại Intramuros không chỉ mang ý nghĩa giao thông mà còn là biểu tượng kết nối quá khứ và tương lai của Manila.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện xe tram điện tại Philippines mang nhiều gợi mở cho Việt Nam — một quốc gia Đông Nam Á cũng đang trong quá trình chuyển đổi giao thông xanh mạnh mẽ. Với VinFast đang dẫn đầu phong trào xe điện hóa và hệ thống trạm sạc ngày càng mở rộng trên toàn quốc, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển các phương tiện giao thông công cộng chạy điện tương tự.

Đặc biệt, mô hình hợp tác giữa chính phủ và các trường đại học của Philippines là bài học đáng tham khảo. Việc tận dụng nguồn lực nghiên cứu trong nước để phát triển phương tiện điện phù hợp với điều kiện địa phương — thay vì nhập khẩu hoàn toàn — có thể giúp giảm chi phí và thúc đẩy ngành công nghiệp xe điện nội địa. Các thành phố du lịch như Hội An hay khu phố cổ Hà Nội hoàn toàn có thể áp dụng mô hình xe tram điện phục vụ tham quan, vừa bảo tồn di sản vừa giảm phát thải.

Theo dõi cập nhật hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam trên TramSac.me.

Tổng kết

Xe tram điện tại Intramuros là minh chứng cho thấy các quốc gia đang phát triển ở Đông Nam Á hoàn toàn có khả năng tự thiết kế và sản xuất phương tiện giao thông điện phù hợp với nhu cầu địa phương. Với chi phí sản xuất hợp lý và kế hoạch mở rộng rõ ràng, Philippines đang chứng minh rằng giao thông xanh không chỉ dành cho các nền kinh tế phát triển.

Nguồn: CleanTechnica