Lưu trữ năng lượng bằng pin — chìa khóa để Ấn Độ đạt mục tiêu giảm phát thải carbon

Theo CleanTechnica, Ấn Độ vừa công bố các mục tiêu khí hậu cập nhật đầy tham vọng, trong đó hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (battery energy storage system — BESS) được xác định là nhân tố then chốt giúp quốc gia đông dân nhất thế giới đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2070. Với tốc độ phát triển năng lượng tái tạo hiện tại, Ấn Độ đang trở thành hình mẫu đáng chú ý cho nhiều quốc gia đang phát triển — trong đó có Việt Nam.

Ấn Độ nâng mục tiêu khí hậu lên tầm cao mới

Trong bản cập nhật mới nhất, Ấn Độ đặt ra ba mục tiêu trọng yếu: giảm 47% cường độ phát thải trên GDP so với mức năm 2005 vào năm 2035; đảm bảo 60% tổng công suất phát điện đến từ các nguồn phi hóa thạch vào cùng thời điểm; và đạt phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2070.

Đây là những con số đáng chú ý khi nhìn vào bối cảnh: chỉ cách đây chưa đầy một thập kỷ, Ấn Độ vẫn phụ thuộc nặng nề vào nhiệt điện than. Nhưng cuộc cách mạng năng lượng mặt trời đã thay đổi hoàn toàn bức tranh năng lượng quốc gia này.

Điện mặt trời và pin lưu trữ — bộ đôi thay đổi cuộc chơi

Báo cáo mới nhất từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember chỉ ra rằng điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ có thể đáp ứng tới 90% nhu cầu điện của Ấn Độ với chi phí quy dẫn (LCOE) thấp hơn giá mua điện bình quân tại phần lớn các bang.

Các con số tăng trưởng cực kỳ ấn tượng:

• Năng lượng mặt trời đóng góp 9,4% tổng sản lượng điện năm 2025 — gần gấp đôi so với năm 2022
• Tổng công suất điện mặt trời lắp đặt đạt 143 GW trong năm tài chính 2025-26, tăng từ mức chưa đến 5 GW vào năm tài chính 2014-15
• Mục tiêu: 500 GW công suất phi hóa thạch vào năm 2030
• Chi phí điện mặt trời hiện tại: 5,06 INR/kWh (khoảng 1.400 VND/kWh) — cực kỳ cạnh tranh

Bà Kostantsa Rangelova, chuyên gia phân tích điện lực toàn cầu tại Ember, nhận định rằng chi phí hệ thống BESS đang giảm mạnh đã biến năng lượng mặt trời từ một nguồn điện không ổn định thành giải pháp cung cấp điện đáng tin cậy.

Bài học từ các quốc gia đi trước

Ấn Độ không đơn độc trên hành trình này. Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đã chứng minh hiệu quả của mô hình pin lưu trữ quy mô lớn:

• California (Mỹ): Hệ thống pin lưu trữ đạt công suất phát 12,3 GW vào lúc 7 giờ tối, đáp ứng tới 42,8% nhu cầu của lưới điện. Hơn 90% trong tổng số 17 GW pin lưu trữ của bang này được xây dựng chỉ trong vòng 5 năm gần đây.
• UAE: Kết hợp các cánh đồng pin mặt trời với hệ thống lưu trữ quy mô lớn để đảm bảo công suất tối thiểu 1 GW khả dụng liên tục 24/7/365.
• Chile: 9 GW lưu trữ đang vận hành hoặc đang xây dựng, cùng 27 GW trong giai đoạn phát triển. Năm 2024, Chile phải cắt giảm tới 19% sản lượng điện gió và mặt trời vì thiếu hệ thống lưu trữ — minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của BESS.

Tài chính xanh — áp lực lên nhiệt điện

Một xu hướng đáng chú ý khác: thị trường tín dụng Ấn Độ ngày càng phân biệt rõ ràng giữa tài sản năng lượng sạch và nhiệt điện. Các công ty điện lực tập trung vào năng lượng tái tạo được hưởng biên lợi nhuận cao hơn và tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn. Ngược lại, các khoản tín dụng liên quan đến nhiệt điện đang bị loại khỏi thị trường vốn quốc tế.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Ấn Độ mang nhiều bài học giá trị cho Việt Nam — quốc gia cũng đang đặt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 theo cam kết tại COP26.

Việt Nam hiện có tiềm năng điện mặt trời rất lớn, đặc biệt tại khu vực miền Trung và miền Nam. Tuy nhiên, hạ tầng lưu trữ năng lượng vẫn còn rất hạn chế, dẫn đến tình trạng cắt giảm công suất điện mặt trời tương tự như Chile từng gặp phải.

Song song với việc phát triển nguồn điện tái tạo, hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam cũng đang được mở rộng nhanh chóng. Sự phát triển của hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn sẽ là nền tảng quan trọng để lưới điện quốc gia đủ sức đáp ứng nhu cầu sạc xe điện ngày càng tăng trong tương lai — đặc biệt khi VinFast và các hãng xe điện khác tiếp tục mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc.

Tổng kết

Ấn Độ đang chứng minh rằng với chiến lược đúng đắn, ngay cả những nền kinh tế đang phát triển cũng có thể chuyển đổi năng lượng ở quy mô khổng lồ. Chìa khóa nằm ở sự kết hợp giữa năng lượng mặt trời giá rẻ và hệ thống pin lưu trữ ngày càng hiệu quả. Với những điểm tương đồng về khí hậu, quy mô dân số và tham vọng khí hậu, Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi từ mô hình Ấn Độ để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh của mình.

Nguồn: CleanTechnica