Lưỡng đảng Mỹ hiếm hoi đồng lòng — cùng nhau đề xuất cấm hoàn toàn xe điện Trung Quốc

Theo CleanTechnica, Quốc hội Mỹ đang chứng kiến một sự đoàn kết hiếm hoi giữa hai đảng Cộng hòa và Dân chủ — không phải về y tế hay giáo dục, mà là về việc cấm cửa xe điện Trung Quốc. Dự luật lưỡng đảng đang được đẩy nhanh tiến độ, với cuộc bỏ phiếu tại Ủy ban Thương mại Thượng viện dự kiến diễn ra vào ngày 15/7.

Nội dung chính của dự luật

Dự luật được đề xuất từ tháng 4/2026 bởi Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bernie Moreno (bang Ohio) và Thượng nghị sĩ Dân chủ Elissa Slotkin (bang Michigan) — hai bang có nền công nghiệp ô tô truyền thống lớn nhất nước Mỹ. Phía Hạ viện cũng đã giới thiệu dự luật tương tự.

Nội dung cốt lõi: cấm hoàn toàn các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tiếp cận thị trường Mỹ. Dự luật này được xây dựng dựa trên các quy định từ thời chính quyền Biden — vốn đã áp thuế lên tới 100% đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc, trên thực tế gần như đã chặn đứng dòng xe này.

Lý do chính thức được đưa ra là an ninh quốc gia. Các nghị sĩ cho rằng xe điện Trung Quốc trang bị "công nghệ kết nối tiên tiến và phần mềm" được thiết kế tại Trung Quốc có khả năng "thu thập thông tin cá nhân nhạy cảm của chủ xe Mỹ." Tuy nhiên, không có hạn chế tương tự nào được áp dụng với xe từ Nhật Bản, châu Âu hay Hàn Quốc — những quốc gia cũng sản xuất xe có kết nối internet và phần mềm phức tạp không kém.

Ai đứng sau và vì sao?

Các hiệp hội thương mại ô tô đại diện cho "Big Three" của Detroit (GM, Ford, Stellantis), cùng với Volkswagen, Hyundai và Toyota đều đã kêu gọi chính phủ Mỹ ngăn chặn các hãng xe Trung Quốc. Lý do được nêu ra là lo ngại Trung Quốc sẽ thống trị ngành sản xuất ô tô toàn cầu.

Nhưng nhìn từ góc độ thực tế, bức tranh rõ ràng hơn nhiều: xe điện Trung Quốc đang bán rất chạy tại châu Âu, Nam Mỹ, Úc, Canada và khắp châu Á. Các thương hiệu như BYD, XPENG, NIO đã chứng minh sức cạnh tranh vượt trội về giá thành, công nghệ pin và tính năng so với nhiều đối thủ phương Tây.

Như biên tập viên Zachary Shahan của CleanTechnica nhận định: nếu xe điện Trung Quốc kém chất lượng và người Mỹ không muốn mua, thì đơn giản là không cần đến lệnh cấm. Việc phải dùng đến biện pháp lập pháp để ngăn chặn cho thấy các hãng xe nội địa Mỹ đang không thể cạnh tranh sòng phẳng và đang dựa vào chính sách bảo hộ thay vì đổi mới sáng tạo.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Diễn biến này mang lại nhiều bài học đáng suy ngẫm cho thị trường xe điện Việt Nam:

• Cơ hội cho VinFast: Khi Mỹ đóng cửa với xe điện Trung Quốc, VinFast — hãng xe điện Việt Nam đang nỗ lực mở rộng tại thị trường Mỹ — có thể hưởng lợi gián tiếp nhờ giảm bớt một đối thủ cạnh tranh mạnh.
• Áp lực cạnh tranh tại Việt Nam: Ngược lại, khi xe điện Trung Quốc bị chặn tại Mỹ, các hãng như BYD, MG, Wuling có thể tập trung nguồn lực nhiều hơn vào các thị trường Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam — tạo sức ép cạnh tranh lớn hơn cho các hãng nội địa.
• Hạ tầng trạm sạc: Dù cạnh tranh giữa các hãng xe ngày càng gay gắt, hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam vẫn cần được đầu tư mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, bất kể xe đến từ quốc gia nào.

Tổng kết

Dự luật cấm xe điện Trung Quốc tại Mỹ là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh cạnh tranh đáng gờm của ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc trên trường quốc tế. Thay vì cạnh tranh bằng sản phẩm tốt hơn, các hãng xe truyền thống đang chọn cách vận động chính sách bảo hộ — một chiến lược có thể bảo vệ ngắn hạn nhưng khó bền vững trong dài hạn. Đối với Việt Nam, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức, đòi hỏi chiến lược phát triển xe điện và hạ tầng trạm sạc linh hoạt, không phụ thuộc vào bất kỳ một thị trường hay nhà cung cấp nào.

Nguồn: CleanTechnica