Khủng hoảng năng lượng Trung Đông: So sánh chi phí vận hành xe tải diesel và xe tải điện tại châu Âu

Theo CleanTechnica, một phân tích mới từ tổ chức Transport & Environment (T&E) vừa công bố cho thấy trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng Trung Đông khiến giá nhiên liệu leo thang, xe tải điện đang trở thành lựa chọn kinh tế vượt trội so với xe tải diesel truyền thống tại châu Âu. Kết quả nghiên cứu được đưa ra chỉ vài tuần sau khi Nghị viện EU thông qua việc nới lỏng các tiêu chuẩn khí thải CO₂ cho xe tải hạng nặng (HDV — Heavy Duty Vehicle).

Xe tải diesel: chỉ 2% phương tiện nhưng ngốn 19% lượng dầu

Dù chỉ chiếm 2% tổng số phương tiện trên đường ở EU, xe tải tiêu thụ tới 19% nhu cầu dầu mỏ của ngành vận tải đường bộ. Con số này cho thấy mức độ phụ thuộc nghiêm trọng của ngành logistics châu Âu vào nhiên liệu hóa thạch — và cũng chính là điểm yếu chiến lược khi xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng không kiểm soát.

Theo phân tích của T&E, tính trung bình trên toàn EU, các doanh nghiệp vận tải sử dụng xe tải diesel phải đối mặt với mức tăng chi phí năng lượng cao gấp 1,5 lần so với những đơn vị vận hành xe tải điện. Tại Đức — thị trường vận tải lớn nhất châu Âu — con số này còn đáng lo ngại hơn: chi phí năng lượng của xe diesel tăng gấp 2,5 lần so với xe điện.

Xe tải điện rẻ hơn 1/3 chi phí vận hành tại Đức

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả khi giá điện cũng tăng theo xu hướng chung, xe tải điện tại Đức vẫn được kỳ vọng có chi phí vận hành rẻ hơn hơn 1/3 so với xe tải diesel. Cụ thể hơn, các doanh nghiệp vận tải Đức đang phải gánh thêm hơn 1.200 euro mỗi tháng (khoảng 33 triệu VND) cho chi phí diesel tăng thêm, trong khi xe tải điện giúp tiết kiệm khoảng 1.800 euro/tháng (khoảng 49,5 triệu VND) so với xe diesel.

Đây là một minh chứng rõ ràng rằng điện khí hóa vận tải hàng hóa không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn là bài toán kinh tế thuần túy — đặc biệt trong thời kỳ giá nhiên liệu hóa thạch biến động mạnh.

EU có thể tiết kiệm 28 tỷ euro nếu giữ mục tiêu khí thải

T&E nhấn mạnh rằng các tiêu chuẩn CO₂ hiện hành cho xe tải hạng nặng của EU có khả năng cắt giảm 1/5 lượng dầu nhập khẩu vào năm 2035. Tính ra trong thập kỷ tới, EU có thể tiết kiệm tới 28 tỷ euro (khoảng 770.000 tỷ VND) chi phí nhập khẩu dầu mỏ.

Tuy nhiên, quyết định gần đây của Nghị viện EU nhằm nới lỏng các mục tiêu giảm phát thải CO₂ cho xe tải hạng nặng sẽ làm giảm đáng kể khoản tiết kiệm này. T&E cảnh báo rằng đây là một bước lùi nguy hiểm, đi ngược lại lợi ích chiến lược của châu Âu trong việc đảm bảo chủ quyền năng lượng.

"Con đường duy nhất để châu Âu đạt được chủ quyền chiến lược thực sự nằm ở việc đẩy nhanh điện khí hóa vận tải đường bộ," T&E khẳng định trong báo cáo.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ châu Âu hoàn toàn có thể áp dụng cho Việt Nam — nơi ngành vận tải hàng hóa đường bộ cũng phụ thuộc nặng nề vào diesel nhập khẩu. Mỗi khi giá dầu thế giới biến động, chi phí logistics trong nước tăng theo, đẩy giá hàng hóa lên cao và ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Hiện tại, VinFast đã bắt đầu phát triển xe thương mại điện, trong khi hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam đang được mở rộng nhanh chóng. Việc điện khí hóa đội xe tải giao hàng và vận tải liên tỉnh có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ thuộc vào giá dầu quốc tế, đồng thời cắt giảm đáng kể chi phí vận hành dài hạn.

Với giá điện tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với khu vực, lợi thế chi phí vận hành của xe tải điện so với diesel có thể còn lớn hơn so với các nước châu Âu. Đây là cơ hội để Việt Nam đi trước trong cuộc đua điện khí hóa vận tải hàng hóa, đặc biệt khi hạ tầng trạm sạc ngày càng hoàn thiện.

Tổng kết

Khủng hoảng năng lượng Trung Đông một lần nữa cho thấy sự mong manh của mô hình vận tải phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Với chi phí vận hành rẻ hơn hơn 1/3, xe tải điện không còn là câu chuyện tương lai mà đã trở thành giải pháp kinh tế thiết thực ngay hiện tại. Đối với cả châu Âu lẫn Việt Nam, đẩy nhanh điện khí hóa vận tải hàng hóa vừa là chiến lược chủ quyền năng lượng, vừa là bài toán tiết kiệm chi phí mà các doanh nghiệp logistics không thể bỏ qua.

Nguồn: CleanTechnica