Khủng hoảng Iran cho thấy các hãng xe sai lầm khi từ bỏ kế hoạch xe điện

Theo CleanTechnica, cuộc khủng hoảng địa chính trị tại Iran đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt trên toàn cầu, kéo theo sự quan tâm đột biến đối với xe điện. Diễn biến này cho thấy các hãng ô tô lớn đã mắc sai lầm chiến lược nghiêm trọng khi liên tục cắt giảm và trì hoãn các kế hoạch phát triển xe điện.

Giá xăng tăng vọt, nhu cầu xe điện bùng nổ

Chỉ trong vòng ba tuần sau khi xung đột Iran nổ ra, lượng tìm kiếm về xe điện tại Mỹ đã tăng 20%, theo dữ liệu từ nền tảng CarEdge. Tại Đức, trang mua bán ô tô MeinAuto ghi nhận lượng truy cập liên quan đến xe điện tăng tới 40% kể từ khi căng thẳng bắt đầu leo thang.

Giá nhiên liệu tại nhiều khu vực của Mỹ đã vượt ngưỡng tâm lý — dầu diesel chạm mức 5,65 USD/gallon (tương đương khoảng 36.000 VND/lít), trong khi xăng thường cũng vượt 4 USD/gallon (khoảng 25.500 VND/lít).

Justin Fischer từ CarEdge nhận định: "Chỉ trong vòng 48 giờ sau khi chiến sự bắt đầu, chúng tôi đã thấy lượng tìm kiếm tăng đột biến — có liên hệ trực tiếp với tin tức. Nếu giá xăng duy trì ở mức cao trong một tháng, con số này sẽ còn lớn hơn nhiều."

Jessica Caldwell, chuyên gia phân tích tại Edmunds, bổ sung: "Giá xăng là thứ bạn không thể lờ đi — nó hiện ngay trước mắt bạn mỗi khi đổ xăng."

Sai lầm chiến lược của các ông lớn ngành ô tô

Trước khi cuộc khủng hoảng Iran xảy ra, hàng loạt hãng xe lớn bao gồm Ford, Stellantis, Volkswagen và General Motors đã tiến hành cắt giảm hàng tỷ USD đầu tư vào xe điện. Những quyết định này dựa trên giả định rằng giá xăng sẽ ổn định ở mức thấp và nhu cầu xe điện đang chững lại.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá nhiên liệu hóa thạch luôn tiềm ẩn rủi ro biến động mạnh do các yếu tố địa chính trị — điều mà các hãng xe dường như đã bỏ qua trong tính toán dài hạn.

Uwe Hochgeschurtz, cựu COO khu vực châu Âu của Stellantis, cảnh báo: "Châu Âu đang mất phương hướng. Sự bối rối này sẽ gây tổn hại cho ngành công nghiệp ô tô."

Andy Palmer, cựu lãnh đạo tại Aston Martin và Nissan, nhận định rằng sự do dự của các hãng xe châu Âu sẽ "trao cho đối thủ một lợi thế cấu trúc" — ám chỉ trực tiếp đến các nhà sản xuất Trung Quốc như BYD, những doanh nghiệp vẫn kiên định với chiến lược điện hóa.

Julia Poliscanova từ tổ chức Transport & Environment (T&E) thậm chí gọi việc ưu tiên lợi nhuận ngắn hạn là "ngu ngốc" đối với những công ty cần hoạch định chiến lược vượt xa mốc 2035 — thời điểm nhiều quốc gia dự kiến cấm bán xe xăng mới.

Nghịch lý chính sách phương Tây và bài học từ Trung Quốc

Một trong những nguyên nhân khiến các hãng xe phương Tây lúng túng chính là sự thiếu nhất quán trong chính sách. Các chính phủ phương Tây liên tục dao động giữa việc đặt ra mục tiêu cấm xe xăng vào năm 2035 và các đợt nới lỏng có lợi cho xe chạy xăng, tạo ra sự bất ổn trong môi trường đầu tư.

Trong khi đó, Trung Quốc duy trì chiến lược dài hạn nhất quán về xe điện, từ trợ cấp sản xuất đến đầu tư hạ tầng sạc và chuỗi cung ứng pin. Chính sự kiên định này đã giúp các hãng xe Trung Quốc chiếm lĩnh vị thế dẫn đầu toàn cầu về xe điện.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ cuộc khủng hoảng Iran càng củng cố tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam. Là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu mỏ, Việt Nam đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu.

VinFast — hãng xe điện hàng đầu Việt Nam — đang đi đúng hướng khi kiên định với chiến lược thuần điện, tương tự cách tiếp cận của các nhà sản xuất Trung Quốc. Hạ tầng trạm sạc trong nước cũng đang được mở rộng nhanh chóng, với hơn 16.000 trạm sạc đã được cập nhật trên TramSac.me.

Mỗi khi giá xăng biến động, người tiêu dùng Việt Nam lại có thêm lý do để cân nhắc chuyển sang xe điện — không chỉ vì lợi ích kinh tế mà còn để giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng bấp bênh từ bên ngoài.

Tổng kết

Cuộc khủng hoảng Iran là lời nhắc nhở rằng giá nhiên liệu hóa thạch không bao giờ ổn định lâu dài. Các hãng xe từ bỏ kế hoạch xe điện vì lý do ngắn hạn đang tự đặt mình vào thế bất lợi trước những đối thủ kiên định hơn. Đối với người tiêu dùng — dù ở Mỹ, châu Âu hay Việt Nam — xe điện ngày càng trở thành lựa chọn không chỉ thân thiện với môi trường mà còn hợp lý về mặt tài chính.

Nguồn: CleanTechnica