Kế hoạch LNG của Hawaii sụp đổ vì bảng tính thiếu gần 900 triệu USD chi phí nhiên liệu

Theo CleanTechnica, một phát hiện gây chấn động vừa làm lung lay toàn bộ nền tảng kinh tế của dự án nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG — liquefied natural gas) tại bang Hawaii, Mỹ. Giáo sư kỹ thuật Matthias Fripp từ Đại học Hawaii đã chỉ ra rằng bảng tính kinh tế do Văn phòng Năng lượng Bang Hawaii (HSEO) xây dựng dường như đã bỏ sót gần 900 triệu USD chi phí mua nhiên liệu LNG — một sai sót có thể đảo ngược hoàn toàn kết luận về tính khả thi tài chính của dự án.

Bảng tính "hỏng" — sai sót nghiêm trọng trong phân tích kinh tế

Giáo sư Fripp phát hiện rằng khi nhân giá LNG lên 100 lần trong bảng tính, đồ thị tiết kiệm chi phí hoàn toàn không thay đổi. Điều này cho thấy công thức tính toán đã bị "ngắt kết nối" — tức là chi phí nhiên liệu LNG thực tế không hề được đưa vào mô hình kinh tế.

Kịch bản 3A — kịch bản được quảng bá rộng rãi nhất — từng dự báo:

• Giá trị hiện tại ròng (NPV): khoảng 867 triệu USD (tương đương hơn 22.000 tỷ VND)
• Mức tiết kiệm bình quân: 59 USD/MWh
• Tiết kiệm cho hộ gia đình: khoảng 15,2%, tương đương 352 USD/năm (khoảng 9 triệu VND/năm)

Tuy nhiên, khi bổ sung đầy đủ chi phí nhiên liệu bị thiếu, khoản "tiết kiệm" 700-800 triệu USD có thể biến thành khoản lỗ ròng từ 300 đến 400 triệu USD hoặc hơn.

Rủi ro chồng chất từ lịch sử các dự án LNG

Tác giả Michael Barnard đã áp dụng phương pháp dự báo dựa trên lớp tham chiếu (reference class forecasting) để đánh giá tính khả thi thực tế. Dữ liệu lịch sử cho thấy:

• 67% các dự án LNG lớn trên thế giới bị vượt chi phí, trung bình vượt 70%
• 68% bị chậm tiến độ
• Áp dụng mức điều chỉnh chi phí tiêu chuẩn 51% cho ước tính 412 triệu USD của Hawaii sẽ đẩy tổng chi phí lên 622 triệu USD

Khung thời gian triển khai 2027-2030 cũng bị đặt dấu hỏi, bởi riêng việc lắp đặt một đơn vị lưu trữ và tái khí hóa nổi (FSRU — floating storage and regasification unit) thông thường đã mất 27-36 tháng.

Giấc mơ hydrogen — quá đắt đỏ để thành hiện thực?

Tính khả thi dài hạn của dự án phụ thuộc vào giả định rằng cơ sở hạ tầng LNG sẽ được chuyển đổi sang sử dụng hydrogen hoặc amoniac sau năm 2045. Tuy nhiên, phân tích cho thấy:

• Chi phí sản xuất hydrogen xanh dự kiến vẫn ở mức 6-8 USD/kg (khoảng 150.000-200.000 VND/kg) đến năm 2050
• Quy đổi thành chi phí phát điện qua nhà máy tuabin khí chu trình hỗn hợp hiệu suất 55%, riêng chi phí nhiên liệu đã lên tới 327-436 USD/MWh
• Hydrogen nhập khẩu còn đắt hơn — đắt gấp ít nhất 5 lần so với LNG trên mỗi đơn vị năng lượng
• Amoniac làm chất mang năng lượng có chi phí lên tới khoảng 900 USD/MWh — hoàn toàn không khả thi về kinh tế

Chính báo cáo gốc của HSEO cũng thừa nhận: nếu không tái sử dụng hạ tầng cho hydrogen, bài toán kinh tế của LNG sẽ cho kết quả âm.

Bối cảnh chính trị đằng sau dự án

Dự án LNG đã nhận được sự ủng hộ nhanh chóng từ hệ thống chính trị Hawaii, bao gồm thỏa thuận đối tác chiến lược mà Thống đốc Josh Green ký với tập đoàn JERA (một trong những nhà mua LNG lớn nhất thế giới) vào tháng 10/2025, cùng liên minh hơn 50 đối tác địa phương. Điều này tạo ra ấn tượng rằng dự án đã là "kế hoạch chính thức" thay vì chỉ là phương án dự phòng.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ Hawaii mang tính cảnh báo quan trọng cho Việt Nam — quốc gia cũng đang cân nhắc vai trò của LNG trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Quy hoạch Điện VIII của Việt Nam đặt mục tiêu phát triển đáng kể công suất điện khí LNG, nhưng câu chuyện Hawaii cho thấy cần đánh giá kỹ lưỡng các giả định kinh tế, đặc biệt khi so sánh với năng lượng tái tạo.

Trong khi đó, thị trường xe điện Việt Nam đang bùng nổ mạnh mẽ với hệ thống hơn 42.000 điểm sạc trên cả nước. Xu hướng điện hóa giao thông kết hợp phát triển năng lượng tái tạo — thay vì phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch như LNG — đang được chứng minh là con đường bền vững và hiệu quả hơn về kinh tế trong dài hạn.

Việc đầu tư vào hạ tầng sạc xe điện và năng lượng mặt trời, gió tại Việt Nam không chỉ giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu mà còn tránh được những rủi ro vượt chi phí mà các dự án LNG thường gặp phải.

Tổng kết

Câu chuyện Hawaii là lời cảnh tỉnh rằng các quyết định năng lượng trị giá hàng tỷ đô la có thể được xây dựng trên nền tảng mong manh — trong trường hợp này là một bảng tính bị lỗi. Khi chỉ cần sửa một sai sót kế toán đã đủ để đảo ngược kết luận từ "tiết kiệm" sang "thua lỗ", điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm tra độc lập và minh bạch trong hoạch định chính sách năng lượng — bài học có giá trị cho mọi quốc gia đang trong quá trình chuyển dịch năng lượng, bao gồm cả Việt Nam.

Nguồn: CleanTechnica