GM đóng cửa nhà máy Factory Zero lần thứ hai trong 3 tháng — 1.300 công nhân xe điện tạm nghỉ việc
General Motors tiếp tục tạm dừng sản xuất tại nhà máy Factory Zero ở Detroit, sa thải tạm thời 1.300 công nhân. Nhà máy từng được đầu tư 2,2 tỷ USD để trở thành biểu tượng xe điện của GM nay đang phản ánh rõ cuộc rút lui khỏi chiến lược EV của hãng.
Theo Electrek, General Motors (GM) vừa tạm dừng hoạt động sản xuất tại nhà máy Factory Zero ở Detroit lần thứ hai chỉ trong vòng chưa đầy ba tháng, khiến 1.300 công nhân bị sa thải tạm thời. Nhà máy ngừng hoạt động từ ngày 16/03/2026 và dự kiến khởi động lại vào giữa tháng 4 (khoảng ngày 13/04). Đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi cắt giảm sản xuất liên tiếp tại cơ sở từng được GM định vị là "ngọn cờ đầu" cho tương lai xe điện của hãng.
Nhà máy 2,2 tỷ USD — từ biểu tượng đến gánh nặng
Factory Zero vốn là nhà máy lắp ráp Detroit-Hamtramck cũ, được GM đầu tư khoảng 55.000 tỷ VND (2,2 tỷ USD) để chuyển đổi thành cơ sở sản xuất xe điện chuyên dụng. Nhà máy hiện lắp ráp các dòng xe gồm: GMC Hummer EV (bán tải và SUV), Chevrolet Silverado EV, GMC Sierra EV và Cadillac Escalade IQ.
Tuy nhiên, tất cả đều là những sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp đến siêu sang — giá bán Hummer EV khởi điểm trên 2 tỷ VND (hơn 80.000 USD), còn Escalade IQ vượt 3,25 tỷ VND (trên 130.000 USD). Đây là dòng xe "xa xỉ ngách" (niche luxury) chứ không phải sản phẩm đại chúng, khiến sản lượng tiêu thụ hạn chế.
Chuỗi cắt giảm liên tiếp từ giữa năm 2025
Đợt đóng cửa lần này không phải sự kiện đơn lẻ. Nhà máy Factory Zero đã trải qua giai đoạn hỗn loạn kể từ giữa năm 2025:
- Tháng 10/2025: GM sa thải vĩnh viễn 1.200 công nhân tại đây.
- Cuối tháng 10 đến tháng 11/2025: Nhà máy tạm dừng sản xuất hoàn toàn.
- Tháng 01/2026: Hoạt động trở lại nhưng chỉ chạy một ca duy nhất — và điều này cũng không duy trì được lâu.
- Ngày 16/03/2026: Đóng cửa lần thứ hai, dự kiến đến giữa tháng 4.
Trong thời gian tạm nghỉ, 1.300 công nhân bị ảnh hưởng có thể được nhận trợ cấp bổ sung theo hợp đồng lao động giữa GM và Liên đoàn Công nhân Ô tô Mỹ (UAW).
Bức tranh tài chính u ám
Năm 2025, GM ghi nhận khoản lỗ liên quan đến xe điện lên tới 190.000 tỷ VND (7,6 tỷ USD), bao gồm khoản trích lập dự phòng 6 tỷ USD do hủy bỏ các kế hoạch sản xuất và chấm dứt hợp đồng pin. Doanh số xe điện của GM tuy tăng 48% trong cả năm 2025, nhưng lại lao dốc 43% trong quý IV/2025, chỉ còn 25.219 xe — sau khi chính quyền Trump xóa bỏ khoản tín dụng thuế liên bang 7.500 USD dành cho xe điện vào ngày 30/09/2025.
Hãng cũng đã chuyển đổi một nhà máy tại Michigan — vốn dự kiến sản xuất xe điện — sang lắp ráp xe chạy xăng cỡ lớn, đồng thời tạm dừng sản xuất pin tại hai nhà máy liên doanh Ultium.
Ý nghĩa với thị trường Việt Nam
Câu chuyện của GM tại Mỹ mang đến nhiều bài học cho thị trường xe điện Việt Nam. Trong khi các hãng xe Mỹ đang "giảm ga" với xe điện, thị trường Việt Nam lại chứng kiến xu hướng ngược lại với sự mở rộng mạnh mẽ của VinFast và hàng loạt thương hiệu Trung Quốc.
Một trong những yếu tố then chốt giúp xe điện phát triển bền vững là hạ tầng trạm sạc. Tại Việt Nam, mạng lưới trạm sạc đang được mở rộng nhanh chóng — bạn có thể tra cứu vị trí các trạm sạc trên toàn quốc tại TramSac.me hoặc xem danh sách trạm sạc chi tiết.
Bài học từ GM cũng cho thấy: việc tập trung vào phân khúc xe điện giá cao mà thiếu sản phẩm đại chúng là một chiến lược rủi ro. VinFast đang đi đúng hướng khi mở rộng danh mục sản phẩm từ phân khúc phổ thông (VF 5, VF 6) đến cao cấp (VF 9), đảm bảo phủ sóng nhiều nhóm khách hàng.
Tổng kết
Việc GM liên tục đóng cửa nhà máy Factory Zero — từng được kỳ vọng là trái tim của chiến lược xe điện — cho thấy quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Mỹ đang gặp nhiều trắc trở, đặc biệt khi chính sách hỗ trợ bị rút bỏ và sản phẩm chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường đại chúng. Với khoản đầu tư 2,2 tỷ USD và hàng tỷ USD thua lỗ, Factory Zero đang trở thành biểu tượng cho sự vấp ngã của một "ông lớn" truyền thống trên con đường điện hóa.
Nguồn: Electrek
