Giá cước tàu chở dầu thô từ Trung Đông lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ vào tháng 3/2026 — tín hiệu thúc đẩy chuyển dịch năng lượng

Theo CleanTechnica, giá cước thuê tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC — Very Large Crude Carrier) từ vùng Vịnh Trung Đông đến châu Á trong tháng 3/2026 đã chạm mức cao nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận vào tháng 11/2005. Nguyên nhân trực tiếp là việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3/2026 — một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Eo biển Hormuz bị đóng — thị trường dầu thô chao đảo

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn chiến lược nối vùng Vịnh Ba Tư với vịnh Oman và biển Ả Rập. Hàng ngày, lượng dầu thô khổng lồ đi qua tuyến đường này để cung cấp cho các nền kinh tế lớn tại châu Á và trên toàn cầu. Khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển vào đầu tháng 3, thị trường vận tải biển ngay lập tức rơi vào tình trạng hỗn loạn.

Những con tàu VLCC đã chất đầy dầu thô bị mắc kẹt trong vùng Vịnh Ba Tư, không thể đi qua eo biển. Điều này đồng nghĩa với việc một lượng lớn tàu chở dầu bị "khóa chặt", làm giảm đáng kể năng lực vận tải toàn cầu. Khi nguồn cung tàu khan hiếm, giá cước tự nhiên bị đẩy lên mức kỷ lục.

Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cao chưa từng thấy

Không chỉ giá cước thuê tàu tăng, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh (war risk insurance premium) cho các tàu đi qua khu vực này cũng leo lên mức kỷ lục. Nguy cơ bị tấn công vật lý khi đi qua eo biển Hormuz khiến các hãng bảo hiểm hàng hải tăng phí mạnh, đẩy tổng chi phí vận chuyển dầu thô lên cao hơn nữa.

Giá cước tàu chở dầu từ Trung Đông đến tất cả các điểm đến — không chỉ châu Á — đều tăng vọt. Ngay cả tuyến vận chuyển từ bờ Vịnh Mexico của Mỹ cũng ghi nhận mức giá cao kỷ lục do tình trạng khan hiếm tàu trên phạm vi toàn cầu. Giá cước tàu chở sản phẩm dầu sạch (clean tanker) và tàu chở khí tự nhiên cũng tăng theo trong cùng giai đoạn.

Mỹ phản ứng bằng lệnh miễn trừ Đạo luật Jones

Ngày 17/3/2026, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ tạm thời Đạo luật Jones (Jones Act) — đạo luật yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng Mỹ phải sử dụng tàu mang cờ Mỹ. Động thái này nhằm tăng nguồn cung tàu chở dầu, nhưng đồng thời cũng có thể làm thay đổi các tuyến vận chuyển toàn cầu và ảnh hưởng đến tình trạng sẵn có của tàu ở các khu vực khác.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu thô và xăng dầu thành phẩm. Khi giá cước vận chuyển dầu thô tăng mạnh, chi phí nhập khẩu năng lượng của Việt Nam cũng bị ảnh hưởng trực tiếp, có thể đẩy giá xăng dầu trong nước lên cao hơn trong thời gian tới.

Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy vì sao chuyển dịch sang xe điện và năng lượng tái tạo không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là vấn đề an ninh năng lượng quốc gia. Mỗi chiếc xe điện chạy trên đường — từ xe máy điện VinFast đến ô tô điện — đều giúp Việt Nam giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ nhập khẩu vốn dễ bị gián đoạn bởi các biến động địa chính trị.

Việc phát triển hệ thống trạm sạc xe điện trên toàn quốc, cùng với đầu tư vào điện mặt trời và điện gió, sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn về nguồn năng lượng thay vì phải lo lắng mỗi khi một eo biển ở Trung Đông bị phong tỏa. Với mạng lưới trạm sạc đang được mở rộng nhanh chóng — bạn đọc có thể tra cứu các trạm sạc gần nhất tại TramSac.me — hạ tầng xe điện tại Việt Nam đang dần sẵn sàng cho cuộc chuyển dịch lớn này.

Tổng kết

Sự kiện eo biển Hormuz bị đóng cửa và giá cước tàu chở dầu tăng kỷ lục là lời nhắc nhở mạnh mẽ: phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu luôn đi kèm rủi ro địa chính trị khó lường. Đối với Việt Nam, đây là thêm một lý do để đẩy nhanh quá trình điện hóa giao thông và phát triển năng lượng tái tạo — không chỉ vì môi trường mà còn vì sự ổn định kinh tế dài hạn của đất nước.

Nguồn: CleanTechnica